Celem wynalazku jest unikniecie wa¬ han drgan czestotliwosci wlasnej, zacho¬ dzacych na ogól w ukladach, sluzacych do wytwarzania elektrycznych drgan wiel¬ kiej czestotliwosci, przy czym cel ten zo¬ staje osiagniety dzieki zastosowaniu sa¬ moczynnego wyrównywania oddzialywan, pochodzacych od zmian temperatury lub napiec, do tych ukladów dostarcza¬ nych.Wedlug wynalazku cewki ukladu, w którym sa wytwarzane drgania wielkiej czestotliwosci, zaopatruje sie w rdzenie magnetyczne, których przewodnosc ma¬ gnetyczna zmienia sie samoczynnie przy wahaniach temperatury lub pod wplywem wahan napiecia, doprowadzonego do ukla¬ du, przy czym te samoczynne zmiany przewodnosci magnetycznej powoduja zmiany czestotliwosci wlasnej ukladu od¬ wrotne niz te, jakie powoduja wahania temperatury lub napiec, dzieki czemu zo¬ staje wyrównane oddzialywanie tych wa¬ han na czestotliwosc drgan wytwarzanych.Gdy chodzi o kompensacje oddzialywan pochodzacych od zmian temperatury, wów¬ czas rdzen wykonywa sie czesciowo z ma¬ terialu uzywanego na rdzenie masowe, którego przenikalnosc magnetyczna zmie¬ nia sie wraz ze zmiana temperatury.Rdzen taki moze byc wykonany np. z ze¬ laza drobno sproszkowanego. Jeszcze bar¬ dziej skuteczna kompensacje oddzialy¬ wan, pochodzacych od zmian temperatu¬ ry, mozna uzyskac, gdy w rdzeniu wyko¬ na sie szczeline, objeta plytka, kurczacalub rozszerzajaca sie przy zmianach tem¬ peratury. Plytka ta, kurczac lub rozsze¬ rzajac sie, bedzie zmieniala wielkosc szczeliny, a tym samym bedzie regulowa¬ la opornosc magnetyczna rdzenia.Gdy chodzi o kompensacje napiecia, wówczas rdzen wykonuje sie tak, aby czesc jego mozna bylo magnesowac az do obszaru nasycenia przy pomocy uzwoje¬ nia pomocniczego, zasilanego pradem sta¬ lym ze zródla pradu lub z obwodu anodo¬ wego lampy oscylacyjnej, lub z obu tych zródel. Rdzen jest wykonany przy tym tak, ze stopien nasycenia czesci magnetycznej, a z nim i przenikalnosc calego rdzenia zmienia sie odpowiednio do wahan napie¬ cia. Przyrzad wedlug wynalazkujest przed¬ stawiony na rysunku. Fig. 1 uwidocznia jarzmo w polaczeniu z cewka, dostrajana z zewnatrz, fig. 2 — odmiane przyrzadu wedlug wynalazku, którego jarzmo posia¬ da szczeline powietrzna, regulowana ter¬ micznie, fig. 3 i 3a uwidoczniaja rdzenie, zaopatrzone w uzwojenie dodatkowe, za¬ silane z zewnetrznego zródla pradu.Wedlug fig. 1 na rdzeniu 6, wykona¬ nym z drobno sproszkowanego materialu magnetycznego, jest osadzona cewka 7, która w celu zmniejszenia strat sklada sie z kilku czesci w postaci pierscieni, pola¬ czonych ze soba szeregowo. Jarzmo magne¬ tyczne 8, które równiez moze byc wyko¬ nane ze sprasowanego drobno sproszko¬ wanego materialu magnetycznego, zmniej¬ sza opornosc obwodu magnetycznego.Przyrzad wedlug wynalazku nadaje sie uwlaszcza do zastosowania w oscylatorze odbiornika superheterodynowego. Jest do¬ brze znana rzecza, ze takie obwody drgan podlegaja wahaniom czestotliwosci wla¬ snej, powodowanym zmianami temperatu¬ ry i wahaniami napiecia, doprowadzanego do lampy oscylacyjnej. Aby wyrównac od¬ dzialywanie wahan temperatury, mozna wykorzystac te okolicznosc, ze przenikal¬ nosc pewnych materialów, stosowanych na rdzenie, zalezy od temperatury otoczenia.Zatem badz cala cewke oscylacyjna od¬ biornika superheterodynowego, badz czesc tej cewki zaopatruje sie w rdzen z tego rodzaju materialu, przy czym material na rdzen oraz ilosc jego w stosunku do in- dukcyjnosci cewki 7 dobiera sie tak, aby zmiana opornosci magnetycznej rdzenia, spowodowana zmiana temperatury, powo¬ dowala kazdorazowo wyrównanie oddzia¬ lywania tej zmiany temperatury na te czesci obwodu, które moga zmieniac cze¬ stotliwosc wytwarzanych drgan.Kompensacja jest osiagana w spraso¬ wanych sproszkowanych materialach ma¬ gnetycznych dzieki zmianie przenikalno- sci odpowiednio do zmian