PL29473B1 - Urzadzenie do rozrzadzania mechanizmu pomocniczego przekladni zmiennej zwlaszcza w pojazdach mechanicznych. - Google Patents

Description

Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia rozrzadezego do mechanizmu pomoc¬ niczego, poruszanego np. czynnikiem (ro¬ boczym, znajdujacym sie pod cisnieniem, a stosowanego zwlaszcza do wlaczania po¬ szczególnych biegów (przekladni zmiennej w pojazdach mechanicznych.Znane jest uruchomianie tego rodzaju urzadzen rozrzadczych za pomoca mp. dzwigni lub pedalu noznego do regulowa¬ nia doplywu mieszanki (paliwowej do sil¬ nika, lub za pomoca dzwigni ido wlaczania 1 wylaczania aprzegla, przy czym wzmian¬ kowany pedal wzglednie dzwignia i na- fzad rozrzadczy sa ze soba sprzegniete za pomoca narzadów zabierakowych, pocia¬ gowych, zderzakowych lub isprezystych.W porównaniu ze znanymi urzadzeniami urzadzenie rozrzadcze wedlug wynalaizku niniejszego iszczególnie tym sie wyróznia, ze w kazdym dowolnym polozeniu dzwi¬ gni rozrzadczej i przy kazdym nawet nie¬ wielkim jej ruchu zarówno w tyl, jak i na¬ przód wielkosc skoku narzadu sterowni¬ czego jest scisle okreslona, dzieki czemu w kazdej chwili moze byc rozpoczety pro¬ ces wlaczania biegu wzglednie polaczenie skrzynki biegów ze zródlem czynnika ro¬ boczego zostaje przerwane.W urzadzeniu wedlug wynalazku ce¬ che znamienna stanowi, ze czynnik robo¬ czy, oddzialywajacy na mechanizm po-Ttiocniczy (inadoisnienie, podcisnienie, prad elektryczny), jest rozrzadzany za [pomoca narzadu sterowniczego sprzegnietego z od¬ dzialywujacym nan pedalem za pomoca urzadzenia ciernego, przy czym urzadze¬ nie to (posiada odpowiednie oporki, ogra¬ niczajace ruchy jego W obu kierunkach, ^dzieki czemu kazdy ruch dzwigni wzgled¬ nie [pedalu zarówno w jednym, jak i w drugim kierunku wywoluje odpowiedni ruch narzadu sterowniczego.Urzadzenie wedlug wynalazku korzy¬ stnie jest wykonac tak, aby wzmiankowa¬ ny inarzad sterowniczy (powodujacy Wzglednie wyzwalajacy dzialanie urzadze¬ nia) byl sprzezony z dzwignia, urucho¬ miajaca sprzeglo, za posrednictwem pola¬ czenia ciernego.Jednak wynalazek dotyczy takze tych urzadzen, w których narzad sterowniczy jest sprzegniety z dzwignia wlaczajaca lub wylaczajaca doplyw mieszanki paliwowej do silnika. W ostatnio wymienionym przypadku urzadzenie jest wykonane tak, ze polaczenie cierne dziala tylko podczas pewnej okreslonej czesci przesuwu peda¬ lu, rozrzadzajacego doplywem mieszanki paliwowej.Na fig. 1 przedstawiony jest schema¬ tycznie, czesciowo w przekroju, tytulem przykladu iprzedmiot wynalazku; fig. 2 przedstawia równiez schematycznie, prze¬ waznie w .przekroju, narzady sterownicze takiego urzadzenia rozrzadczego oraz me¬ chanizmu pomocniczego do wlaczania bie¬ gów przekladni zmiennej; inarzady te sa sprzegniete z czesciami urzadzenia, uwi¬ docznionymi na fig. 1; fig. 3 przedstawia schematycznie, przewaznie w (przekroju, czesci mechanizmu ciernego do urzadze¬ nia, rozrzadczego wedlug wynalazku, a fig. 4 