Wynalazek niniejszy dotyczy zabezpie¬ czania przeciwko wzglednemu obracaniu sie lub przesuwaniu sie czesci srubowych, z których jedna stanowi gwintowany swo- rzen, druga zas posiada gwintowany otwór, w który sworzen ten wkreca sie, lub tez jedna czesc stanowi sruba, druga za,s na¬ kretka i tym podobne czesci.Zabezpieczenie stanowi miseczkowaty pierscien zaporowy nasuniety na srube i nastepnie zgnieciony tak,- iz zakleszcza on sie na gwincie sruby, wskutek czego piers¬ cien oraz sruba polaczone zostaja ze soba tak, iz wzgledny ich ruch obrotowy jest uniemozliwiony, przy czym zastosowane sa srodki do zakleszczenia tego pierscienia wzgledem nakretki lub podobnego narza¬ du, zaopatrzonego w otwór, tak iz pierscien stanowi czesc posrednia, za pomoca której laczniki srubowe sa unieruchomiane wzgle¬ dem siebie.Wedlug niniejszego wynalazku w prze¬ wierconym lub wywierconym jednym lacz¬ niku srubowym umieszcza sie pierscien za¬ porowy stozkowy, przy czym zewnetrzny obwód tego pierscienia zostaje docisniety silnie do cylindrycznej obwodowej scianki kolistego wydrazenia, obejmujacego wylot przewiercenia nakretki lub innego laczni¬ ka, do którego wchodzi gwintowany swo- rzen, tak iz pomiedzy powierzchnia obwo¬ dowa pierscienia a przylegajaca do niej cylindryczna scianka wydrazenia powstaje znaczne tarcie przez wtloczenie pierscienia pomiedzy przeciwlegle scianki wydrazenia oraz pomiedzy scianke wydrazenia' a gwin-towany sworzep, powodujaca przeksztalce¬ nie pierscienia z postaci stozkowej na po¬ stac ;plaska.Wskazany pierscien jest wykonany z kowalnego metalu lub podobnego materia¬ lu i posiada postac stozka, przy czym gru¬ bosc jego jest mniej wiecej wszedzie jed¬ nakowa i w przyblizeniu równa skokowi ostrego gwintu sworznia, posiadajacego srednice nieco mniejsza niz wewnetrzna srednica pierscienia, który jest zaopatrzo¬ ny w szczeline co najmniej w jednym miej¬ scu swego obwodu, tak iz srednica jego mo¬ ze byc zmniejszona przez scisniecie brze¬ gów szczeliny wzglednie wyciec.W zakres wynalazku wchodzi tez na¬ kretka srubowa, zaopatrzona u swej pod¬ stawy w wydrazenie, wywiercone tak, iz obejmuje ono wylot przewiercenia nakret¬ ki, i posiadajace cylindryczna scianke ob¬ wodowa. Glebokosc tego wydrazenia mo¬ ze byc w przyblizeniu równa skokowi ostrego gwintu nakretki lub tez wieksza niz skok tego gwintu, jezeli jest on drobny.Krawedz wydrazenia moze byc ukosna lub zaokraglona,.Na rysunkach przedstawiono tytulem przykladu kilka postaci wykonania przed¬ miotu wynalazku.Fig. 1 przedstawia srube o ostrym gwincie, przepuszczona przez dwie polaczo¬ ne ze soba czesci i zaopatrzona w nakret¬ ke, posiadajaca zabezpieczenie wedlug wy¬ nalazku, fig. 2 przedstawia, polaczenie sru¬ bowe wedlug fig. 1 przed dokreceniem na¬ kretki, fig. 3 przedstawia nakretke wedlug fig. 1 w widoku bocznym, czesciowo zas w przekroju osiowym, fig. 4 przedstawia przekrój wzdluz linii U — U na fig. 1 w kierunku strzalki, fig. 5 przedstawia