W znanych aparatach do ratowania tle¬ nem zatrutych gazami, tlen potrzebny do przywrócenia oddechu dostarczaja butle, zawierajace tlen pod cisnieniem i zaopa¬ trzone w zawory redukcyjne. Powyzszy sposób stosowania tlenu jest bardzo dro¬ gi i niecelowy w uzyciu, gdyz butle sa cie¬ zkie i wymagaja nieustannej regulacji.Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia do otrzymywania tlenu, potrzebnego do ratowania zatrutych gazami, przy czym tlen, w przeciwienstwie do powyzszego, powstaje przy cieplnym rozkladzie niektó¬ rych zwiazków chemicznych, zwlaszcza chloranów lub nadchloranów. Mase wy¬ dzielajaca tlen w postaci sprasowanej ksztaltki mozna umieszczac albo w naczy¬ niu do wytwarzania tlenu, przeznaczonym do wielokrotnego uzytku, lub w zamknie¬ tym naczyniu, przeznaczonym do jedno¬ krotnego uzytku, unieruchomiajac ja za pomoca masy wypelniajacej, otaczajacej ja ze wszystkich stron, cieplnie izolujacej, dzialajacej filtrujaco i odpornej na ude¬ rzenia. Urzadzenia tego rodzaju znane sa ze szwajcarskiego patentu nr 139956 i z polskiego patentu nr 25879.Przy zwyklym umieszczaniu w skrzyni zbiorników na mase wydzielajaca tlen, ist¬ nieje zawsze niebezpieczenstwo, ze z me¬ chanicznej przyczyny, np. przez uderze¬ nie, moze powstac wbrew zyczeniu zapale¬ nie sie masy wydzielajacej tlen. Nastepnie moze sie zdarzyc, ze po ukonczeniu uzywa¬ nia skrzynie sie zamknie, chociaz nie zo¬ stala usunieta zbyt rozgrzana lub tez niecalkowicie zuzyta masa wydzielajaca tlen.W nastepstwie moze to spowodowac, wskutek zbytnio nagromadzonego ciepla, uszkodzenie zawartych w skrzyni narza¬ dów, zwlaszcza worka oddechowego. Po¬ wstaje zatem potrzeba usuniecia z aparatu oddechowego przytoczonych powyzej wad i zmniejszenia zwiazanych z nimi ujem¬ nych skutków.Niniejszy wynalazek polega na tym, ze zbiornik do masy wydzielajacej tlen, lacznie z przymocowanym do niego zapal¬ nikiem, jest w ten sposób umieszczony w skrzyni, w celu zabezpieczenia sie od nie¬ wlasciwej obslugi, ze uniemozliwione jest przypadkowe dzialanie zapalnika oraz za¬ mkniecie skrzyni bez uprzedniego usunie¬ cia masy wydzielajacej tlen lub zbiornika ja zawierajacego.W tym celu zbiornik zawierajacy mase wydzielajaca tlen jest unieruchomiony w poziomym polozeniu na dnie skrzyni i da¬ je sie podnosic za pomoca dzwigni w po¬ chyle polozenie, w którym dopiero zapal¬ nik, przylegajacy przedtem do scianki skrzyni, staje sie latwo dostepny. Do unie¬ mozliwienia zamkniecia skrzyni po ukon¬ czeniu ratowania zatrutych gazami, bez u- przedniego usuniecia masy wydzielajacej tlen ewentualnie wraz ze zbiornikiem ja zawierajacym, sluzy urzadzenie zaporowe, które dopiero po usunieciu zbiornika moze byc zwolnione i pozwala na zamkniecie skrzyni. W tym celu plyta nosna, na któ¬ rej sa osadzone zbiorniki, zostaje po jej podniesieniu zaryglowana i w tym poloze¬ niu utrzymywana dopóty, dopóki uzyty do wydzielania tlenu zbiornik nie zostanie ze skrzyni usuniety.Na rysunkach przedstawiono przyklad wykonania wynalazku. Fig. 1 — 3 przed¬ stawiaja w widoku z boku i z góry urza¬ dzenie wedlug wynalazku, przy czym zbiorniki z masa wydzielajaca tlen znaj¬ duja sie w polozeniu pochylym i pozio¬ mym, a fig. 4 i 5 przedstawiaja urzadzenie zaporowe w powiekszonej skali. W urza¬ dzeniu wedlug wynalazku masa wydziela¬ jaca tlen jest przeznaczona do jednorazo¬ wego uzycia i odpowiednio umieszczona w zbiorniku, przy czym w jednej skrzyni znajduja sie dwa zbiorniki, które sa pola¬ czone z jednym przewodem zasilajacym, co umozliwia wytwarzanie tlenu tylko w jednym lub jednoczesnie w dwóch zbior¬ nikach. Jednoczesnie urzadzenie to umo¬ zliwia w czasie akcji ratowniczej wymiane zuzytego zbiornika na nowy, bez zupelne¬ go przerywania doplywu tlenu.Wedlug fig. 1 — 3, w skrzyni d zaopa¬ trzonej w wieko (nie pokazane na rysun¬ ku) jest osadzona na zawiasach m plyta nosna c, zaopatrzona na obu koncach w uchwyty dla cylindrycznych