przedstawia, czesciowo w widoku [perspektywicznym, zestawienie urzadzenia wedlug wynalazku z silnikiem, skrzynka biegów i sprzeglem.Na fig. 1 cyfra 1 oznacza dzwignie sterownicza, np. pedal, za pomoca którego wylacza sie lub wlacza sprzeglo pojazdu mechanicznego; pedal ten w stanie nie¬ czynnym spoczywa na oporku 2 • dzieki dzialaniu sprezyny 3. Cyfra U oznacza os obrotu ipedalu 1, polaczoriego w znany sposób za pomoca dzwigni 5 i drazka 2U z czescia przesuwna sprzegla. W tulei prowadniczej 6 otworu dzwigni 5 osadzo¬ na jest tuleja cierna 7, wykonana z mate¬ rialu o duzym wspólczynniku tarcia, av której osadzony jest przesuwnie (z pew¬ nym dociskiem) drazek -8. W tym celu tu¬ leje 6 i 7 moga byc przeciete i scisniete odpowiednim narzadem. Na drazku 8 osadzone sa dwa krazki oporowe 9 i 10, które przylegaja na przemian do umiesz¬ czonego pomiedzy nimi oporka 11. Na¬ przeciw okraglej glowicy 12, osadzonej na koncu drazka 8, umieszczony jest krazek 13 drugiego drazka 14. Drazek lk jest przqprowadzony przez otwór w oslonie 15, która jest zaopatrzona w kanal 16, lacza¬ cy sie z powietrzem zewnetrznym, prze¬ wód prózniowy 17, przewód odprowadza¬ jacy 18 ox2jl dwie komory 19 i 20. W ko¬ morze 19 jest zawór 21, którego narzad za¬ mykajacy jest dociskany do jego gniazda sprezyna 22. Narzad zamykajacy zaworu 21 jest osadzony przesuwnie na czesci 23 drazka 1U, posiadajacej nieco zmniejszo¬ na srednice. Sprezyna 25 wywiera na¬ cisk na krazek 13, osadzony na drazku U.Sposób dzialania przedstawionego u- rzadzenia jest nastepujacy.Gdy kierowca pojazdu nacisnie na pe¬ dal 1, drazek 8, sprzegniety z tuleja cier¬ na 7, przesuwa sie w prawo. Drazek 8 przesuwa sie w prawo az do oparcia sie krazka 9 o oporek 11. Podczas tego ruchu przesuwa sie równiez w prawo drazek 14, przyslaniajacy kanal 16, polaczony z po¬ wietrzem atmosferycznym, przy czym za¬ wór 21 otwiera sie wbrew naciskowi spre¬ zyny 22. Skoro krazek 9 oprze sie o opo- — 2 —rek 11, otwieranie sie zaworu 21 zostaje zakonczone. Nastepuje teraz dzialanie ssace przez przewód 17 i przewód 18, pro¬ wadzacy do urzadzenia wlaczajacego prze¬ kladnie zmienna, a zarazem wlaczanie je¬ dnego z biegów przekladni.Poniewaz pedal 1 porusza isie w dal¬ szym ciagu przy nieruchomym drazku 8 nastepuje wylaczenie w mniejszym lub wiekszym stqpniu sprzegla glównego, podczas gdy zawór 21 pozostaje w stanie otwarcia. Skoro tylko kierowca pojazdu zwolni pedal 1, wówczas wskutek sprze¬ gniecia tulei 7 z drazkiem 8 drazek ten zacznie przesuwac sie w lewo az do ze¬ tkniecia sie krazka 10 z oporkiem 11. Pod naciskiem sprezyny 22 nastepuje niezwlo¬ cznie zamykanie zaworu 21. Nalezy pa¬ mietac, ze drazek 14 jest stale utrzymy¬ wany w zetknieciu z glowica 12 za pomoca sprezyny 25.Na fig. 2 liczba 30 oznacza przewód, polaczony z urzadzeniem wytwarzajacym próznie; 81 — komore pierscieniowa; 82 — zawór o dwóch grzybkach z dwoma gniazdami 33 i 34. Liczba 36 oznacza su¬ wak tloczkowy, zwezony w miejscach 37, 38 i 39, przy czym