Wynalazek niniejszy dotyczy urza¬ dzen do wskazywania stacji, odbieranej aparatem radiowym, a w szczególnosci dotyczy takich urzadzen, przy których jednoczesnie z nastawieniem przyrzadów strojeniowych jest uwidoczniane na ma¬ pie polozenie geograficzne danej sta¬ cji.Urzadzenie wedlug wynalazku dziala w ten sposób, iz po nastawieniu za pomo¬ ca galki lub podobnego narzadu przyrza¬ dów strojeniowych na dana stacje odpo¬ wiednie narzady posredniczace zmieniaja lub ustalaja w taki sposób bieg wiazki promieni swietlnych za pomoca narzadów optycznych (zwierciadel, soczewek, pryz¬ matów itp.), powodujacych odbicie lub zalamanie swiatla, ze wiazka promieni swietlnych pada na punkt mapy, odpo¬ wiadajacy danej stacji. Mapa ta, osadzo¬ na nieruchomo, jest plaska lub "zakrzy¬ wiona oraz przepuszcza promienie swietl¬ ne na calej swej powierzchni lub tylko w miejscach, odpowiadajacych stacjom.Na rysunku przedstawiono schematy¬ cznie przyklady wykonania przedmiotu wynalazku.Mapa 1, przepuszczajaca promienie swietlne na calej swej powierzchni lub tylko w miejscach odpowiadajacych, Sta¬ cjom, jest umieszczona na plycie szklanej lub na podobnej podkladce. Mapa ta moze byc oswietlona z boków, ale tylko W tym stopniu, aby na jej tle odcinal sie ^yraz-nie. punkt swietlny, wskazujacy dana stacje.W postaci wykonania, przedstawionej na fig. 1, zarówka 16, umieszczona w o- slonie 17, wysyla promienie swietlne 20, które przechodzac przez oslone 18 i so¬ czewke 19, umieszczone w oslonie 17, sa odbijane w postaci wiazki promieni od jednego ze zwierciadelek 21, osadzonych na obwodzie tarczy Ib, obracanej na wal¬ ku i 5 przy nastawianiu na dana stacje przyrzadu strojeniowego za pomoca galki nastawczej 9 i walka 10, sprzezonego na¬ pedem linkowym 22, 24, 23 z tarcza 14.Zwierciadelka 21 sa rozmieszczone tak, ze przy nastawianiu aparatu na pewna stacje jedno ze zwierciadelek, odpowiada¬ jace danej stacji, ustawia sie na drodze promienia swietlnego 20. Zwierciadelko to jest ustawione tak, to znaczy jest prze¬ krecone w taki sposób wzgledem plasz¬ czyzny tarczy li, zasadniczo okolo dwóch prostopadlych do siebie osi, ze promien 20 pada po odbiciu na miejsce S mapy 1, od¬ powiadajace danej stacji.Zwierciadelka 21 moga byc utworzone na obrzezu tarczy 14 z metalu wypolero¬ wanego przez wykonanie w tej tarczy od¬ powiednich wyciec z pozostawieniem cien¬ kich nasadek, a nastepnie przez odpowie¬ dnie przekrecenie utworzonych jezyczków wzglednie nastawienie ich przez wytla¬ czanie.Mozna zastosowac równiez uklad, w którym oddzielne zwierciadelka beda osa¬ dzone wzdluz paska, suwaka lub podobnej czesci, albo tez na obwodzie bebna lub po¬ dobnego narzadu.W przykladzie wykonania wedlug fig. 2 i 3 latarka 17 jest bezposrednio kiero¬ wana na punkty S mapy 1 tak, aby pro¬ mien swietlny 46, wychodzacy z latarki, padal na te punkty przy nastawieniu apa¬ ratu. Urzadzenie dziala w ten sposób, iz krecac galke nastawcza 9 przy nastawia¬ niu aparatu, przekreca sie za pomoca wal¬ ka 10 i stozkowych kólek zebatych 25 dwie tarcze 27 