Znajdujace sie dotychczas w uzyciu stacje radiotelegraficzne i radiotelefonicz¬ ne polegaja na zastosowaniu nastepujacej zasady: Energja elektryczna akumiuluje sie w duzych ilosciach w obwodach drgajacych zamknietych i nastepnie przenosi sie do obwodów otwartych (anten), przez które zostaje wypromieniowana. Tego rodzaju sprzeganie obwodów zamknietych z otwar- temi na tyle zrobilo sie powszechnem, ze bez tego laczenia obwodów trudno jest zna¬ lezc jakakolwiek stacje radiotelegraficzna.Ta sama zasada; stosuje sie przewaznie i przy odbiorze. Dla odbioru energji e- l^ktromagnetycznej przychodzacych fal stosuje sie przewaznie otwarte obwody (an¬ teny), polaczone nastepnie (sprzezone) z obwodami zamknietemu. Jednakowoz dla odbioru z dobrem powodzeniem stosuje sie obecnie obwody zamkniete (anteny ra¬ mowe) .Jak dawno wiadomo, obwody otwarte (anteny) posiadaja nastepujace braki: 1) Sprawnosc anteny, jak wiadomo, za¬ lezy od stosunku promieniowanej energji do energji traconej na pokrycie rozmaitych strat w antenie. Straty te w otwartej an¬ tenie (uziemienie, przeciwwaga) sa znacz¬ ne. Chociaz wedlug metody Alexandersona (wielokrotnie dostrajana antena) lub wedlug metody Meissnera (specjalnie obliczona przeciwwaga z uziemieniem) lub wedlug metody Eckersley (Earth-screen — ekranC^ ziemny) udaje sie opór uziemiania silnie zmniejszyc, jednakowoz niewygodna zalez¬ nosc jego od dlugosci fali i pogody pozo¬ staje nieusunieta. 2) Przy przenoszeniu energji z zamknie¬ tego obwodu do otwartego stosunkowo du¬ za czesc energji zatraca sie nieproduk¬ cyjnie, 3) Przy przesylaniu sygnalów radiote¬ legraficznych i radj ©telefonicznych poza- danem jest wysylac cala promieniowana energje w kierunku anteny odbiorczej. Przy obecnie uzywanych antenach mamy pro¬ mieniowanie energji prawie jednakowe we wszystkich kierunkach.Po pewnych próbach udalo sie wynalaz¬ cy niniejszego zamienic ten dotychczasowy system sprzegania zamknietych i otwartych obwodów (system polaczony z wyzej wy- szczególnionemi niedomagani&mi) — spe¬ cjalnie skonstruowanemi i specjalnie pola¬ czonemu zamknietemi obwodami pewnego ksztaltu, które bezposrednio moga promie¬ niowac energja.Chociaz obwód zamkniety posiada dale¬ ko mniejsza zdolnosc promieniowania niz antena otwarta!, jednakowoz mozna zapo- moca takiego (zamknietjego obwodu osia¬ gnac taka sama „sprawnosc antenowa", je¬ zeli dostatecznie zmniejszyc straty po¬ wstajace w takim obwodzie. Jezeli skon¬ struuje sie zamkniety obwód w ten sposób, zeby jego dekrement promieniowania rów¬ nal sie mniej wiecej dekrementowi; wszyst¬ kich strat, natenczas otrzyma sie zapomoca takiego obwodu te same korzystne warun¬ ki co z antenami Alexandersona, Meissne¬ ra lub Eckersley'a. Poniewaz opór obwodu zamknietego w daleko mniejszym stopniu zalezy od warunków gruntowych i pogody, przetoi zapomoca takiego obwodu daleko latwiej osiagnac o tyle male opory, zeby otrzymac zadana „sprawnosc antenowa".Jednakowoz przytern otrzymuje sie jedna bardzo korzystna rzecz, mianowicie kierun- kowosc. Obwód zamkniety promieniuje e- nergje przewaznie w dwóch kierunkach (wtyl i naprzód lub przy pewnej konstruk¬ cji tylko w jednym kierunku). Na skutek kierunkowosci z jednej strony zaoszczedza sie sporo energji, z drugiej strony zmniej¬ szaja sie przeszkody (atmosferyczne i od innych stacji — przy odbiorze), oprócz te¬ go zwieksza sie mozliwosc zachowania ta¬ jemnicy korespondencji.Proponowane