na krazek 40, umiesz¬ czony z jego prawej strony, cisnie sprezy¬ na Ul, umieszczona w tloku 42, osadzonym przesuwnie w cylindrze 43. Liczba UU o- Knacza otworek, polaczony z powietrzem atmosferycznym, 45 — komore z umiesz¬ czona w niej sprezyna 35, a 46 — kanal polaczeniowy.Na oslonie 47 osadzony jest suwak 48, który moze byc nastawiany przez kierow¬ ce za pomoca walka 49 i kólka recznego 50 podczas wybierania biegu, przy cizym *w czasie tej czynnosci nastepuje laczenie sie jednego z przewodów 51, 52, 57 i 58 z kanalem 46 wzglednie z komora 54, w której umieszczony jest suwak 48. Komo¬ ra 54 jest polaczona z powietrzem ze¬ wnetrznym za pomoca otworka 55.Liczba 60 oznacza wygiety pod katem kanal, laczacy komore 45 poprzez otwo¬ rek dlawiacy 61 z komora 62, w której miesci sie prowadnica 63 dla tloczka 64, znajdujacego sie pod dzialaniem sprezy¬ ny 65 i wyposazonego w suwak 66, na którego górnym koncu osadzony jest ry¬ giel 67, wchodzacy w rowek 38, wyciety w suwaku tloczkowym 36. Przy ustawie¬ niu sie suwaka 36 w lewe wzglednie pra¬ we polozenie skrajne, rygiel 67 przylega do powierzchni bocznych, ograniczaja¬ cych odcinki 37 wzglednie 38 suwaka. Li¬ czba 68 oznacza kanal, za pomoca którego komora 69, znajdujaca sie nad tlokiem 64, jest polaczona z powietrzem zewnetrz¬ nym. Urzadzenie opisane jest polaczone kanalem 18 z urzadzeniem sterujacym wedlug fig. 1.Sposób dzialania urzadzenia jest na¬ stepujacy.Za pomoca nacisku na pedal 1 i za po¬ srednictwem ppisanego mechanizmu cier¬ nego nastepuje otwarcie sie zaworu 21, przy czym dzialanie ssace prózni zostaje przeniesione przewodem 18 na tlok 42.Wskutek tego tlok 42 przesuwa sie w le¬ we polozenie krancowe, uwidocznione na fig. 2. Suwak 36 zostaje przy tym pociag¬ niety tak daleko, az rygiel 67, popycha¬ ny do góry syrezyna 65, oprze sie o pra¬ we wyciecie 39 suwaka. Wskutek tego ru¬ chu zawór 32 o podwójnym grzybku zo¬ staje równiez przesuniety wbrew dziala¬ niu sprezyny 35 ze swego prawego polo¬ zenia skrajnego w polozenie, uwidocznio¬ ne na rysunku, tak iz w komorze piers¬ cieniowej 31 zostaje wytworzone podcis¬ nienie, które poprzez przewód 30, otwory, znajdujace sie przed i za zaworem 32 w komorze 45, a nastepnie poprzez kanal 46 zostaje suwakiem rozdzielczym 48 prze¬ kazane, w zaleznosci od obranego biegu, jednym z przewodów 51, 52, 57, 58 do od¬ powiedniego cylindra mechanizmu, wla¬ czajacego poszczególne biegi przekladni zmiennej. Ponadto dzialanie ssace zostajeprzeniesione poprzez kanal 60 i otwór 61 ido komory 62.Wskutek dlawienia w otworze 61 oraz wskutek wielkosci komory 62 dzialanie ssace w tej komorze znacznie pózniej do¬ chodzi do wartosci dostatecznej do prze¬ zwyciezenia nacisku sprezyny 65 na tlok 6'4, po czym rygiel 67 zostaje wyciagnie¬ ty z rowka w suwaku 36. Dzieki temu su¬ wak 86 przesuwa sie w swe lewe poloze¬ nie koncowe, w którym narzad zamyka¬ jacy zaworu 82 przylega do swego lewego gniazda 33 i zapobiega dalszemu prze¬ noszeniu sie podcisnienia