Przy zastosowaniu znanych sposobów przeróbki oleju smolowego z wegla ka¬ miennego albo olejów smolowych o podob¬ nym skladzie, otrzymywanych np. przy destylacji albo przy obróbce kwasem siar¬ kowym, mozna otrzymywac produkty przydatne do najrozmaitszych celów. Jed¬ nakze stopien czystosci olejów smolowych, otrzymanych w ten sposób, nie pozwala na stosowanie ich jako materialów pednych, zwlaszcza do silników Diesela. Przedmio¬ tem wynalazku niniejszego jest oczyszcza¬ nie olejów smolowych, otrzymywanych z wegla kamiennego, w takim stopniu, aby mozna je bylo stosowac równiez do rsilni- ków Diesela.Znane jest juz oczyszczanie olejów z prsusmól przez ogrzewanie z 78%-owym kwasem siarkowym do temperatury 180°C, przy czym oleje ulegaja oczyszczeniu w takim stopniu, iz mozna je stosowac jako rozpuszczalniki materialów trudno rozpu¬ szczalnych, albo do wytwarzania smarów.Równiez usilowano polepszyc i zapach ciezkich olejów smolowych przez trakto¬ wanie ich 50 — 60%-owym kwasem siar¬ kowym w temperaturze 80 — 90°C. Takie prasmolowe oleje z wegla kamiennego, wolne od zasad i fenoli i wykazujace punkt wrzenia 100 — 200°C, oczyszczano przez traktowanie stezonym kwasem siarkowym przy rozcienczeniu olejem parafinowym, a nastepnie destylowano. Dalej w celu wy¬ twarzania oleju smarowego przerabiano produkty uwodorniania wegla pod cisnie¬ niem, stosujac rozpuszczanie ich w roz-puszczalnikach organicznych i traktowanie rozcienczonymi kwasami mineralnymi.Tymi sposobami — przystosowanymi czesciowo do przeróbki oleju o skladzie róznym od skladu oleju smolowego z we¬ gla kamiennego — osiagano kazdorazowo stopien czystosci, odpowiadajacy zamie¬ rzonemu celowi; jednakze taka obróbka nie wystarczala do otrzymywania materia¬ lów pednych do silników Diesela. Zjawi¬ la sie wiec potrzeba specjalnego siposobu oczyszczania, aby z olejów smolowych u- suwac niepozadane skladniki asfaltowe, zywicowate i pakowe, zwlaszcza zas sklad¬ niki fenolowe, poniewaz one wlasnie po¬ woduja powstawanie zywic i koksu.Sposobem wedlug wynalazku mozna o- trzymywac oleje nadajace sie do zastoso¬ wania jako paliwo do silników Diesela.Wedlug wynalazku oleje smolowe z wegla kamiennego, przeznaczone do obróbki, za¬ daje sie mieszanina weglowodorów para¬ finowych, wrzacych w granicach tempera¬ tur 180° — 350°C, i otrzymana mieszani¬ ne w temperaturze pokojowej traktuje sie przez czas krótki rozcienczonym 0 — 40%- owym, najlepiej 20%-owym kwasem siar¬ kowym, az do dokladnego przemieszania.Po odstaniu sie rozdziela sie mieszanine na trzy warstwy, a mianowicie warstwe mieszaniny oleju smolowego z mieszanina weglowodorów parafinowych, kwas i ma¬ terialy osadowe; warstwy te mozna roz¬ dzielic w znany sposób.Mieszanine oleju smolowego z weglo¬ wodorami parafinowymi mozna zupelnie odkwasic przez wielokrotne wymycie lu¬ giem i woda, nastepnie wysuszyc i ewen¬ tualnie wybielic.Przy wytwarzaniu materialów pednych do silników Diesela sposobem wedlug wy¬ nalazku niniejszego okazalo sie rzecza Ko¬ rzystna mieszanie olejów smolowych, o- trzymywanych z wegla kamiennego, z mie¬ szanina weglowodorów parafinowych, wrzaca w granicach temperatur 180° — 350°C i otrzymywana przy syntezie ben¬ zyny metoda Fischer-Tropscha.Ta frak¬ cja weglowodorowa, rózniaca sie od pro¬ duktów naturalnych, wrzacych w takich samych granicach temperatur, budowa czysto parafinowa (olefiny nie wchodza tu zupelnie w gre) daje sie rozpoznawac dzieki szczególnie malemu ciezarowi wla¬ sciwemu wynoszacemu 0,77 w temperatu¬ rze 15°C, a