Wynalazek dotyczy urzadzenia telefo¬ nicznego, w którym grupa, liczaca np. do 10 abonentów, jest, tak w przypadku roz¬ mów wchodzacych, jak i wychodzacych, obslugiwana przez wspólna linie dwuzy- lowa, zalaczona do centrali recznej lub 'sa¬ moczynnej. Urzadzenie to zapewnia calko- wita tajnosc rozmowy, jakosc przenosze¬ nia równa jakosci zwyklej linii abonento- wej, daje indywidualne liczenie rozmów wychodzacych i optyczna sygnalizacje za- jetosci linii, a ponadto umozliwia polacze¬ nia miedzy abonentami towarzyski¬ mi tej samej grupy i wywolania zbioro¬ we.Znane jest wyposazacie w tym celu kazdego urzadzenia abonentowego w sko- kowy wybierak obrotowy, wlaczony mie¬ dzy jedna a obu zyl linii a ziemie i rozrza¬ dzany impulsami, wysylanymi z centrali; wybieraja wszystkich abonentów grupy biegna od tych impulsów synchronicznie, a jeden z mich tworzy zadane polaczenie dzieki odpowiedniemu zalaczeniu wycin¬ ków swego pola stykowego. Zalaczenie jednak i wybieraków i narzadów rozmow¬ nych do tej samej zyly linii nastrecza trudnosci, gdyz lajtwo staje sie przyczyna wzajemnego zaklócenia pradów rozrod¬ czych i pradów rozmownych.Z-drugiej strony znane jest w urzadze¬ niach towarzyskich nieco innej budowy za¬ laczenie przyrzadu rozrzadczego do jednej z zyl rozmownych za posrednictwem lam¬ py swietlacej o napieciu zaplonowym wyz¬ szym od napiecia, zasilajacego obwód rozmowny w czasie rozmowy, i rozrzadza¬ nie tego przyrzadu impulsami o napieciu wyzszym od napiecia zaplonowego lampy swietlacej, a takze uzaleznienie rozrzadu od znaku tych impulsów za pomoca pola¬ czonego z przyrzadem rozrzadczym pro¬ stownika.Wynalazek polega na zastosowaniu lampy swietlacej jako narzadu, rozróznia¬ jacego wysokosc napiecia, do urzadzenia towarzyskiego z wybierakami abonento- wymi. W urzadzeniu wiec wedlug wyna¬ lazku wybierak abonentowy jest wlaczony miedzy jedna z zyl linii a ziemie w szereg z lampa swietlaca o napieciu zaplonowym wyzszym od napiecia, zasilajacego obwód rozmowny w czasie rozmowy, i jest zasila¬ ny z centrali po tej zyle impulsami o na¬ pieciu wyzszym od napiecia zaplonowego lampy swietlacej.Znane jest wprawdzie i takie urzadze¬ nie towarzyskie "z wybierakami abonento- wymi, w którym impulsy do ich rozrzadu sa przesylane po zylach rozmownych i od¬ bierane za posrednictwem lampy swietla¬ cej o napieciu zaplonowym wyzszym od napiecia, panujacego w czasie rozmowy, w tym jednakze przypadku sa one przesy¬ lane po obu zylach obwodu rozmownego.Urzadzenie wedlug wynalazku rózni sie od tego urzadzenia znanego tym, ze impulsy rozrzadcze sa w nim przesylane po obwo¬ dzie, utworzonym z jednej z zyl rozmow¬ nych i ziemi, co nadaje ustrojowi urza¬ dzenia szczególna prostote.Wedlug drugiej cechy znamiennej wy- nalajzku w sklad kazdego urzadzenia abo¬ nentowego wchodza zamiast jednego wy¬ bieraka, jak w urzadzeniach znanych, dwa skokowe wybieraki obrotowe, z któ¬ rych jeden wykonywa polaczenia dla roz¬ mów wchodzacych, drugi dla wychodza¬ cych.Trzecia cecha znamienna wynalazku polega na tym, ze wskaznik zajetosci, wchodzacy w sklad kazdego urzadzenia abonentowego i rozrzadzany z centrali impulsami, napedzajacymi wybieraki, jest z elektromagnesem wybieraka polaczony szeregowo.Rysunek przedstawia uklad polaczen przykladu urzadzenia abonentowego we¬ dlug wynalazku.Urzadzenia