do przewodu 46.Po zamknieciu zaworu 32 o podwójnym grzybku podcisnienie, dzialajace na tlok 6i, wyrównywa sie po krótkim czasie wskutek nieszczelnosci w bocznych scian¬ kach tloka 64.Gdy kierowca pojazdu zwolni pedal 1, zamyka sie niezwlocznie, jak to opisano juz powyzej, zawór 21 w urzadzeniu ste¬ rowniczym wedlug fig. 1, a drazek 11* od¬ slania polaczenie przewodu 18 z powie¬ trzem zewnetrznym poprzez otwór 16.Wskutek tego podcisnienie, które panowa¬ lo poprzednio w przestrzeni, znajdujacej sie przed tlokiem 42, przestaje dzialac, tak iz tlok 42 moze przesunac sie w pra¬ wo. Dzieki polaczeniu tloka 42 z suwa¬ kiem 36 tlok 42 moze przesuwac ,sie w prawo tylko do chwili zetkniecia sie ry¬ gla 67, bedacego pod naciskiem sprezyny €5, z prawa powierzchnia czolowa rowka 37 suwaka. W tym polozeniu suwaka za¬ wór 32 jest jeszcze otwarty, a wiec dzia¬ lanie prózni moze przenosic sie znowu poprzez przewód 30, komore pierscienio¬ wa 31 obok zaworu 32 i komore 45 do ka¬ nalu 46; teraz znowu suwak rozdzielczy 48 przekazuje to dzialanie, w zaleznosci od swego nastawienia, odpowiedniemu cy¬ lindrowi mechanizmu, wlaczajacego biegi przekladni zmiennej.Jedhcczesnie podcisnienie powstaje w kanale 60 i w komorze 62, gdzie dzialanie jej jest opóznione, po czym nacisk sprezy^ ny 65 zostaje przezwyciezony, a tloczek 64 zostaje przesuniety ku dolowi i wyciaga piero suwak 36 wraz z tlokiem 42 pod na¬ ciskiem sprezyny 35 moze przesunac sie az w swe prawe polozenie koncowe, po czym zawór 32 zamyka za pomoca swego prawego gniazda 34 przestrzen pierscieniowa 31, polaczona z podcisnie¬ niem.W przykladzie wykonania urzadzenia ciernego do uruchomiania urzadzenia roz- rzadczego wedlug wynalazku, uwidocznio¬ nym na fig. 3, jest znowu drazek 8 z osa¬ dzonymi na nim krazkami oporowymi 9 i 10. Drazek 8 jest osadzony przesuwnie w oslonie 75, wyposazonej w powierzch¬ nie stozkowa 76, do której przylega tule¬ ja 77, przecieta w kierunku podluznym i posiadajaca stozkowa powierzchnie ze¬ wnetrzna. Oslona 75 jest na swym lewym koncu osadzona przegubowo za pomoca sworznia 78 na wystepie 79 pedalu 1. Na drugim koncu oslony 75 umieszczona jest nakretka kapturkowa 80, równiez zaopa¬ trzona w powierzchnie stozkowa 81, któ¬ ra przylega ona do tulei 82, równiez osa¬ dzonej przesuwnie na drazku 8. Pomiedzy obydwiema tulejami 77 i 82 umieszczona jest sprezyna 83, za pomoca której obie tuleje sa dociskane do powierzchni stoz¬ kowych 76 i 81. Liczba 86 oznacza walek, na którym osadzona jest dzwignia do u- ruchomiania zaworu. Ponadto na tymze walku osadzona jest dzwignia 87, na któ¬ rej górnym koncu znajduje sie srubka na- istawcza 88.W opisanym urzadzeniu unika sie zmniejszania sie tarcia w polaczeniu cier¬ nym wskutek zuzywania sie jego czesci (skladowych, poniewaz sprezyna 83 i po¬ wierzchnie .stozkowe 76 i 81 zapewniaja samoczynnie docisk powierzchni robo¬ czych tulei 77 i 82. Urzadzenie to korzy¬ stnie jest napelnic smarem, dzieki niemu _ 4 _bowiem tarcie moze byc