wi¬ dok z góry pierscienia zaporowego przed jego zgnieceniem, fig. 6 przedstawia w wiekszej podzialce przekrój osiowy piers¬ cienia zaporowego, fig. 7 przedstawia od¬ mienny pierscien w widoku z góry, fig. 8, 9, 10, 11 i 12 przedstawiaja rózne poloze¬ nia, czesci pierscienia wzgledem sruby, fig. 13 przedstawia nakretke w chwili jej usu¬ wania, fig. 14 przedstawia wkret o gwin¬ cie ostrym, zabezpieczony w swym polo¬ zeniu wedlug wynalazku, fig. 15 przedsta¬ wia sworzen srubowy o gwincie ostrym zabezpieczony równiez w swym polozeniu wedlug wynalazku.Na figurach 1 — 4 liczby 10, 11 ozna¬ czaja dwie czesci, zesrubowane ze soba za pomoca sruby 12 i nakretki 18. Sruba po¬ siada zwykly gwint wedlug przyjetych norm.Nakretka 12 posiada u podstawy koli¬ ste wydrazenie li, wywiercone tak, iz sta¬ nowi rozszerzenie nagwintowania 15 na¬ kretki i posiada cylindryczna scianke ob¬ wodowa.Do zakleszczania nakretki 13 na srubie 12 sluzy zaporowy pierscien 16. Pierscien ten posiada w swej poczatkowej postaci, przedstawionej na figurach 2, 5 i 6, ksztalt miseczki stozkowej lub w przyblizeniu stozkowej. Posiada on srodkowy otwór 17, którego najmniejsza srednica a (fig. 6) jest w przyblizeniu równa zewnetrznej srednicy gwintu 18 sruby, ale jest nieco wieksza od tej srednicy, tak iz pierscien ten daje sie latwo nasunac na rzeczony gwint. Szerokosc b poprzecznego przekro¬ ju pierscienia jest znacznie wieksza, nize¬ li jego grubosc c. Przeciwlegle boki 19 i 20 przekroju pierscienia sa do siebie mniej wiecej równolegle, wewnetrzna zas po¬ wierzchnia obwodowa pierscienia 21 oraz jego zewnetrzna powierzchnia obwodowa 22 stanowia najlepiej czesci bocznych po¬ wierzchni stozków i sa prostopadle do po¬ wierzchni 19 i 20. Grubosc c jest nie mniejsza niz skok sruby, najlepiej gdy jest w przyblizeniu równa, przy czym zewnetrz¬ na srednica gwintu jest nieco mniejsza,, nizeli wewnetrzna najmniejsza srednica' a pierscienia, przy gwincie ostrokatnym; najlepiej jest, aby wszystkim srubom je¬ dnakowej srednicy odpowiadala w przybli- — 2 —zeniu ta sama grubosc c, bez wzgledu na glebokosc gwintu. Rozwarcie stozka piers¬ cienia 16 wynosi najlepiej od 90°do 110°, tak iz nachylenie boków 19, 20 pierscienia wzgledem plaszczyzny prostopadlej do osi 23 sruby wynosi od 45° do 35°.Zewnetrzne srednice e, f pierscienia oraz srednica wydrazenia 14 dobrane sa tak, iz krawedz zewnetrzna obwodowa 22 daje sie umiescic w wydrazeniu przed od¬ ksztalceniem pierscienia.Przy dokrecaniu nakretki pierscien za¬ porowy zostaje splaszczony i wypelnia wy¬ drazenie tak, jak to przedstawiono na fig. 1 i 4.Pierscien zaporowy wykonany jest z materialy ciagliwego, np. z metalu kowal- nego, którego podatnosc umozliwia prze¬ ksztalcenie pierscienia z .postaci stozkowej na postac plaska bez pekania lub krusze¬ nia sie, i którego twardosc jest mniejsza, niz twardosc gwintu sruby, do której zo¬ staje on przycisniety.W miare splaszczania sie pierscienia jego boki 16x