PL29427B1 - Sposób wytwarzania barwników ftalocyjaninowych. - Google Patents

Description

Wiadomo, ze przez ogrzewanie o - dwu- nitrylów szeregu benzenowego albo nafta¬ lenowego, zwlaszcza w obecnosci amonia¬ ku lub amin, metali albo zwiazków metali, otrzymuje sie barwniki pigmentowe sze¬ regu ftalocyjaninowego. Barwniki te dzieki swym czystym odcieniom oraz wy¬ bitnej odpornosci na dzialanie swiatla, wplywy atmosferyczne, dzialanie kwasów, zasad lub rozpuszczalników sa bardzo od¬ powiednie jako barwniki pigmentowe.Wiadomo, ze przy wytwarzaniu tych barwników mozna, jako produkty wyj¬ sciowe, stosowac równiez takie zwiazki, które podczas reakcji przechodza w o - - dwunitryle szeregu benzenowego albo naftalenowego. Tak wiec np. mozna, jako produkty wyjsciowe, stosowac odpowied¬ nie zwiazki dwuchlorowcowe i ogrzewac je z cyjankiem miedziawym. W podobny sposób mozna, jako materialy wyjsciowe, stosowac równiez zwiazki o - chlorowco- cyjanowe wzglednie o - cyjanokarbono- amidy. Dotychczas znane barwniki szere¬ gu ftalocyjaninowego wykazuja zabarwie¬ nia blekitne do blekitnozielonych, a co naj¬ wyzej zielone z blekitnawym odcieniem.Przedmiotem niniej szego wynalazku jest sposób wytwarzania barwników fta¬ locyjaninowych przy zastosowaniu, jakomaterialów wyjsciowych, o - arylenodwu- cyjanków, zawierajacych pierscienie: o- ksazolowy, tiazolowy albo imidazolowy.FtalocyJaniny, które mozna otrzymywac w ten sposób, wykazuja dotychczas nie- osiagnieta jeszcze w tej klasie barwników zielona barwe z zóltawym odcieniem. Wy¬ twarzanie ich mozna przeprowadzac w zwykly sposób. Jesli wiec o - arylenodwu- cyjanki, zawierajace pierscienie: oksazo- lowy, tiazolowy albo imidazolowy, bedzie sie ogrzewalo z metalami albo zwiazkami metali, jak np. z miedzia, niklem, kobal¬ tem, zelazem albo ich solami, otrzymuje sie ftalocyJaniny wedlug wynalazku ni¬ niejszego. W tych przypadkach powstaja¬ ce zwiazki zawieraja uzyty metal zwiaza¬ ny kompleksowo. Mozna poza tym wspom¬ niane produkty wyjsciowe wprowadzac w reakcje z potasowcami w obecnosci alko¬ holu, jak np. alkoholu amylowego, przy czym w wyniku ostatecznym otrzymuje sie produkty wolne od metali. Ponadto mozna, tak samo jak w przypadku juz dawniej znanych ftalocyjanin, stosowac jako produkty wyjsciowe takie zwiazki, które podczas reakcji przechodza w o - - arylenodwucyjanki zawierajace pier¬ scienie: oksazolowy, tiazolowy albo imida¬ zolowy. Takwiec mozna np. stosowac, jako produkty wyjsciowe, odpowiednie o - dwu- chlorowcoaryleny, które w jednym zabie¬ gu roboczym za pomoca cyjanku miedzia- wego przeprowadza sie bezposrednio w od¬ powiednia miedzioftalocyjanine. Reakcje te przeprowadza sie celowo w obecnosci rozcienczalników stalych albo cieklych.Jako rozcienczalniki stale mozna stosowac chlorek sodowy albo siarczan sodowy, a jako rozcienczalniki ciekle — pirydyne albo chinoline, ewentualnie w mieszaninie z nitrobenzenem albo benzofenonem. Oczy¬ wiscie materialy wyjsciowe moga równiez zawierac jeszcze inne podstawniki, jak np. grupy arylowe albo atomy chlorowca.Barwniki, otrzymane wedlug wyna¬ lazku niniejszego, wykazuja, jak juz wspomniano, czyste zielone kolory z zól¬ tawym odcieniem. Wyrózniaja sie one wy¬ bitna odpornoscia na dzialanie swiatla, kwasów, zasad i rozpuszczalników. W jed- nowodzianie kwasu siarkowego nowe te zwiazki rozpuszczaja sie z zóltobrunatnym zabarwieniem i mozna je z tych roztwo¬ rów wytracic z powrotem w ten sposób, iz roztwory te wlewa sie do wody. Gdy po¬ zadane jest przeprowadzenie tych barwni¬ ków w stan jeszcze bardziej mialki, ko¬ rzystnie jest poddac je nastepnie obróbce srodkami rozpraszajacymi. Dzieki swej wybitnej odpornosci na dzialanie swiatla, kwasów, zasad i wszelkich rozpuszczalni¬ ków nowe te ftalocyJaniny sa cennymi barwnikami pigmentowymi.Przez traktowanie nowych ftalocyja¬ nin dymiacym kwasem siarkowym (ole¬ um) mozna je sulfonowac, dzieki czemu zaleznie od liczby wprowadzonych do nich grup sulfonowych staja sie one mniej lub bardziej rozpuszczalne w wodzie. Tak otrzymane kwasy sulfonowe mozna stoso¬ wac np. do barwienia materialów wlókien¬ niczych; mozna z nich równiez wytwarzac laki, a tym samym przeprowadzac w nowe cenne barwniki pigmentowe.Przyklad I. Wytwarzanie miedziofta- locyjaniny z 3'X - dwucyjanofenylo - - (C) - 6 - metylobenzotiazolu przebiega wedlug nastepujacego schematu reakcji: ,N* H*C- X C—i ^~\/\S' / GN ¦ CuCl (Pirydyna) — 2 —CH* Mieszanine, skladajaca sie z 57,5 czesci wagowych nitro - benzenu, 8 czesci wagowych 3',4' - dwucyjano- fenylo - (C) - 6 - metylobenzotia- zolu, 4,35 czesci wagowych chlorku mie- dziawego oraz 1,15 czesci wagowych czystej pirydyny, mieszajac ogrzewa sie w ciagu 4 — 5 go¬ dzin do 180 — 190°C. Wytworzony barw¬ nik odsacza sie i przemywa pirydyna. W celu dalszego oczyszczania wygotowuje sie go z rozcienczonym kwasem solnym i roz¬ cienczonym lugiem sodowym. Otrzymuje sie z dobra wydajnoscia miedzioftalocyja- nine, która w jednowodzianie kwasu siarkowego rozpuszcza sie z brunatnozól- tym zabarwieniem i podczas wylewania do wody wytraca sie w postaci zielonych klaczków o zóltawym odcieniu. Przez po¬ traktowanie srodkami rozpraszajacymi albo zwilzajacymi, jak np. pocelulozowy- mi lugami siarczynowymi lub produktami kondensacji aldehydu mrówkowego z kwa¬ sem naftalenosulfonowym, otrzymany zwiazek mozna przeprowadzic w stan mialko rozproszony; wówczas jest on czystym zielonym barwnikiem pigmento¬ wym z odcieniem zóltawym o wybitnej odpornosci.Ten sam barwnik mozna równiez otrzymac, jezeli zamiast nitrobenzenu be¬ dzie sie stosowalo benzofenon, jako roz¬ puszczalnik. — 3 ¦ —Przyklad II. Do roztworu 0,25 czesci wagowych sodu metalicznego w 8,15 cze¬ sci wagowych alkoholu amylowego miesza¬ jac w temperaturze 80 — 85°C wprowa¬ dza sie 5,5 czesci wagowych 3l ,1+ - dwucy- janofenylo - (C) - 6 - metylobenzotiazolu.Nastepnie do