Wynalazek niniejszy dotyczy uszczel¬ ki, zabezpieczajacej od przenikania za¬ nieczyszczen do lozysk osi lub walów, wy¬ konanej w postaci zlozonego pierscienia z materialu podatnego, posiadajacego ota¬ czajace os lub wal wklesniecia.Znane materialy podatne, zwlaszcza guma naturalna, nie sa trwale na dziala¬ nie olejów. Z tego powodu nie nadaja sie te materialy do wyrobu uszczelek, styka¬ jacych sie z olejami smarowymi, zwlasz¬ cza uszczelek lozyskowych, gdyz juz po krótkim czasie zostaja one zniszczone i traca swe wlasnosci uszczelniajace. Ze wzgledu na to, takie uszczelki wyrabia¬ ja sie z niepodatnego materialu stalego.Celem osiagniecia nieodzownego nacisku uszczelniajacego w miejscu uszczelnia¬ nym, np. na wale lub osi, stosuje sie u- szczelki dwudzielne, które mimo staranne¬ go wykonania i polaczonych z tym znacz¬ nych kosztów produkcji! nie wykluczaja mozliwosci przenikania oleju smarowego w miejscach polaczenia. Nastepna wada takich uszczelek z materialów stalych po¬ lega na tym, ze nie moga one dostosowy¬ wac sie do przesuwów, powstajacych pod¬ czas pracy miedzy osia a walem i oslona lozyska, wobec czego te uszczelki musza byc osadzane ruchomo takze na sciankach oslony lozyska. To ruchome osadzenie na sciankach oslony lozyska wymaga zasto¬ sowania dodatkowych oslon lub komór u- szczelniajacych i nie wyklucza takze stra¬ ty smaru.Sztuczny kauczuk umozliwia dziekiswej odpornosci na dzialanie olejów wy¬ konanie uszczelki, nieposiadajacej wad wskazanych i zapewniajacej beznaganne uszczelnienie, odpowiadaj ace wszystkim wymaganiom. Dzieki sprezystosci, wlasci¬ wej temu tworzywu, uszczelka wedlug wynalazku moze byc o mniejszym lub w pewnych przypadkach o wiekszym wy¬ miarze od uszczelnianej czesci zalozona w miejscu uszczelnianym z potrzebnym na¬ ciskiem uszczelniajacym. Celem umozli¬ wienia dostosowywania sie uszczelki do ruchów, powstajacych miedzy osia lub walem i oslona lozyska, jest ona zaopa¬ trzona w otaczajace os lub wal pierscie¬ niowe wklesniecie wewnetrzne. Wszyst¬ kie powstajace w kierunkach podluznym lub poprzecznym ruchy miedzy osia lub walem V oslona lozyska zostaja przejete za pomoca tego wklesniecia, wobec czego przesuw Uszczelki na wale sprowadza sie do najmniejszych granic i zbedne jest do¬ tychczas nieodzowne dodatkowe ruchome uszczelnianie na sciankach oslony. Usz¬ czelka moze byc zacisnieta w sciankach oslony albo moze do nich mocno przyle¬ gac, uniemozliwiajac dzieki temu wplyw smaru na scianki oslony.Uszczelka wedlug niniejszego wynalaz¬ ku nadaje sie do wszelkiego rodzaju u- szczelnien. Nadaje sie ona szczególnie do walów, które trzeba uszczelnic na smar, np. do lozysk slizgowych lub takze do lo¬ zysk kulkowych albo walkowych.Szczególne korzysci daje zastosowanie uszczelki wedlug wynalazku do maznic pojazdów, jezdzacych po szynach. Uszczel¬ ka wedlug wynalazku, sluzaca do tego ce¬ lu, sklada sie z dwóch pierscieni, zaopa¬ trzonych w kolnierze, tworzace pusta ko¬ more do smaru, i sprezyn dociskajacych, przy czym brzegi tych pierscieni sa szczel¬ nie zacisniete bezposrednio w maznicy.Taka uszczelka wedlug wynalazku nie posiada zadnych wad znanych dwudziel¬ nych uszczelek. Poniewaz sprezystosc u- szczelki wedlug niniejszego wynalazku jest dostateczna, moze byc ona nasunieta na pierscien na szyjce przedlozyskowej osi, wobec czego unika sie