abonentowe wszystkich abonentów grupy sa zalaczone równolegle do wspólnej linii dwuzylowej, zalaczonej do centrali telefonicznej. Kazde urzadze¬ nie abonentowe zawiera, prócz zwyklego wyposazenia rozmownego, wskaznik elek¬ tromagnetyczny MP1, umieszczony na widocznym miejscu przy aparacie telefo¬ nicznym, lampe neonowa NT oraz dwa skokowe wybieraki obrotowe F, C.Wskaznik MP1 jest to wskaznik pola¬ ryzowany, którego tarczka przybiera po¬ lozenie widoczne pod wplywem impulsu okreslonego znaku i pozostaje w tym polo¬ zeniu do otrzymania impulsu znaku prze¬ ciwnego, i który wzbudza sie szybciej, niz elektromagnes wybieraków F, C.W centraji linia jest zalaczona za po¬ srednictwem translacji, zawierajacej wy¬ bierak skokowy, który przy rozmowie wy¬ chodzacej wlacza, licznik odpowiedniego abonenta, a przy wchodzacej powoduje wyslanie odpowiedniej liczby impulsów do ustawienia wybieraków C.Elektromagnetyczne skokowe wybiera¬ ki obrotowe F, C maja w przypadku 10 abonentów po 12 polozen. Pierwsze polo¬ zenie wybieraków jest polozeniem spo¬ czynkowym, przeznaczenie polozenia dru¬ giego jest wyjasnione nizej, z pozostalych zas 10 polozen kazde odpowiada jednemu z 10 abonentów. Na walku wybieraka osa¬ dzone sa dwa kciuki. Jeden kciuk rozrza- — 2 —dza-*tykwii F(N)1, F(N)2, C(N)1, C(N)2, utrzymujac je w etanie odksztal¬ conym przez caly czas, gdy wybierak jest poza polozeniem spoczynkowym. Drugi kciuk rozrzadza stykami FI, F2, Cl, C2, odksztalcajac je w polozeniu, odpowiajda- jacym danemu abonentowi. Tak wiec wy¬ bieraki w urzadzeniu abonenta nr 1 od¬ ksztalcaja styki, wymienione ostatnio, tylko w swym polozeniu 3., w urzadzeniu abonenta nr 2 — w polozeniu 4. i tak da¬ lej do 12, polozenia w urzadzeniu a,bo- nenta nr 10.Gdy jeden z abonentów grupy podnie¬ sie mikrotelefon w celu nawiazania roz^ mowy wychodzacej, styk SHl przelaczni¬ ka widelkowego zamyka petle liniowa przez prostownik stykowy MRE, zapobie¬ gajacy zwajrciu obwodu rozmownego dla pierwszego impulsu, wyslanego z centrali.W centrali zyla A jest zalaczona do prze¬ kaznika, przylaczonego druga koncówka do ziemi i ^bocznikowanego prostowni¬ kiem, zyla B zas — do przekaznika, przy¬ laczonego druga koncówka do bieguna ujemnego baterii z uziemionym biegunem dodatnim. Po zamknieciu petli wzbudza sie i przytrzymuje wlasnym stykiem prze¬ kaznik, zalaczany do zyly B, przekaznik zas zalaczony do zyly A, nie wzbudza sie dzieki zbocznikowaniu go prostownikiem zalaczonym dla pradu tego znaku w kie¬ runku przepustowym. W wyniku wzbudze¬ nia przekaznika, zalaczonego do zyly B, centrala zaczyna wysylac po zyle B im¬ pulsy o napieciu okolo 100 V, dodatnim wzgledem ziemi, nazywane dalej impulsa¬ mi dodatnimi. Impulsy te zapalaja w kaz¬ dym urzadzeniu abonentowym lampe ne¬ onowa NT i wzbudzaja elektromagnes wy¬ bieraka F, gdyz prostownik MRA jest wlaczony w jego obwód szeregowo w kie¬ runku przepustowym, bocznikujacy zas prostownik MRC — w kierunku zapon wym. Elektromagnes wybieraka C sie nie wzbudza, gdyz jego obwód jest przerwany prostownikiem MRB, wlaczonym w kie¬ runku zjaporowym, jest on zbocznikowany prostownikiem MRD w kierunku przepu¬ stowym.Pod wplywem pierwszego impulsu wy¬ bierak F przechodzi z polozenia spoczyn¬ kowego do polozenia 2., a wskaznik zaje- tosci MP1 — do polozenia roboczego, wskazujac