przekrecaja sie, przechodzac z polozenia A, przedstawionego na fig. 8, w którym sa one nachylone wzgledem osi 23 (fig. 1), w polozenie B, przedsta¬ wione na fig. 9, stopadla do wspomnianej osi i posiada przeto daznosc do zajmowania wiekszej przestrzeni w kierunku poprzecznym wzgledem tejze osi, w wyniku czego w koncowym polozeniu tejze czesci jest ona przyciskana silnie do zwojów gwintowa¬ nia swym brzegiem wewnetrznym oraz do cylindrycznej obwodowej scianki wydraze¬ nia 14 swym brzegiem zewnetrznym. W ten sposób pierscien ten zakleszcza zarów¬ no nakretke, jak i srube wzgledem siebie, a wiec i jedna z tych czesci wzgledem dru¬ giej dzieki silnemu tarciu pomiedzy ze¬ wnetrzna powierzchnia obwodowa 22 pier¬ scienia a obwodowa scianka wydrazenia U.Jezeli pierscien jest wykonany z miek¬ kiego materialu wzglednie metalu, to roz¬ plaszczeniu mozna poddac pierscien calko¬ wity, to jest nie posiadajacy szczeliny, bez koniecznosci wywierania nadmiernej sily w celu obrócenia nakretki. Jezeli jednak pierscien zaporowy jest wykonany z ma¬ terialu twardszego, to moze nie dac sie rozplaszczyc za pomoca umiarkowanej si¬ ly, obracajacej nakretke. W tym przypad¬ ku pierscien winien posiadac szczeline lub wyciecia w jednym lub kilku miejscach, tak iz obwodowe rozmiary pierscienia mo¬ ga byc zmniejszone przez przyblizenie do siebie brzegów szczeliny, wzglednie wyciec.Na fig. 5 i 6 przedstawiony jest pierscien ze szczelina 24, przecinajaca calkowicie go w jednym miejscu. Jezeli pierscien posia¬ da kilka wyciec, to dobrze jest wykonac je tak, jak to przedstawiono na fig. 7, gdzie przy wycieciach 24a znajduja sie waskie niewielkie mostki 25, zapobiegajace roz- lamaniu sie pierscienia, które jednak daja sie latwo zgniesc i które nie posiadaja roz¬ miarów tak wielkich, aby przeszkodzic wzajemnemu zblizeniu brzegów wyciec pierscienia. Pierscien 'moze posiadac rów¬ niez jedno takie wyciecie.Latwo widziec, ze dzieki stozkowemu uksztaltowaniu wewnetrznej obwodowej powierzchni 21 pierscienia najpierw wcho¬ dzi w zetkniecie z gwintem sruby jego ostra krawedz 29a (fig. 10). Wazne zna¬ czenie posiada grubosc c pierscienia, która powinna byc tak obrana, aby ta ostra kra¬ wedz 29a wchodzila w zetkniecie z gwin¬ tem sruby jedynie na poczatku wciskania pierscienia, i aby dalej wchodzila w ze¬ tkniecie z gwintem czolowa powierzchnia 21, tj. jezeli grubosc c pierscienia jest co najmniej równa skokowi gwintu, to calko¬ wity obwód co najmniej jednego zwoju gwintu wchodzi w dokladne zetkniecie z wewnetrzna powierzchnia czolowa 21 pierscienia podczas wciskania pierscienia, zapewniajac w ten sposób silne zakleszcze¬ nie sie pierscienia na calym jego obwodzie. — 3 —Gdyby pierscien byl cienszy, tak iz jego powierzchnia czolowa 21 moglaby wejsc calkowicie w zlobek pomiedzy dwoma zwo¬ jami gwintu, to zakleszczenie sie pierscie¬ nia, na srubie byloby znacznie slabsze, po¬ niewaz podczas splaszczania pierscienia material jego wypelnialby ten