jednak dotychczas syste¬ my nadawcze z zamknieta antena nie mialy zadnego praktycznego znaczenia, poniewaz mialy bardzo nieznaczna zdolnosc promie¬ niowania lub, scislej mówiac, energja zuzy¬ wana na pokrycie róznych strat byla nad¬ zwyczajnie 3uza w porównaniu do energji promieniowanej.Przyczyna tego byla przedewszystkiem niewlasciwa konstrukcja obwodów zamknie¬ tych. Azeby wypromieniowac duza ilosc energji, nalezy Zwiekstzyc pojemnosc za¬ mknietego obwodu. (lub do niego dolaczo¬ na), jednoczesnie utrzymujac stosunkowo krótka fale. Te dwa warunki dzialaja do pewnego stopnia jeden przeciw drugiemu: zwiekszenie (dolaczonej) pojemnosci zwiek¬ sza fale zamknietego obwodu, podczas gdy skrócenie fali pociaga za soba zmniejszenie pojemnosci. Wedlug Fleminga promienio¬ wanie obwodu zamknietego (magnetycznego wibratora) jest odwrotnie proporcjonalne do 4-ej potegi dlugosci fali. Stad widocz- nem jest, ze rózni wynalazcy, chcac skró¬ cic fale, skracali jednoczesnie pojemnosc, a Wskutek tego zmniejszali równiez pro¬ mieniowana energje.Promieniowanie duzej energji przez wy¬ nalazce niniejszego zostalo osiagnietem w sposób nastepujacy: Dwa albo kilka (liczba niczem nieogra¬ niczona) zamknietych obwodów dostatecz^ nych wymiarów laczy sie z jedna, albo z kilkoma pojemnosciami i samoindukcjami, w ten sposób, ze jeden biegun kondensatora (lub kondensatorów) laczy sie z poczatkiem wszystkich obwodów, podczas gdy drugi — 2 —biegun (lub bieguny), jezeli potrzeba to z wlaczeniem samoindukcji (w liczbie po¬ jedynczej lub mnogiej), z koncami tych obwodów (rys, 1). Jasnem jest, ze pojem¬ nosc lub samoindukcja (wzglednie pojem¬ nosci lub samoindukcje) moga byc wlacza¬ ne w dowolnych miejscach tych obwodów; moze byc równiez wystarczajaca pojem¬ nosc powstajaca tylko przez sasiedztwo diwóch izolowanych konców tych obwodów lub ich samoindukcja np. wedlug rys. la.Kazdy ze wspomnianych zamknietych ob¬ wodów posiada ksztalt przestrzennego wie¬ lokata (w szczególnym wypadku moga te przestrzenne wielokaty byc rozwiniete w jednej plaszczyznie i posiadac np, ksztalt trójkata lub trapezu).Zalety tego systemu polegaja na naste¬ pujacych faktach: 1) otrzymuje sie obwód drgajacy za¬ mkniety z dowolnie malym dekremenitem; 2) na skutek równoleglego laczenia ob¬ wodów skraca sie fala obwodu przy stalej pojemnosci (rys. 2), wskutek tego mozna z latwoscia skonstruowac obwód, któryby posiadal przy stosunkowi malej fali duza pojemnosc, a wskutek tego i zdolnosc pro¬ mieniowania duzych energji; 3) wplyw warunków gruntowych i po¬ gody jest daleko mniejszym, niz przy o- twartych antenach; 4) jezeli rozmiesci sie obwody (wielo¬ katy) na pewnej odleglosci jeden od dru¬ giego (mniej od ^ ), to mozna bardzo blisko podejsc do idealnego wysylacza fal (zja¬ wisko Bloedel'a) i ograniczyc wysylanie energji do bardzo malego kata przestrzen¬ nego. Jednem slowem mozna osiagnac do¬ wolnie ostre charakterystyki dzialania na odleglosc. Eksperymentalnie udalo sie stwierdzic, ze charakterystyka dazy do ksztaltu ostrokatnego trójkata i ze poza pewnym katem przestrzennym wogóle nie¬ ma promieniowania (rys, 3). Na ksztalt charakterystyki wplywa (przy tej samej dlugosci fali) kat przestrzenny, jaki obej¬ muja równolegle polaczone obwody; dodac nalezy, ze przy danym kacie i dlugosci fali charakterystyka moze byc zaostrzona je¬ szcze w ten sposób, ze w obwodach wzbu¬ dza sie przesuniete w fazie prady róznej