we wszystkich urzadzeniach abonentowych, ze linia jest zajeta. Zaraz potem styk F(N)1 zwiera wskaznik MP1, zapobiegajac jego zareagowaniu na póz¬ niejsze impulsy kierunku przeciwnego, i odlacza prostownik MRC od uzwojenia elektromagnesu wybieraka F, aby zapo¬ biec jego zwarciu dla tych impulsów, styk zas F(N)2 przerywa petle abonenta wy¬ wolujacego i zapobiega ewentualnemu za¬ niknieciu petli przez innego abonenta, któ¬ ry by w tym czasie podniósl mikrotelefon.Pod wplywem drugiego impulsu dodat¬ niego wybiera,ki F przechodza do poloze¬ nia 3., co powoduje odksztalcenie styków FI, F2 w urzadzeniu abonenta nr 1. Za¬ kladajac, ze te rozmowe nawiazuje abo¬ nent inny, petla centrali nie zamknie sie, poniewaz styk SHl w urzadzeniu abonen¬ ta nr 1 jest przerwany.Pod wplywem dalszych impulsów do¬ datnich wybieraki F przechodza kolejno do polozen nastepnych. Jezeli mikrotelefon podniósl abonent nr 4, to po przejsciu wy¬ bieraków F do ipolozenia 6. po piatym im¬ pulsie dodatnim zamknie sie petla centrali przez ,styk F2 w urzadzeniu abonenta nr 4, styk IMP tarczy numerowej, cewke in¬ dukcyjna i mikrofon T, styk FI, styk SHl.W petli tej wzbudza sie od impulsu dodat¬ niego, nadanego po zyle B, przekaznik, przylaczony w centrali do zyly A, ponie¬ waz dla pradu tego kierunku prostownik go nie zwiera. Wzbudzenie tego przekaz¬ nika powoduje wstrzymanie wysyla,nia im¬ pulsów z centrali. Wybieraki F wszystkich urzadzen abonentowych zajmuja teraz po¬ lozenie 6,, lecz tylko abonent nr 4 ma styki — 3 —Fi, F# odksztalcone i tylko jego przyrza¬ dy rozmowne sa do linii przylaczone.Jednoczesnie z wysylaniem impulsów dodatnich wybierak translacji zajal polo¬ zenie, odpowiadajace numerowi abonenta wywolujacego, obwodu licznikowego centrali.Po wstrzymaniu wysylania impulsów z centrali zyly A, B zostaja w niej przela¬ czone na zwykly przekaznik liniowy, w celu przygotowania centrali do odbioru impulsów numerowych. Abonent nadaje tarcza numer abonenta wywolywanego, po czym uzyskuje polaczenie. Napiecie zy¬ ly B wzgledem ziemi jest przy wszystkich tych przebiegach nizsze od napiecia zaplo¬ nowego lampy neonowej NT, elektroma¬ gnesy wiec wybieraków F, C i wskaznik zajetosci MPl pozostaja we wszystkich urzadzeniach abonpntowych izolowane od obwodu rozmownego i nie zmieniaja polo¬ zenia,, a takze nie zaklócaja rozmowy.Wskazniki zajetosci MPl sa w polozeniu roboczym przez caly czas polaczenia, a za¬ den z pozostalych abonentów towarzys¬ kich nie moze rozmowy podsluchac.Gdy abonent wywolujacy wiesza mi¬ krotelefon po ukonczeniu rozmowy i sty¬ kiem SH1 przerywa petle, translacja wy¬ syla po zyle B serie 12 impulsów dodat¬ nich, odliczanych przez wybierak trans¬ lacji, o napieciu takim samym, jak przy nawiazywaniu polaczenia, wskutek czego wybieraki F wszystkich urzadzen abonen- towych obracaja sie synchronicznie az do osiagniecia polozenia spoczynkowego. Po jego osiagnieciu istyk F(N)1 przylacza prostownik MRC do uzwojenia elektro¬ magnesu wybieraka F; prostownik ten stanowi zwarcie dla pradu samoindukcyj- nego tego elektromagnesu, który dzieki temu nie rozmagnesowuje sie w przerwach miedzy impulsami, lecz pozostaje wzbu¬ dzony do konca serii, nie przesuwajac wy¬ bieraka poza polozenie spoczynkowe. Po zakonczeniu serii impulsów elektromagnes wybieraka F sie rozmagnesowuje. Nastep¬ nie translacja wysyla po zyle B serie 12 impulsów o napieciu okolo 100 V, ujem¬ nych wzgledem ziemi (impulsów ujem¬ nych). Impulsy te znów zapaJaja lampy neonowe NT i przez prostowniki MRB wzbudzaja elektromagnesy wybieraków C. Pierwszy impuls przestawia wskazniki zajetosci MPl w polozenie spoczynkowe.Dzieki natomiast prostownikom MRA, za¬ laczonym obecnie w kierunku zaporowym, elektromagnesy wybieraków F nie wzbu¬ dzaja sie pod wplywem impulsów ujem¬ nych. Wybieraki C wykonywuja pelny obrót i wracaja do polozenia spoczynko¬ wego. Po ukonczeniu opisanych -przebie¬ gów translacja i urzadzenia abonentowe wszystkich abonentów towarzyskich sa w polozeniu spoczynkowym, gotowe tworzyc nowe polaczenia.Przy rozmowie wchodzacej po ustawie¬ niu wybieraka liniowego translacja wysy* la po zyle B jeden impuls lOO^woltowy do¬ datni, który przestawia wskazniki zaje¬ tosci wszystkich urzadzen ajboneniowych MPl w polozenie robocze i obraca wybie¬ raki F do polozenia 2., w którym sityk F(N)1 zwiera wskaznik zajetosci MPl i zapobiega jego przestawieniu w polozenie spoczynkowe nastepnymi impulsami ujem¬ nymi. Nastepnie translacja wysyla po zy¬ le B serie 100-woltowych impulsów ujem¬ nych w liczbie, o jeden wiekszej od nume¬ ru abonenta wywolywanego. Impulsy te obracaja we wszystkich urzadzeniach abo- nentowych wybieraki C, których styk C(N)2 otwiera sie, zapobiegajac przed¬ wczesnemu zamknieciu petli liniowej przez abonenta, który by przypadkowo podniósl wlasnie sluchawke. Po ukonczeniu serii styk C2 w urzadzeniu aJonenta wywola¬ nego przylacza do zyly A dzwonek przez kondensator QA i styk SH2 przelacznika widelkowego. Centrala • dzwoni po zyle A do abonenta wywolanego. Podniesienie mi¬ krotelefonu powoduje odksztalcenie sty- — 4 _ków SHl, SH2, odlaczenie dzwonka i za¬ mkniecie petli liniowej, co przerywa wy¬ sylanie pradu dzwonienia i zamyka obwód rozmowny.Po ukonczeniu rozmowy rozlaczenie nasteipuje tak samo, jak po rozmowie wy¬ chodzacej, z ta tylko róznica, ze w tym przypadku wskaznik zajetosci MP1 prze¬ stawia sie do polozenia spoczynkowego pod wplywem impulsu ujemnego, nastepu¬ jacego ipo powrocie wybieraka C w polo¬ zenie spoczynkowe, gdyz ppprzednio jest on zwarty stykiem C(N)1. Po dojsciu wy¬ bieraków C do polozenia spoczynkowego elektromagnes Ach, dzieki zwarciu stykiem C(N)1 przez prostownik MRD, pozostaje, podobnie jak ppprzednio elektromagnes wybieraków Fr wzbudzony az do konca serii.Przy rozmowie wewnetrznej w obrebie grupy towarzyskiej abonent wywolujacy uzyskuje tak samo, jak przy rozmowie wychodzacej, polaczenie z centrala, przy czym wybieraki F wszystkich urzadzen abonentowych ustawiaja sie w polozeniu, odpowiadaj acym numerowi abonenta wy¬ wolujacego, a wskazniki zajetosci MP1 wskazuja zajetosc linii. Abonent wywo¬ lujacy wybiera numer linii towarzyskiej i numer ajbonenta wywolywanego, po czym zawiesza mikrotelefon. Wybranie wlasne¬ go numeru linii towarzyskiej powoduje przylaczenie linii do wybieraka translacji, który po zawieszeniu mikrotelefonu abo¬ nenta wywolujacego powoduje wyslanie przez translacje po zyle B serii impulsów ujemnych w liczbie potrzebnej do usta¬ wienia wybieraków C wszystkich urzadzen abonentowych w polozeniu, odpowiadaja¬ cym numerowi abonenta wywolywanego.Wskazniki zajetosci MP1 nie reaguja na impulsy