i 29; tarcze te sa zaopatrzo¬ ne np. w krzywe zlobki prowadnicze 28 wzglednie 30, w których sa wodzone od¬ powiednie konce drazków prowadniczych 31 wzglednie 41. Drazki 31, Ul wychyla¬ ja odpowiednio latarke 17, kierujac jej promien swietlny 46 na dana stacje S, o- znaczona na mapie 1.Drazki prowadnicze 31, 41, wodzone w prowadnicach 40, obejmuja swymi kon¬ cami widelkowymi 32, 42 brzegi tarcz 27, 29. Konce tych widelek sa prowadzone w zlobkach 28, 30 przy pomocy krazków 33, oraz sa podparte krazkami dociskowymi 34, 44. Swobodne konce drazków 31, 41 sa naprezone sprezynami 35, 45. Drazki 31, 41 sa polaczone przegubami kulkowy¬ mi 37, 38 z pretem 36, na koncu którego jest zamocowana latarka 17, przy czym pret 36 jest polaczony nie bezposrednio z przegubem 38, lecz za posrednictwem tu¬ lejki, w której moze sie przesuwac.Jak to wynika z fig. 2, tarcza 29 wo¬ dzi promieniem 46 równolegle do poziomej krawedzi mapy 1, a tarcza 27 — równo¬ legle do pionowej krawedzi tej mapy, dzie¬ ki czemu obie tarcze moga nastawic pro¬ mien 46 na dowolny dany punkt mapy.Zamiast poruszac latarka 17, mozna takze odpowiednio poruszac specjalnym urzadzeniem zwierciadlowym lub podob¬ nym przyrzadem, odbijajacym na mape promien swietlny, pochodzacy z latarki. W tym przypadku przyrzad odbijajacy mo¬ ze posiadac tylko jedno zwierciadelko, jak¬ kolwiek przyrzad ten moze posiadac dwa zwierciadelka odpowiednio skrzyzowane ze soba i dajace sie wychylac wzgledem siebie; kazde z tych zwierciadelek jest u- ruchomiane przy pomocy jednej z prowa¬ dnic krzywych, szablonów lub narzadów podobnych. Uklad zwierciadelek dziala w ten sposób, iz promien jest odchylony naj¬ pierw w jednym kierunku za pomoca jednego ze zwierciadelek, a nastepnie w — 2 —drugim kierunku za pomoca drugiego zwierciadelka (najlepiej jest, aby kierun¬ ki te byly prostopadle do siebie) tak, iz promien pada na odpowiedni punkt mapy.W szczególnie celowej postaci wykona¬ nia przedmiotu wynalazku wiazka swietl¬ na jest prowadzona do odpowiednich pun¬ któw mapy w kanalach, które mozna na¬ zwac kanalami swietlnymi. W tym celu kazdy punkt mapy, który odpowiada któ¬ rejkolwiek ze stacyj, jest polaczony sztyw¬ nym lub gietkim kanalem (kanaly te mo¬ ga byc równiez odpowiednio wygiete) z odpowiednim punktem jednej lub kilku linij prostych lub krzywych, np. z punk¬ tem obwodu kola, na którym rozmieszczo¬ no takie punkty w odstepach, odpowiada¬ jacych odstepom stacyj (uporzadkowa¬ nych np. wedlug dlugosci fal) na podzial- ce skali. Jednoczesnie z nastawianiem na¬ rzadów strojeniowych na dana stacje, za pomoca kanalu, odpowiadajacego tej sta¬ cji, zaznaczony zostaje punkt swietlny na mapie. Kanaly swietlne moga byc wyko¬ nane w postaci calkowicie odbijajacych pretów szklanych pustych lub pelnych.Jednoczesnie z nastawieniem narzadów strojeniowych na dana stacje na wylot odpowiedniego kanalu wywiera sie takie dzialanie optyczne, iz jego drugi koniec oswietla wzglednie uwydatnia punkt ma¬ py, odpowiadajacy zadanej stacji. Na wy¬ lot kanalu mozna oddzialywac optycznie