Wynalazek niniejszy dotyczy przyrza¬ du sprawdzajacego do filtrów polaryza¬ cyjnych.W celu unikniecia zbyt silnego oswie¬ tlenia przy stykaniu sie (mijaniu) pojaz¬ dów znane jest umieszczanie polaryzato- rów wzglednie analizatorów bezposrednio przed zródlami swiatla pojazdu i przed o- kiem kierowcy. Analizator, przeznaczony dla oka kierowcy, jest w znanych posta¬ ciach wykonania umieszczany przy przed¬ niej szybie pojazdu lub tez w okularach.Polaryzatory, przeznaczone do zródel swiatla, sa umieszczane na drodze promie¬ ni reflektora pojazdu, a mianowicie ko¬ rzystnie w ten sposób, ze kierunek drgan przechodzacego swiatla lezy w obu pola- ryzatorach w plaszczyznach równoleg¬ lych, tworzacych z poziomem kat 45°. Po¬ niewaz analizator, znajdujacy sie przed oczyma kierowcy, jest ustawiony pod ka¬ tem 135° wzgledem plaszczyzny poziomej, wiec analizator ten znajduje sie wlasnie w polozeniu nieprzepuszczania tego swia¬ tla, które jest wypromieniowywane z re¬ flektora pojazdu jadacego w kierunku przeciwnym.Przy stosowaniu w pojazdach filtrów polaryzacyjnych, chroniacych przed zbyt silnym oswietleniem, okazalo sie koniecz¬ nym sprawdzanie kierunków polaryzacji, a mianowicie sprawdzanie analizatorów i polaryzatorów na szybie przedniej i na reflektorach pod wzgledem prawidlowegopolozenia kierunku przepuszczania wzgle¬ dnie nieprzepuszczania swiatla. Przedmio¬ tem wynalazku jest wlasnie przyrzad sprawdzajacy, sluzacy do tego celu. Wszy¬ stkie podane w dalszym ciagu opisu po¬ stacie wykonania posiadaja wspólna ce¬ che, mianowicie sa zaopatrzone w filtr po¬ laryzacyjny, a okreslanie polozenia kie¬ runku przepuszczania analizatora lub po- laryzatora uskutecznia sie przez nastawia¬ nie samego filtru sprawdzajacego lub tez przynaleznej do niego wskazówki pozosta¬ jacej pod dzialaniem sily ciezkosci.Na rysunku przedstawione sa przykla¬ dy wykonania przedmiotu wynalazku. Fig. 1 i 2 przedstawiaja przyrzad sprawdzaja¬ cy wedlug wynalazku w przekroju podluz¬ nym i poprzecznym, fig. 3 — odmiane wy¬ konania przyrzadu wedlug fig. 1, fig. 4 — dalsza odmiane wykonania, fig. 5, 6 — je¬ szcze inna odmiane wykonania, fig. 7, 8 — nastepna odmiane wykonania i fig. 9 — ostatnia odmiane wykonania. Warstwa po- laryzacyjna przyrzadu przedstawionego na fig. 1 jest umieszczona miedzy szkiel¬ kami przykrywkowymi 2 i 3. Szkielka te posiadaja pólkoliste wyzlobienia, tak ze po nalozeniu na siebie tworza pólkolista ry¬ nienke i. W rynience tej umieszczona jest ruchomo odpowiednia substancja, np. kul¬ ka metalowa lub kropelka rteci 5. Zamiast takiej kulki mozna takze napelnic rynien¬ ke ciecza, w której znajduje sie pecherzyk powietrza. Na jednym szkielku przykryw¬ kowym umieszczona jest podzialka 6, na której mozna odczytywac kazdorazowe po¬ lozenie kulki metalowej lub pecherzyka powietrznego, sluzacych jako wskazniki.Warstwa polaryzacyjna jest zakitowana miedzy obydwoma szkielkami przykryw¬ kowymi w polozeniu takim, ze kierunek, przy którym warstwa ta nie przepuszcza swiatla, tworzy kat 45° z plaszczyzna po¬ zioma, gdy kulka metalowa wzglednie pe¬ cherzyk powietrza znajduje sie przy pew¬ nej, okreslonej kresce podzialki, np. przy kresce zerowej. Pólkolista wzglednie na¬ wet kolista rynienka h jest umieszczona wspólsrodkowo z warstwa polaryzacyjna 1. Jesli jednak ma sie zwiekszyc doklad¬ nosc odczytu w celu wyznaczania malych odchylen od prawidlowego polozenia kie¬ runku nieprzepuszczania swiatla przy po- laryzatorach reflektorowych, to obiera sie celowo tak duzy promien krzywizny ry¬ nienki, by wynosil on wielokrotnosc sre¬ dnicy calego przyrzadu. Na fig. 3 przed¬ stawiony jest przyklad wykonania takiego ukladu. W tym przypadku oczywiscie szkielka przykrywkowe moga pomiescic tylko maly odcinek 7 okregu rynienki.Jesli za pomoca tego samego opisane¬ go wyzej przyrzadu ma sie takze wyzna¬ czac prawidlowe polozenie analizatora, np. na przedniej szybie pojazdu, to celowe jest zastosowanie obok pierwszej rynienki jeszcze i drugiej rynienki, umieszczonej tak, by za pomoca niej mozna bylo wyzna¬ czac kierunki nieprzepuszczania swiatla prostopadle do kierunków, które mozna wyznaczac za pomoca pierwszej rynienki.Na fig. 