utrzymane na sta¬ lej wartosci.Na fig. 4 czesci urzadzenia, które zo¬ staly juz uwidocznione na ppprzednich fi¬ gurach rysunku, sa zaopatrzone w takiez same oznaczenia cyfrowe. Dzwignia 87, osadzona na walku 86, zostaje urucho¬ miona pedalem 1 za pomoca urzadzenia ciernego 75 i drazka 8. Na walku 86 osa¬ dzone jest ramie 101, na którym zaczepio¬ na jest sprezyna 102, dzieki czemu glów¬ ka srubki 88 jest utrzymywana w ze¬ tknieciu z koncem preta 8. W ramieniu 101 osadzona jest sruba 103, która moze oddzialywac na drazek lk i zawór 21, jak to opisano poprzednio. Na walku 86 umo¬ cowane jest ponadto ramie 10i, które jest polaczone drazkiem 105 z dzwignia 107, polaczona z kolei z pedalem 106. Liczba 108 oznacza oporek do oparcia pedalu 106 w stanie nieczynnym. 110 oznacza silnik, a 111 — skrzynke biegów. Od przewodu ssawnego 112 silnika odgalezia sie prze¬ wód 113, prowadzacy do zbiornika 11U, polaczonego przewodem 115 z przewoda¬ mi 17 i 30. Liczby 116 i 117 oznaczaja przedstawione bardzo schematycznie cy¬ lindry robocze urzadzenia, wlaczajacego poszczególne biegi przekladni zmiennej; cylindry te sa polaczone przewodami 51 i 52 z oslona 47 skrzynki biegów wzglednie tarczy rozdzielczej U2, jak to przedsta¬ wiono w powiekszonej podzialce na fig. 2. Przewód 30 laczy sie z suwakiem 118, 'odpowiadajacym wedlug fig. 2 zaworowi 32 o dwóch grzybkach. Suwak ten jest /poruszany tlokiem U2, do którego czynnik roboczy jest doprowadzany przewodem 18 od zaworu 21.Liczba 121 oznacza cylinder mechani¬ zmu pomocniczego, sluzacego do urucho¬ miania sprzegla, który jest polaczony przewodem 122 ze skrzynka biegów. Prze¬ wód 122 moze byc równiez polaczony z su¬ wakiem rozdzielczym A8. Przewód ten mo- ize byc jednak rozrzadzany równiez i w in¬ ny sposób, njp. bezposrednio za pomoca su¬ waka 118.Jak wynika z rysunku, urzadzenie to aiie rózni sie w istocie od urzadzenia opi¬ sanego poprzednio. Róznica polega na tym, ze walek 86 jest polaczony z peda¬ lem 106 za pomoca ukladu dzwigni 10U, 105, 107. Gdy kierowca pojazdu uruchomi w tym przypadku pedal 1 do sprzegla, to (powyzej opisany przebieg czynnosci, a mianowicie otwarcie zaworu 21 moze miec miejsce tylko w takim razie, jezeli i pedal, regulujacy przeplyw mieszanki paliwowej, równiez zostal uprzednio przestawiony do (polozenia biegu jalowego, uwidocznione¬ go na rysunku, poniewaz w innym przy¬ padku glówka 89 srubki 88 nie przylega do drazka 8.Po zwolnieniu przez kierowce pedalu 106 i nacisnieciu na pedal 1 sprezyna 102 doprowadza pedal 106 do zetkniecia sie z oporkiem 108, przy czym jednoczesnie -sruba 103, osadzona na ramieniu 101, przesuwa drazek lk i otwiera zawór 21.Opisane powyzej sprzezenie z dzwignia 106 ma na celu zapobiezenie rozpoczeciu zabiegu wlaczania biegu, gdy pedal 106 nie znajduje sie w polozeniu, odpowiada¬ jacym biegowi jalowemu.W urzadzeniach rozrzadczych do prze¬ kladni zmiennych, sprzegnietych tylko z dzwignia przepustnicy gazinika, przy kaz¬ dorazowym cofaniu tejze dzwigni