np. w ten sposób, ze za pomoca zródla swiatla wzglednie przeslony lub innego narzadu, wspólpracujacego ze zródlem swiatla, rzuca sie wiazke promieni swietl¬ nych. W przypadku stalego oswietlenia wylotów wszystkich kanalów, wylot kana¬ lu, odpowiadajacego danej stacji, oswie¬ tla sie dodatkowa, specjalnie zabarwiona wiazka promieni swietlnych lub wylot ten oswietla sie swiatlem bialym lecz prze¬ puszczonym uprzednio przez odpowiedni filtr optyczny.Na fig. 5 i 6 przedstawiono przyklad wykonania tego urzadzenia, przy czyrn na fig. 5 podana jest w widoku z tylu czesc urzadzenia do wskazywania stacyj z ka¬ nalami swietlnymi, utworzonymi z calko¬ wicie odbijajacych pretów szklanych, a na fig. 6 — przekrój urzadzenia wzdluz linii // — // wedlug fig. 5.Na tarczy 1, zaopatrzonej w mape, jest zamocowany beben 2, zaopatrzony w pokrywe 3, na której osadzone jest w lozy¬ sku kolo zebate 4, z którym zazebia sie ko¬ lo zebate 5, uruchomiane galka nastawcza lub inna czescia narzadów strojeniowych.Kolo zebate U posiada w pewnym punkcie swego obrzeza wystep prostopadly, do którego przymocowana juz jest oslona 7 lampki 6, rzucajacej przez otworek w o- slonie 7 wiazke promieni swietlnych na plaszcz bebna 2. W plaszczu tym na od¬ powiedniej wysokosci przewidziane sa o- tworki 8a, 8b, 8c... w takich odstepach od siebie, ze przy nastawianiu narzadów stro¬ jeniowych na dana stacje (np. Sa) wiaz¬ ka promieni swietlnych lampki (6), prze¬ stawianej za pomoca kola zebatego (4), natrafia na dany otworek (np. 8a). 0- tworki 8a, 8b, 8c... sa polaczone calkowi¬ cie odbijajacymi pretami szklanymi Ga, Gb, Ge... z miejscami stacyj Sa, Sb, Sc... na mapie, odpowiadajacymi danemu na¬ stawieniu. Poniewaz mapa przeswieca w tych miejscach, przeto dane miejsce (np.Sa) jest silniej naswietlone.Kanaly swietlne moga byc zgrupowa¬ ne w jednym bloku z odpowiedniego ma¬ terialu plastycznego, wzglednie w bloku z odpowiedniego materialu mozna wywier¬ cic kanaly.Oczywiscie, ze we wszystkich opisa¬ nych ukladach moze byc zastosowana zu¬ pelnie dowolna przekladnia, posrednicza¬ ca miedzy galka do nastawiania narzadów strojeniowych a narzadami do kierowa- nia wiazka promieni swietlnych.Poszczególne stacje sa oznaczone na mapie malymi kólkami, kraje zas — róz- — 3 —fiymi barwami. Mapa jest otoczona po- dzialka z nazwami stacyj, wypisanych na jednej lub na kilku równoleglych obwód¬ kach przeswiecajacych. Na obwódkach tych obok nazw stacyj moga byc wykona¬ ne otwory, zabki lub moga byc wydruko¬ wane kreski, punkty lub inne oznaczenia.W przykladzie wykonania, przedstawio¬ nym na fig. 4, mapa L jest rozpieta w o- kraglej ramie, bedac prócz tego zaopatrzo¬ na jeszcze w obwódke, podzielona na kil¬ ka pierscieni, przy czym na pierwszym pierscieniu przeswiecajacym S1 wypisano nazwy poszczególnych stacyj, obok któ¬ rych oznaczono punkty dokladnego dostro¬ jenia w postaci prostokatów S z kreska¬ mi m. Na dalszych pierscieniach wspól- srodkowych S2, Ss moga byc podane nazwy stacyj zakresu fal dlugich wzglednie za¬ kresu fal krótkich. PL