zbiorników a, zawierajacych mase wydzielajaca tlen.Glówka b zapalnika, wstawionego w prze¬ dnia sciane zbiornika, przylega do scianki skrzyni, gdy plyta nosna c jest opuszczo¬ na, wskutek czego zapalnik jest zabezpie¬ czony przed przypadkowymi uderzeniami.Na drugim koncu plyty nosnej sa umoco¬ wane przewody / i g, które za pomoca za¬ worów h i i lacza sie z glównym przewo¬ dem k, polaczonym z króccem L Pomiedzy dwoma zbiornikami znajduje sie zapadka e, przytrzymywana sprezyna, która ryglu¬ je plyte nosna w polozeniu podniesio¬ nym. Do podnoszenia plyty c sluzy palak n. Przewody lacznikowe sa wykonane z metalu i sluza w chwili ich laczenia ze zbiornikami za dzwignie do otwierania i zamykania zaworów h i i. Sprezyny f1 i gx sluza po to, aby w przypadku odsrubowa¬ nia sie przewodów / i g zawory h i i byly zamkniete.Przy uzywaniu urzadzenia najpierw otwiera sie pokrywe skrzyni, po czym pod¬ nosi sie za pomoca palaka n plyte nosna wraz z lezacymi na niej zbiornikami do¬ póty, dopóki nie zaskoczy zapadka e (fig. 1).Po podniesieniu plyty nosnej do góry — 2 —uruchomia sie zapalnik, wskutek czego wydziela sie równomierny strumien tlenu, który przez przewody lacznikowe fig oraz zawory h i i, dostaje sie do przewo¬ du zbiorczego k, z którego przez króciec l jest doprowadzany do miejsca uzycia.Wedlug fig. 3 — 4, plyta zaporowa p z kciukami plf p2 i p3, umocowana obroto¬ wo na plycie nosnej i polaczona z rozcia¬ gnieta sprezyna, jest utrzymywana w po¬ lozeniu napietym za pomoca kciuka p3 za¬ czepiajacego o kciuk p7 usprezynowanego sworznia dopóty, dopóki nie bedzie uru¬ chomiony zapalnik, którego sworzen za pomoca dzwigni katowej usuwa kciuk p1 z drogi kciuka p3 plyty zaporowej, po czym plyta zaporowa p pod dzialaniem sprezyny obraca sie dopóty, dopóki kciuk p3 nie zapadnie w wyciecie zapadki p4, która posiada kciuk p5 i znajduje sie pod dzialaniem sprezyny pQ. Jednoczesnie kciuk p1 wysuwa sie ponad boczne scianki skrzyni a i uniemozliwia opuszczenie ply¬ ty nosnej na dno skrzyni. Powyzsze urza¬ dzenie jest tak zbudowane, ze dalszy obrót plyty zaporowej p pod wplywem jej spre¬ zyny jest uniemozliwiony, poniewaz kciuk p2 opiera sie o scianke zbiornika a dopóty, dopóki ten zbiornik znajduje sie w skrzy¬ ni. Dopiero po usunieciu zbiornika spre¬ zyna obraca dalej plyte zaporowa, wsku¬ tek czego kciuk p3 naciska na kciuk p5 i cofa zapadke p4. W tym polozeniu czesci, wystep, znajdujacy sie na sprezynie pQ, utrzymuje zapadke, wskutek czego mozna teraz obrócic plyte zaporowa p w poloze¬ nie wyjsciowe, w którym jej kciuk p3 o- piera sie o kciuk p7 usprezynowanego swo¬ rznia, przy czym sprezyna p6 zostaje na¬ pieta za pomoca kciuka pv a jej wystep zwalnia zapadke p4, która powraca takze w polozenie wyjsciowe. W tym polozeniu czesci kciuk p1 zajmuje równiez poloze¬ nie wyjsciowe, umozliwiajac opuszczenie plyty nosnej, a tym samym i zamkniecie skrzyni.Uproszczone zabezpieczenie, uniemo¬ zliwiajace zamkniecie skrzyni bez uprzed¬ niego usuniecia zuzytej masy wytwarza¬ jacej tlen, jest przedstawione na fig. 5.Polega ono na tym, ze zamkniecie skrzyni jest niemozliwe tak dlugo, dopóki zbior¬ niki a sa polaczone z przewodami / i g.Odlaczanie przewodów w celu zamkniecia skrzyni zwraca uwage obslugi, ze nalezy wyjac równiez zuzyty zbiornik. W tym ce¬ lu stozki zaworowe h i i posiadaja kciuki f2 i g2, a w plycie nosnej c znajduje sie wyciecie, w które wchodzi plaska sprezy¬ na zaopatrzona w kciuk r. Przy podnosze¬ niu plyty nosnej sprezyna dociska kciuk r plaszczyzny oporowej c19 stanowiacej czesc plyty nosnej c. Gdy wiec po ukonczeniu oddychania przewody laczace / i g zostana od zbiorników a odlaczone, to sprezyny f1 i gx odciagna je. Obrót tych przewodów powoduje, ze kciuki f2 i g2 naciskaja na kciuk r sprezyny i przesuwaja ja w polo¬ zenie wyjsciowe, wskutek czego umozli¬ wione zostaje opuszczenie plyty nosnej na dno skrzyni i zamkniecie jej wieka. PL