szczelin w uszczel¬ ce. Laczace sie z pierscieniem kolnierze boczne tworza pusta komore wedlug wy¬ nalazku. Poniewaz na pierscienie zaleca sie stosowac kauczuk sztuczny, np. buna, moze ta komora sluzyc do wprowadzenia smaru, dzieki czemu uszczelka dziala bez- nagannie przez dlugi okres czasu. Ta ko¬ mora sluzy jednoczesnie do zalozenia jed¬ nej lub kilku sprezyn dociskajacych, naj¬ lepiej zwojowych. Sprezyny, umieszczone, w tej komorze, sa ze wszystkich stron za¬ bezpieczone. Brzegi pierscieni sa szczel¬ nie zacisniete bezposrednio w maznicy, wobec czego konieczne przy uzyciu stalych uszczelek dodatkowe miejsce, uszczelnione wzgledem oslony lozyska w oddzielnej ko¬ morze, jest zbedne. Osiagane przy uzyciu uszczelki wedlug wynalazku niezawodne uszczelnienie na sciankach oslony posiada szczególna zalete, gdyz umozliwia zmniej¬ szenie wymiarów maznicy przy jednocze¬ snym podwyzszeniu poziomu oleju smaro¬ wego.Celem zapewnienia przy uzyciu usz¬ czelki wedlug wynalazku w maznicach po¬ jazdów, jezdzacych po szynach, takze do¬ stosowywania sie do powstajacych, zwla¬ szcza na stykach szyn, przesuwów mie¬ dzy osia i oslona maznicy przy niezawod¬ nym uszczelnieniu wzgledem tej oslony, kolnierze posiadaja wygiecia, wskutek czego po zalozeniu uszczelki powstaje ko¬ mora rurowa.Celem umozliwienia przenikania smaru z tej komory na powierzchnie stykania sie uszczelki z osia jest ta komora zaopa¬ trzona w promieniowe otwory do prze¬ puszczania smaru.Uszczelka wedlug wynalazku, nadaja¬ ca sie szczególnie do maznic pojazdów, jezdzacych po szynach, moze byc uzyta takze do wszystkich innych uszczelnien, — 2 —zapobiegajacych wyplywowi smaru, a szcze¬ gólnie korzystne jest zastosowanie jej w przypadkach stosunkowo duzych przesu¬ wów miedzy osia lub walem i oslona lo¬ zyska.Szczególnie dobre dzialanie osiaga sie przez zastosowanie podwójnych pierscie¬ ni przy lozyskach, calkowicie wypelnio¬ nych smarem, wobec czego nawet przy uszkodzeniu jednego kolnierza pierscie¬ niowego jest zapewnione utrzymanie sma¬ ru, poniewaz drugi kolnierz zabezpiecza sam beznaganne uszczelnienie.Rysunek przedstawia przyklady wyko¬ nania przedmiotu wynalazku. Fig. 1 przedstawia uszczelke w przekroju po¬ przecznym; fig. 2 — te sama uszczelke w przekroju poprzecznym w wiekszej po- dzialce; fig. 3 — odmiane uszczelki z dwiema sprezynami dociskajacymi w prze¬ kroju poprzecznym, a fig. 4 — druga od¬ miane takze w przekroju poprzecznym.Wedlug fig. 1 i 2 przylega do piers¬ cienia 2 na szyjce przedlozyskowej osi 1 podwójny pierscien swymi kolnierzami 3,3'. Z kolnierzami lacza sie wygiete scian¬ ki 4,4', tworzace komore 5. Brzegi piers¬ cieniowe 6,6' scianek 4,4' sa zacisniete mocno miedzy oslona 7 i plyta pierscie¬ niowa 8. Komora 5, wypelniona smarem, jest polaczona otworami 9 z przestrzenia podkolnierzowa 3,3', celem doplywu sma¬ ru. W komorze 5 znajduje sie zwojowa sprezyna dociskajaca 10.W przykladzie wykonania wedlug fig. 3 w komorze 5 sa umieszczone dwie zwo¬ jowe sprezyny dociskajace 11.Fig. 4 przedstawia odmiane, w której brzegi 12, 12' scianek 4£ przylegaja do scianki oslony 7 i nakrywy 13. Taka bu¬ dowa umozliwia dostosowywanie sie u- szczelki do malych przesuwów miedzy o- sia i oslona lozyskowa, przy wiekszych zas przesuwach mozliwe jest przesuwanie sie brzegów 12,12' na sciance oslony 7 i nakrywy 13. PL