Wynalazek dotyczy przelacznika zakre¬ sów fal do aparatów wielkiej czestotliwo¬ sci, nadajacego sie zwlaszcza do aparatów na fale krótkie.W znanych przelacznikach tego rodzaju elementy obwodów strojonych, jak cewki i kondensatory wyrównawcze, sa umiesz¬ czone na obrotowych bebnach, na których znajduja sie kontakty,.laczace te elementy z ukladem aparatu. W celu nastawienia zadanego zakresu fal beben ustawia sie przez obracanie w odpowiednie polozenie.Konstrukcja ta posiada te wade, ' ze bebny, zwlaszcza przy wiekszej liczbie obwodów strojonych, staja sie bardzo wiel¬ kie i ciezkie i dlatego rozmiar i masa ro¬ tora jest bardzo wielka. Przy wlaczaniu danego obwodu strojonego uruchomia sie jednoczesnie elementy wszystkich innych obwodów strojonych, wskutek czego prze¬ wody polaczeniowe pomiedzy elementami kazdego obwodu ulegaja wstrzasom i dla¬ tego moga latwo ulec zerwaniu. Tak samo i poszczególne elementy kazdego obwodu strojonego moga zmieniac swe wartosci na skutek czestych wstrzasów, tak iz nie ma pewnosci dokladnego zestrojenia obwo¬ dów.Zaleta takich bebnów polega na tym, ze przewody obwodów strojonych mogabyc stosunkowo krótkie. W przelaczniku wedlug wynalazku przewody moga byc jeszcze krótsze, a poza tym usuwa sie wszystkie wymienione wyzej wady.Wynalazek polega na ulepszeniu zna¬ nego urzadzenia, w którym cewki sa umie¬ szczone dokola przelacznika na calym obwodzie kola tak, iz ich osie sa równole¬ gle do osi przelacznika. Urzadzenie to jed¬ nak posiada te wade, ze cewki sa trudno dostepne, zwlaszcza gdy sa osloniete, i ze przewód prowadzacy do kondensatora zmiennego musi byc przepuszczony przez jeden z zespolów cewek i dlatego powinien byc dosc dlugi, co moze byc przyczyna za¬ klócen. Wade te usuwa przelacznik we¬ dlug wynalazku.Wedlug wynalazku cewki i kondensa¬ tory wyrównawcze sa umieszczone na cze¬ sci luku kola dokola osi przelacznika za¬ kresów fal, a kondensator zmienny jest umieszczony w pozostalej czesci kola. Kon¬ densator strojeniowy umieszcza sie przy tym w pudelku, na którym osadza sie ko¬ mory z cewkami. Os przelacznika z ramio¬ nami przelaczajacymi przymocowuje sie do scianek pudelka z kondensatorem, a kontakty przelacznika umieszcza sie na denkach komór z cewkami.Przelacznik posiada jeszcze te zalete, ze poszczególne elementy obwodów moga byc zbudowane jako oddzielne jednostki konstrukcyjne, przy czym kazda jednost¬ ka moze byc latwo wyjeta z przelacznika.Poza tym w przelaczniku tym .mozna umiescic praktycznie dowolna liczbe ele¬ mentów w kierunku obwodowym i osio¬ wym. W ten sposób mozna na stosunkowo malej przestrzeni umiescic dosc znaczna liczbe elementów obwodów strojonych.Na rysunku przedstawiono przyklad przelacznika wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia przelacznik w przekroju, fig. 2 — przelacznik w widoku perspektywicznym, fig. 3a i 3b przedsta¬ wiaja kontakty przelacznika w dwóch rzutach, fig. 4a i 4b — inna odmiane kon¬ taktów, a fig. 5a i 5b — specjalne uksztal¬ towanie komory cewkowej.W otwartym prostokatnym pudelku 1 (fig. 1 i 2) umieszczony jest kondensa¬ tor strojeniowy 2, skladajacy sie z plytek statora 3 i plytek rotora i- Plytki rotora sa umocowane na wale 5, wykonanym np. z materialu ceramicznego i osadzonym w bocznych sciankach pudelka 1. Na tym wale umieszczone