w po¬ lozenie spoczynkowe mechanizm nasta¬ wia sie na bieg luzny, czyli nastepuje wylaczenie sprzegla glównego. Jest to je¬ dnak w wielu przypadkach rzecza niepo¬ zadana.W urzadzeniu niniejszym wlasnie ta¬ kie nastawienie biegu luznego nie zacho¬ dzi. Odwrotnie, opisane urzadzenie tym sie wyróznia, ze kierowca pojazdu, rozpo¬ czynajac wlaczanie biegu, musi zupelnie cofnac dzwignie przepustnicy gaznika.Dzieki temu nie tylko unika sie niepotrze¬ bnej duzej szybkosci obrotowej walu sil- — 5 —nika, lecz (ponadto, w przypadku zastoso¬ wania (podcisnienia jako czynnika robo¬ czego, ,po cofnieciu wzmiankowanej dzwi¬ gni w polozenie biegu jalowego zawsze rozporzadza sie znacznym podcisnieniem.Urzadzenie rozrzadcze wedlug wyna¬ lazku nie ogranicza sie do szczególów wy¬ konania, uwidocznionych na rysunku. W szczególnym przypadku moze ono byc uru¬ chomiane za pomoca pradu elektrycznego.Powierzchnie stozkowe przecietych tulei przyrzadu ciernego moga byc dociskane jedna do drugiej zamiast do powierzchni oslony. Ponadto zawór 32 o dwóch grzyb¬ kach wzglednie suwak 118 moze byc rów¬ niez wykonany tak, ze przewody, przyla¬ czone do niego, zostaja w razie ustawie¬ nia tego suwaka w jego polozenia konco¬ we polaczone w znany sposób z powie¬ trzem zewnetrznym.Czynnik roboczy, doprowadzany do. mechanizmu pomocniczego sprzegla, mo¬ ze byc rozrzadzany badz bezposrednio za pomoca narzadu sterowniczego, badz tez w inny znany sposób jednoczesnie z prze¬ biegiem wlaczania biegu, np. od dzwigni zmiany biegów lub pedalu przepustnicy gaznika. PL

Claims (1)

Zastrzezenia patentowe. 1. Urzadzenie do rozrzadzania me¬ chanizmu pomocniczego przekladni zmien¬ nej, zwlaszcza w pojazdach mechanicz¬ nych, znamienne tym, ze czynnik roboczy, uruchomiaj acy mechanizm pomocniczy, jest rozrzadzany za pomoca narzadu ste¬ rowniczego (21), sprzegnietego za pomo¬ ca urzadzenia ciernego z pedalem sprzeg¬ la, przy czym urzadzenie cierne zaopa¬ trzone jest w narzady oporowe (9, 10, 11), tak iz przy kazdym ruchu pedalu zarów¬ no naprzód, jak i w tyl wywoluje odpo¬ wiedni ruch narzadu sterowniczego do polozenia poczatkowego. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, zna¬ mienne tym, ze mechanizm pomocniczy posiada zawór (32) o dwóch grzybkach (33, 3U), przestawiany za pomoca czyn¬ nika roboczego, rozrzadzanego narzadem sterowniczym (21). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 i 2, znamienne tym, ze narzad sterowniczy (21) jest sprzegniety z dzwignia prze¬ pustnicy gaznika. 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 — 3, znamienne tym, ze urzadzenie cierne za¬ wiera dwie rozciete w kierunku {podluz¬ nym tuleje stozkowe (77, 82), umieszczo¬ ne na drazku (8) narzadu sterowniczego (21) i dociskane do drazka (8) z sila stala. Maybach - Motorenbau Gesellschaft mit beschramkter Haftung. Zastepca: inz. B. Muller, rzecznik patentowy. DRUK. M. ARCT. CZERNIAKOWSKA 225Do opisu patentowego Nr 29473 Ark.

1.Do opisu patentowego Nr 29473 Ark. 2, PL