dzieki swej wysokiej tempe¬ raturze zaplonu oraz czystemu spalaniu posiada znaczne zalety pedne. Korzysci, jakie otrzymuje sie przy stosowaniu tych produktów syntetycznych, polegaja na tym, ze olej smolowy ulega takiemu selek¬ tywnemu rozpuszczaniu, iz jego pozadane skladniki przechodza do roztworu, sklad¬ niki zas niepozadane zostaja wydzielone dzieki dzialaniu kwasu siarkowego.Stosowanie znanych mieszanin olejów smolowych z weglowodorami alifatyczny¬ mi, jako paliwa do silników, dotychczas nie dawalo dobrych wyników wskutek sto¬ sunkowo duzej zawartosci w nich zywic, paku i asfaltu oraz malej trwalosci przy przechowywaniu.Po obróbce olejów smolowych sposo¬ bem wedlug wynalazku niniejszego udaje sie usunac wieksza czesc fenoli albo ole¬ jów fenolowych, powodujacych wytwarza¬ nie sie zywic i koksu, wskutek czego usu¬ niete zostaja równiez wyszczególnione wa¬ dy w dzialaniu silnika Diesela.Kwasy, oddzielane po obróbce, mozna stosowac ponownie do tego samego celu.Stosujac obróbke kilkostopniowa mozna odprowadzac zuzyty kwas z powrotem do pierwszego stopnia obróbki.Poniewaz materialy znajdujace sie w osadzie oddzielaja sie dobrze z jednej stro¬ ny od mieszaniny oleju smolowego z we¬ glowodorami, a z drugiej strony — od kwasów, wiec sa one równiez latwo do¬ stepne do dalszej przeróbki, np. w celu o- trzymywania fenoli. Przeróbke te mozna uskuteczniac albo na drodze fizycznej, np. — 2 —przez rozpuszczanie, ekstrakcje, destyla¬ cje, krakowanie, albo tez na drodze che¬ micznej, np. za pomoca kwasu lub lugu.Przy stosowaniu siposobu wedlug wy¬ nalazku niniejszego osiaga sie nastepuja¬ ce korzysci: 1) mniejsze zuzycie kwasów, 2) mniejsze straty przy oczyszczaniu, 3) wieksza latwosc rozdzielania skladników, 4) latwe oddzielanie niepozadanych domie¬ szek, zwlaszcza usuwanie skladników fe¬ nolowych, 5) moznosc ponownego stoso¬ wania kwasów.Przyklad. 35 kg oleju smolowego z wegla kamiennego, wrzacego w granicach temperatur 180° — 350°C, i 17 kg oleju parafinowego, wrzacego w tych samych granicach temperatur, otrzymanego np. przy syntezie benzyny metoda Fischer- Tropscha, miesza sie ze soba i mieszanine te bez ogrzewania wytrzasa sie przez czas krótki z okolo 15 litrami 20°/o-owego kwa¬ su siarkowego.Mieszanina rozdziela sie wkrótce na trzy warstwy; warstwa górna zawiera znacznie rozjasniony produkt rafinowania, srodkowa — slabo zólto zabarwiony kwas siarkowy^ a dolna — wydzielone ciemne zanieczyszczenia.Trzy te warstwy oddziela sie od sie¬ bie, otrzymuje sie wtedy 47 kg produktu rafinowanego i 5 kg wydzielonych zanie¬ czyszczen, z których mozna otrzymywac fenole albo które mozna przerabiac na o- lej opalowy. Uzyty kwas mozna stosowac do oczyszczania dalszych porcji mieszanin.Produkt rafinowany przemywa sie w zwy¬ kly sposób woda; mozna go ewentualnie oczyszczac jeszcze dalej, przy czym szcze¬ gólnie korzystna jest obróbka ziemia bie¬ laca.Zastosowanie ziemi bielacej do tej mie¬ szaniny przed dzialaniem kwasem nie da¬ je widocznego wyniku. Produkt rafinowa¬ ny mozna stosowac nastepnie bezposre¬ dnio, jako material pedny, do silników Diesela. Ponizsza tabela wykazuje zmiany wlasciwosci oleju smolowego zmieszanego z mieszanina weglowodorów parafinowych przed zastosowaniem i po zastosowaniu sposobu wedlug wynalazku.Ciezar wlasciwy w temperaturze 20°C lepkosc wedlug Englera w temperatu¬ rze 20°C parachora wlasciwa wydzielina powstaje w temperaturze zawartosc asfaltu twardego pozostalosc skoksowana zawartosc fenoli Przed obróbka I 0,950 1,33° 24,14 — 6° 0,24