sa tulejki i krazki roz¬ porowe 6, pomiedzy którymi znajduja sie plytki rotora i. Zewnetrzne tulejki 6 po¬ siadaja wyciecia pierscieniowe 7, w któ¬ rych slizgaja sie sprezyste kontakty 8.Na pudelku 1 umieszczona jest kopula 9, w której znajduja sie komory 10. W komorach umieszczone sa cewki 11, zaslo¬ niete z góry oslona 33. Kopula 9 i oslona 33 sa wykonane najlepiej z metalu, tak iz cewki sa osloniete od wplywów wzajem¬ nych i zewnetrznych. Dla dobrego umoco¬ wania kopuly 9 na pudelku 1 posiada ona listwy 12, przylegajace do bocznych scia¬ nek pudelka. Kopula 9 i pudelki 1 sa po¬ laczone ze soba srubami.W poszczególnych komorach 10 w cze¬ sci prowadzacej do kondensatora znajdu¬ ja sie otwory 13, przez które przepuszczo¬ ne sa przewody cewek 11 do kontaktów 1U, umocowanych na listwie lub plytce 15 z materialu izolacyjnego. Jako material izolacyjny stosuje sie najlepiej material ceramiczny.W srodku kppuly 9 umieszczona jest os 16 przelacznika, która (fig. 1) jest rów¬ niez osadzona, w pudelku 1, moze byc jed¬ nak równiez osadzona w kopule 9. Dla uzyskania scisle okreslonych ipolozen prze¬ lacznika posiada on urzadzenie zapadkowe 17.Na osi 16 przelacznika osadzone sa pierscienie 18, posiadajace rowki 19. W rowkach tych slizgaja sie druty kontakto- — 2 —we 20,przylaczone do zacisków (nie przed¬ stawionych na rysunku) lub polaczone bezposrednio z przewodami doprowadza¬ jacymi kondensatora 8 i umocowane w uchwytach 21, osadzonych na plytce izo¬ lacyjnej -22.Na pierscieniach slizgowych 18 umie¬ szczone sa z boku plaskie sprezynki 23 (fig. 3a i 3b), które na swych koncach posiadaja ostrza kontaktowe 2k- Podczas wlaczania ostrza kontaktowe lacza sie z kontaktami Ib, prowadzacymi do cewek.Dla zapewnienia dobrego i niezawodnego kontaktowania na kontaktach 1U umie¬ szczone sa rowki 25, w które wchodza ostrza 24, znajdujace sie na plaskich spre¬ zynkach 23.Przelacznik wedlug fig. 2 posiada piec komór cewkowych w kierunku obwodo¬ wym i dwie w kierunku osiowym.W przelaczniku wedlug fig. 2 sprezyny kontaktowe 23, wlaczajace drugi szereg cewek, sa przesuniete o polowe skoku przelaczania wzgledem sprezyn pierwszego szeregu cewek.Fig. 4a i 4b przedstawiaja nieco od¬ mienne wykonanie kontaktów, umocowa¬ nych na osi 16 przelacznika. W tym przy¬ padku zamiast sprezystych kontaktów 23 wedlug fig. 3a i 3fo zastosowany jest kciuk przelaczajacy 26. Na koncu kciuka znaj¬ duje sie rowek 27. Do tego rowka 27 wchodzi podczas wlaczenia sprezyna 28 kontaktu H. Z osi przelacznika prad ply¬ nie nastepnie poprzez pierscien 29, umie¬ szczony obok kciuka 26 i zaopatrzony w rowek.Zamiast umocowania cewek w komo¬ rze 10 wedlug fig. 1 cewki te moga byc wykonane równiez w postaci cewek wtycz¬ kowych 11 wedlug fig. 5a i 5b. W tym ce¬ lu na cewce umocowane sa wtyczki 30, wla¬ czone do gniazdek 31. Gniazdka sa wpu¬ szczone do plytki izolacyjnej 32 i przepu¬ szczone przez scianke kopuly 9, nie doty¬ kajac jej, a nastepnie sa polaczone z kon¬ taktami 14 (fig. 1) lub bezposrednio sa wykonane jajco kontakty robocze. W tym wykonaniu w razie potrzeby naprawy jednej cewki mozna wymienic ja bardzo latwo, gdyz wystarcza tylko zdjac oslone 33 z komór 10. Cewke mozna wówczas wy¬ jac z komory bez potrzeby rozlaczania ja¬ kichkolwiek polaczen i mozna wlozyc no¬ wa cewke. PL