temperatury.Materialy te wraz ze wzrostem tempera¬ tury moga zwiekszac lub zmniejszac swa przenikalnosc, wskutek czego zastosowa¬ ne w obwodzie magnetycznym, powoduja zmiany opornosci tego obwodu. Te wlasci¬ wosci materialów zaleza przewaznie od ja¬ kosci stosowanego spoiwa, od samego ma¬ terialu oraz od sposobu dobrania spoiwa w stosunku do sproszkowanego zelaza.Gdy wspólczynnik rozszerzalnosci spoiwa jest np. wiekszy od wspólczynnika rozsze¬ rzalnosci materialu magnetycznego, to o- pornosc magnetyczna obwodu, zawieraja¬ cego ten material, wzrasta ze wzrostem temperatury. Odwrotnie gdy wspólczyn¬ nik rozszerzalnosci spoiwa jest mniejszy anizeli materialu magnetycznego, opor¬ nosc magnetyczna obwodu zmniejsza sie ze wzrostem temperatury. O takim mate¬ riale jest mowa np. w patencie brytyj¬ skim nr 403 368.Zmiany czestotliwosci wlasnej, wywo¬ lane wahaniami temperatury, moga byc u- suniete skutecznie jeszcze i w ten sposób, ze miedzy odcinkami rdzenia umieszcza sie plytke z materialu o stosunkowo duzym wspólczynniku rozszerzalnosci cieplnej, tak iz szerokosc szczeliny powietrznej, a zatem i skuteczna przenikalnosc calego — 2 —rdzenia, bedzie zmieniala sie jeszcze zna¬ czniej wraz z temperatura.Wedlug fig. 2 na cylindrycznym rdze¬ niu magnetycznym osadzona jest cewka indukcyjna 7, zlozona z kilku czesci, przy czym jarzmo 8 z drobno sproszkowanego materialu magnetycznego zamyka droge strumienia magnetycznego az do szczeli¬ ny powietrznej 9. Szerokosc szczeliny po¬ wietrznej 9 jest zmieniana plytka 10 z materialu o duzym wspólczynniku rozsze¬ rzalnosci cieplnej; plytka ta jest polaczo¬ na z jarzmem 8 w jakikolwiek sposób, np. za pomoca srubek 11. Plytka 10 moze byc wykonana z cynku lub nawet twardej gu¬ my albo wulkanitu, gdyz temperatury w zadnym przypadku nie moga byc zbyt wy¬ sokie. Wskutek duzego wspólczynnika roz¬ szerzalnosci cieplnej materialu plytki 10 bedzie wzrastala znacznie szczelina po¬ wietrzna 9 wraz ze wzrostem temperatu¬ ry, zmniejszajac tym samym przenikal- nosc rdzenia, wskutek czego zostanie zmniejszona indukcyjnosc cewki. Przy o- padaniu temperatury skutek bedzie zu¬ pelnie odwrotny.W celu wyrównania oddzialywania wahan napiecia, dostarczanego do obwo¬ du, w którym znajduje sie przyrzad we¬ dlug wynalazku, czesc rdzenia jest zaopa¬ trzona w osobne uzwojenie magnesujace, przy pomocy którego moze byc zmienia¬ na przenikalnosc tej czesci, a zatem i cal¬ kowita przenikalnosc calego rdzenia. Fig. 3 uwidocznia taki przyrzad w zastosowa¬ niu do generatora drgan. Poniewaz stra¬ ty nie posiadaja tu wiekszej wagi, przeto powrotna droge strumienia linii sil cew¬ ki moze stanowic jarzmo, wykonane z pas¬ ków cienkiej blachy zelaznej, np. z bla¬ chy z zelaza krzemowego, podczas gdy slu¬ pek rdzeniowy 6, otoczony uzwojeniem 7, jest wykonany ze zwyklego materialu sproszkowanego. Przenikalnosc jarzma 8 mozna regulowac dodatkowym strumie¬ niem linii sil, wytwarzanym w cewce 12, zasilanej pradem stalym badz wprost ze zródla pradu zasilajacego, badz ze zródla pradu anodowego lampy oscylacyjnej lub tez z obu tych zródel.W ten sposób przenikalnosc calego rdzenia, a zatem i calkowita indukcyjnosc cewki mozna uzaleznic od wahan zródla pradu zasilajacego lub pradu anodowego.Dzieki temu taki uklad cewki bedzie wy¬ równywal wahania czestotliwosci wlasnej, to znaczy niezaleznie od ewentualnych zmian napiecia zródla pradu bedzie utrzy¬ mywal zasadniczo na stalej wartosci cze¬ stotliwosc drgan wytwarzanych.Fig. 3a uwidocznia widok z góry przy¬ rzadu, uwidocznionego z boku na fig. 3.Rdzen 6 mozna wykonac tak, aby jego przenikalnosc w mniejszym stopniu zmie¬ niala sie pod wplywem wahan temperatu¬ ry, jak to wyjasniono wyzej, tak iz beda mogly byc wyrównane w jednym przyrza¬ dzie zarówno oddzialywania wahan napie¬ cia zródla pradu jak i wahania tempera¬ tury. PL