4 przedstawiony jest przyklad wy¬ konania takiego przyrzadu zawierajacego dwie rynienki 8 i 9, za pomoca których mozna mierzyc dwa prostopadle do siebie kierunki nieprzepuszczania swiatla.W postaciach wykonania wedlug fig. 1 — 4 podzialka do odczytywania polozenia kulki metalowej wzglednie pecherzyka po¬ wietrza jest wykonana jaka podzialka stopniowa. Zamiast calkowitej podzialki stopniowej mozna takze zaznaczyc tylko kilka kresek, z których np. srodkowa po¬ daje dokladne prawidlowe polozenie spraw¬ dzanego analizatora wzglednie polaryzato- ra, a obie kreski, umieszczone po oby¬ dwóch stronach kreski srodkowej, podaja skrajne dopuszczalne polozenia graniczne.Wreszcie mozna poprostu zaslonic rynien¬ ki tak, by kulka metalowa wzglednie pe¬ cherzyk powietrzny byl widoczny tylko wtedy, gdy odchylenia sprawdzanego kie- — 2 —runku polaryzacji od polozenia prawidlo¬ wego sa zawarte w obrebie granic dopu¬ szczalnych.Wynalazek niniejszy nie jest ograni¬ czony do opisanych przykladów wykonania.Ponadto moze byc takze celowe zaopa¬ trzenie przyrzadu wedlug wynalazku w urzadzenie do oswietlania podzialek, wla¬ czane np. w chwili odczytu.Fig. 5 i 6 przedstawiaja przyklad wy¬ konania wynalazku, w którym warstwa polaryzacyjna 10 jest umieszczona wahli- wie w cieczy 13 miedzy dwiema odpowie¬ dnio uksztaltowanymi szybkami szklany¬ mi 11 i 12. Warstwa polaryzacyjna 10 jest zamocowana w ramce 1U, która moze byc zaopatrzona w niewielki ciezarek 15, za¬ leznie od stosunku ciezaru wlasciwego warstwy polaryzacyjnej i jej nosnika do ciezaru wlasciwego cieczy. Jesli ciezar wlasciwy warstwy wraz z jej nosnikiem jest wiekszy niz ciezar wlasciwy cieczy, to zamiast ciezarka nalezy przy nosniku warstwy umiescic niewielki plywak.Zamiast postaci wykonania wedlug fig. 5 i 6 mozna takze obrac taki uklad, w któ¬ rym nosnik warstwy polaryzacyjnej jest ulozony ruchomo w oslonie na lozysku kul¬ kowym, przy czym zachowanie polozenia warstwy odpowiadajacego polozeniu prze¬ puszczania swiatla jest zapewnione dzia¬ laniem malego ciezarka polaczonego z nos¬ nikiem warstwy.Moze byc takze celowe zaopatrzenie nosnika warstwy polaryzacyjnej w urza¬ dzenie tlumiace tak, by przy obrocie lub przy innych zmianach miejsca przyrzadu nosnik warstwy mozliwie szybko powracal w stan spoczynku. Tlumienie wahan nos¬ nika warstwy moze np. uskuteczniac cie¬ zarek 15 (fig. 5 i 6), jesli bedzie on u- ksztaltowany np. jako skrzydelko, prawie stykajace sie z szybkami sklanymi 11 i 12.Dalsze korzystne postacie wykonania sa przedstawione na fig. 7 — 9. Fig. 7 przedstawia przyrzad sprawdzajacy, skla¬ dajacy sie z oslony w postaci plaskiego cy¬ lindra z przezroczystymi denkami 16 i 17, która mozna trzymac za pomoca raczki 20.Warstwa polaryzacyjna jest umieszczona na jednym z obu denek przezroczystych lub tez na obu denkach, korzystnie po stro¬ nie wewnetrznej. Jesli jednak sama war¬ stwa jest dostatecznie sztywna, to mozna ja zastosowac jako denko. We wnetrzu oslony umieszczone jest wahadelko 18, które waha sie w obrebie podzialki 19 i moze byc zatrzymywane w polozeniu spoczynkowym. Podzialka 19 jest umiesz¬ czona na jednym z obu denek 16 lub 17 lub tez na obu denkach. Nasada 21 sluzy do umocowywania przyrzadu sprawdza¬ jacego np. na stojaku. Warstwa polaryza¬ cyjna zostaje umieszczona korzystnie pod katem 45° wzglednie 135° do kierunku wa¬ hadelka w polozeniu zerowym. Jezeli kie¬ runek polaryzacji polaryzatorów pojazdu jest prawidlowy, to przy przesunieciu sie wahadelka na kreske zerowa podzialki mu¬ si przy spogladaniu poprzez przyrzad sprawdzajacy wedlug wynalazku nastapic calkowite nieprzepuszczanie swiatla.Fig. 9 przedstawia przyrzad spraw¬ dzajacy, sluzacy do tego samego celu.Przyrzad sprawdzajacy wedlug fig. 9 róz¬ ni sie od poprzedniego tylko tym, ze za¬ miast stosowania wahadelka z podzialka, jedno lub oba denka 16, 17 sa zaopatrzo¬ ne w kreske 22. Przy sprawdzaniu swia¬ tla, wysylanego przez reflektory pojazdu, kreska 22, tworzaca korzystnie kat 45° — 135° z kierunkiem przepuszczania swiatla filtru polaryzacyjnego, musi byc utrzy¬ mywana równolegle do zderzaka pojazdu lub do innej czesci pojazdu, posiadajacej krawedz pozioma. PL