zlobek, wy¬ wierajac na srube jedynie slaby nacisk.Jezeli nakretka ma byc skutecznie za¬ kleszczona, na dluzszy przeciag czasu, to powinna ona byc zabezpieczona nie tylko od obracania sie wzgledem sruby, ale tez od przesumec w kierunku osi tej ostatniej.Wedlug wynalazku na wewnetrznym ob¬ wodzie 21 pierscienia wytwarza sie nie¬ wielkie zgrubienie 32, wskutek zdzierania materialu przez grzbiet 30 gwintu, jak to przedstawiono na, fig. 11. W wyniku po¬ wstalego w ten sposób zgrubienia 32x (fig. 12), nakretka podczas dokrecania jej zostaje docisnieta szczelnie pomiedzy tym zgrubieniem a najblizej lezacym górnym zwojem 3U gwintu i zabezpieczona przed ruchami w kierunku osi.Latwo widziec, ze pierscien po zakle¬ szczeniu go pozostaje nieruchomy nieza¬ leznie od wywierania dalszego nacisku na powierzchnie, która spowodowala jego roz¬ plaszczenie.Na fig. 14 przedstawiony jest wkret srubowy 35, przymocowujacy czesc 36, przez która przechodzi on z pewnym lu¬ zem, do czesci 37, w która jest wsrubo- wany. W tym przypadku wydrazenie ii jest wykonane u wylotu nagwintowanego przewiercenia 38 czesci 36. Zaporowy pier¬ scien 16 rozpiera sie pomiedzy czescia 36 a, wkretem 35, zakleszczajac je wzgledem siebie.Na fig. 15 przedstawiony jest gwinto¬ wany sworzen 39, zakleszczony za pomoca pierscienia 16, wchodzacego w wydrazenie li czesci iO, do której sworzen ten jest w7srubowany. Do wkrecania sworznia w czesc JfO i do jednoczesnego wprowadzania pierscienia zaporowego sluzy szczególna oprawa gwintowana,, zaznaczona na rysun¬ ku liniami przerywanymi, której dolny ko¬ niec jest rozszerzony w czesci U2, tak iz obejmuje on gwint sworznia ora^z niegwin- towana jego czesc z pewnym luzem. Po wkreceniu sworznia oprawe te usuwa sie.Co sie tyczy nakretki, to posiada ona zalety nastepujace.Wydrazenie w nakretce umozliwia, u- mieszczenie w niej narzadu zakleszczaja¬ cego tak, iz uzyskuje sie odpowiednia sile dociskajaca, przy czym narzad ten po za¬ kleszczeniu nie wystaje poza nakretke.Wydrazenie w nakretce umozliwia tez stosowanie narzadów zakleszczajacych z materialu bardziej miekkiego nizeli nakret¬ ka, a przeto tez i bardziej miekkiego nize- li sruba., umozliwiajac w ten sposób uzy¬ skanie dzialania zakleszczajacego przez od¬ ksztalcenie materialu wskazanego narzadu bez znieksztalcania nakretki lub tez gwin¬ tu sruby. Ten miekki material, zacisnie¬ ty w wydrazeniu nakretki po jej dokrece¬ niu, moze przeto opierac sie skutecznie ta¬ kim samym silom, jak sily, które wywiera¬ ne bylyby na te czesc dolnej powierzch¬ ni nakretki, która rozplaszczony pierscien zastepuje.Wydrazenie posiada scianki cylindrycz¬ ne takie, aby mogly one utrzymac we wla¬ sciwym polozeniu narzad zakleszczajacy odpowiednich rozmiarów, umieszczony w tym wydrazeniu, dzieki samemu tylko dzialaniu tarcia, umozliwiajac jednak w razie potrzeby usuwanie tegoz narzadu z wydrazenia nakretki bez koniecznosci roz¬ cinania,, zginania lub podobnych czynno¬ sci. PL