mieszaniny reakcyjnej do¬ daje sie 55,2 czesci wagowych o - dwu- chlorobenzenu i mieszajac ogrzewa powoli do wrzenia (156°C), przy czym juz pod¬ czas ogrzewania do wysokiej temperatury barwnik zaczyna sie wydzielac. Po uply¬ wie okolo 1 godziny powstaly barwnik od¬ sacza sie, przemywa o - dwuchlorobenze- nem oraz alkoholem i po rozpuszczeniu su¬ rowego barwnika w jednowodzianie kwasu siarkowego (brunatnozólta barwa roztwo¬ ru) przez wlanie do wody otrzymuje sie wolna od metalu W,U",¥",U"" - cztero - - [C - (6 - metylobenzotiazolylo - )] - fta- locyJanine, która ma jeszcze nieco bardziej ogrzewa sie w ciagu okolo godziny do 220 — 230°C. Nastepnie utworzona mie¬ szanine reakcyjna zadaje sie pirydyna i utworzona miedzioftalocyjanine odsacza sie, przemywa dokladnie pirydyna, a na¬ stepnie wygotowuje w rozcienczonym kwasie solnym.Tak; otrzymana U\ U", hiil, U"" - czte¬ ro ^ [C{ - benzoksazolylo)] - miedzioftalo- cyjanina rozpuszcza sie w jednowodzia¬ nie kwasu siarkowego z zóltobrunatnym zabarwieniem i straca sie podczas wlewa¬ nia do wody w postaci zielonych klacz¬ ków o zóltawym odcieniu. zólty odcien, niz zwiazek kompleksowy z miedzia.Przyklad III. Mieszanine, skladaja¬ ca sie z 28 czesci wagowych chinoliny, 5,5 „ „ S',4.' - dwucyjano- fenylo - (C) - 6 - metylobenzotiazo¬ lu oraz 2,75 czesci wagowych bezwodnego chlor¬ ku niklu, ogrzewa sie w ciagu okolo godziny do temperatury 175 — 180°C. Wytworzo¬ na mieszanine reakcyjna zadaje sie piry¬ dyna, po czym powstala nikloftalocyjanine odsacza sie, starannie przemywa pirydyna i goraca woda; ten zwiazek kompleksowy dorównywa wlasciwosciami miedziowemu zwiazkowi kompleksowemu.Przyklad IV. V, U", W", U"" - czte¬ ro - [C - (benzoksazolylo)] miedzioftalo- cyjanina. Mieszanine, skladajaca sie z Przyklad V. W taki sam sposób, jak opisano w przykladzie IV, mozna równiez wytworzyc 4', U", hiU, -4"" - cztero - [(C - - (benzimidazolylo - )] - miedzioftalocyJa¬ nine, jezeli jako material wyjsciowy be¬ dzie sie stosowalo 3',U' - dwubromofeny- lo - (C) - benzimidazol, który mozna wy¬ twarzac przez kondensacje chlorku 3,b - - dwubromobenzoylowego z o - fenyleno- dwuamina. Otrzymany barwnik wykazuje w praktyce te sama odpornosc, jak i barw¬ nik przytoczony w przykladzie I; odcien jego jest nieco bardziej niebieski i mniej jaskrawy. 15 czesci wagowych chinoliny, 5,1 „ „ 3',^' - dwubromofenylo - (C) - benzoksa- zolu (wytworzonego z chlorku 3,b - dwu¬ bromobenzoylowego oraz o - aminofe- nolu), 2,7 „ „ cyjanku miedziawego oraz 5 „ „ bromku miedziawego, — 4 — PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe. Sposób wytwarzania barwników ftalo- cyJaninowyeh, znamienny tym, ze o - ary- lenodwucyjanki, zawierajace pierscien izo- ksazolowy, tiazolowy albo imidazolowy, przeprowadza sie metoda znana we ftalo- cyJaniny. I. G. Farbenindustrie Aktiengesellschaft. Zastepca: M. Skrzypkowski, rzecznik patentowy. DRUK. M. ARCT. CZERNIAKOWSKA 225 PL