amplitudy np. zapomoca wlaczania samo¬ indukcji lub pojemnosci; 5) ksztalt przestrzennych wielokatów moze byc bardzo róznorodny. Miedzy in¬ nem bardzo praktycznemi ksztaltami sa trójkaty lub trapezy. Tego rodzaju obwo¬ dy moga byc latwo zawieszone na jednym maszcie.NaJ rys, lc pokazane sa wielokaty, z których kazdy sklada sie z 2 trójkatów.Przy zastosowaniu wiekszej ilosci takich zamknietych obwodów ksztaltu trójkata, trapezu, czworoboku i t. pM jezeli te obwo¬ dy stoja pod pewnemi katami wzgledem siebie, otrzymuje sie charakterystyke dzia¬ lania na odleglosc szczególnie ostra (zbliza sie ona do ksztaltu trójkata — rys, 4), Ta charakterystyka byla zidjeta eksperymen¬ talnie.Równolegle polaczone obwody moga byc pobudzane do drgan znanemi obecnie spo¬ sobami, t. j. albo posrednio (obwód pier¬ wotny i obwód wtórny—rys. 5), albo! bezpo¬ srednio (rys, 6), przytem sposób wzbudza¬ nia drgan oczywiscie jest obojetnym: moz¬ na stosowac system iskrowy lub tez maszy¬ ne wielkiej czestotliwosci lub tez system lampowy.O zaletach systemu mozna sadzic, wziawlszy pod uwage charakterystyki (rys. 3 i 4).Równolegle polaczone obwody moga byc laczone grupami zapomoca komutatora od¬ powiedniej konstrukcji, tak zeby mozna bylo w dowolnych kierunkach telegrafowac lub telefonowac (lub z dowolnych kierun¬ ków odbierac) oczywiscie przy warunku, ze we wszystkich kierunkach ustawioine sa jednakowo systemy lub wielokaty (rys, 7). - 3 —Ilosc mozliwych kierunków przytem jest równa ilosci wielokatów, nie zas ilosci grup lub systemów. Mozna równiez stosowac system opisanej konstrukcji pokretny oko¬ lo pewnej osi, jak to sie stosuje w antenach ramowych.Moga byc równiez stosowane obwody zamkniete (wielokaty) polaczone miedzy soba przewodami wyrównawczemi (cf-—6, c—d) (rys. 8 i 8a), nai skutek cziego z jed¬ nej strony charakterystyka zaostrza sie, po¬ niewaz powstajace wtedy obwody wpól- otwarte w prostopadlym kierunku do kie¬ runku korespondencji, biora na siebie czesc energji; z drugiej strony na skutek asy- metrji miedzy antena dla fal przychodza¬ cych z kierunku x lub y powstaje charak¬ terystyka jednokierunkowa.Wedlug powyzszego systemu mozna za¬ tem otrzymywac rózne charakterystyki sto¬ sownie do stawianych celów.Jezeli ustawi1 sie obwody wzgledem sie¬ bie tak, zeby sprzeznosc miedzy niemi byla równa zeru, np. jedna grupa prostopadle do drugiej, to latwo mozna uskutecznic prace „Duplex", to znaczy jednoczesny odbiór i nadawanie, poniewaz drgania w jednym obwodzie (aparat nadawczy) na drugi (odbiorczy) nie beda wplywaly.Opisany powyzej system antenowy mo¬ ze byc uzytym albo jako obwód wtórny, wlaczany na danej radj ostacji zamiast an¬ teny i uziemienia (rys. 5), lub tez same ob¬ wody powyzszej konstrukcji moga sluzyc jednoczesnie jako obwód pierwotny i wtór¬ ny, jezeli np. generator drgan (iskiernik, maszyne wielkiej czestotliwosci), lub obwód anodowy wzglednie siatkowy (aparatury lampowej) wlaczy sie bezposrednio w an¬ tene opisanej konstrukcji.Wyzej opisany system moze byc rów¬ niez z powodzeniem uzyty dla odbioru (od¬ biór kierunkowy). W porównaniu do obec¬ nie uzywanych anten ramowych system ten posiada lepsza charakterystyke (wazne dla radjogonjometrji) i wieksza sile odbioru.W porównaniu z antenami Beverage opisa¬ ny system posiada zalete mniejszych wy¬ miarów i mozliwosc zmiany kierunku od¬ bieranych sygnalów, oprócz tego do pew¬ nego stopnia lepsza charakterystyke. PL