ujemne, gdyz sa zwarte stykiem F(N)1. Po ostatnim impulsie ujemnym wybierak C w urzadzeniu abonenta wywo¬ lywanego odksztalca swe styki Cl, 02, przylaczajac dzwonek do zyly A, abonent zas wywolujacy ma wybierak F ustawiony w polozeniu, odpowiadajacym jego nume¬ rowi, i mikrotelefon zawieszony, wskutek czego i jego dzwonek jest przylaczony do zyly A. Centrala dzwoni po zyle A, dzwon¬ ki obu abonentów dzwonia równolegle. A- bonent wywolujacy nie powinien podnosic mikrotelefonu, /póki dzwonienie trwa,. Abo¬ nent wywolany podnosi mikrotelefon i przerywa w ten sposób dzwonienie, co jest sygnalem jego zgloszenia sie dla abonenta wywolujacego, który dopiero wtedy pod¬ nosi mikrotelefon. Obaj abonenci moga te¬ raz rozmawiac, otrzymujac z centrali prad, zasilajacy mikrofony.Rozlaczenie przebiega w tym przypad¬ ku tak samo, jak przy rozmowie wchodza¬ cej. Jezeli abonent wywolany sie nie zgla- sza i dzwonienie nie ustaje, abonent wy¬ wolujacy podnosi na chwile mikrotelefon i zwalnia polaczenie, wieszajac mikrotele¬ fon z powrotem.Urzadzenie wedlug wynalazku nadaje sie równiez do wspólpracy z centrala recz¬ na. W tym przypadku obrót wybieraka translacji, synchroniczny z obrotem wy¬ bieraków F w urzadzeniach abonento¬ wych, wskazuje telefonistce numerabonen¬ ta wywolujacego i umozliwia zaliczenie mu rozmowy. Translacja moze byc zala¬ czona do tylu gniazdek, ilu grupa ma abo¬ nentów, a wlozenie przez telefonistke wtyczki do gniazdka abonenta wywolywa¬ nego, przy rozmowie wchodzacej, powodu¬ je wyslanie przez translacje impulsów ujemnych w liczbie, potrzebnej do odpo¬ wiedniego ustawienia wybieraków C.Urzadzenie wedlug wynalazku moze równiez pozwalac na wywolanie zbiorowe.W tym celu wybierak C nalezy zaopatrzyc w kciuk, który by w jednym z polozen, np. w 10. przylaczal wszystkich abonentów.Drugi kciuk tego wybieraka, przylacza abonenta w polozeniu, odmiennym dla kazdego z urzadzen abonentowych. Dzwo¬ nienie przy wywolaniu zbiorowym przery- — 5 —wa sie z chwala zgloszenia sie tego abo^ nenta, który zglasza, sie pierwszy. Wpro¬ wadzenie wywolania zbiorowego zmniej¬ sza jednak oczywiscie o jednego abonenta pojemnosc grupy towarzyskiej, Frzy Mnii tak dlugiej, me j»ej ©pór juz nie pozwala na bezposredni raaped wybie¬ raków impulsami, przesylanymi po linii, mozna zastosowac wybieraki o napedzie sprezynowym, ze sprezyna, napinana po zwolnieniu kazdego polaczenia. Tworzenie i zwalnianie polaczenia przebiega w tym przypadku tak samo, jak w urzadzeniu wedlug rysunku, a róznica polega tylko na tym, ze elektromagnesy wybieraków F, € nie wytwarzaja »sily, potrzebnej do ich obracania, lecz jedynie zwalniaja sko¬ kowo ich naped sprezynowy. Po zwolnie¬ niu polaczenia i sprowadzeniu obu wybie¬ raków do polozenia spoczynkowego naste¬ puje napinanie sprezyn napedowych: pa¬ ra styków, zamykanych w polozeniu .spo¬ czynkowym wybieraków przy zluzow^iu sprezyny napedowej, przelacza dodatkowy elektromagnes napinajacy do zyly A, a translacja przyklada do zyly A na okre¬ slony czas napiecie ujemne, od którego elektromagnes napinajacy wzbudza sie impulsowo w obwodzie swego wlasnego styku spoczynkowego i za posrednictwem zapadki, kólka zapadkowego i przekladni zebatej napina sprezyny napedowe obu wybieraków. Czas napinania sprezyn i uzyskany moment obrotowy zalezy od wy- .sokosei przylozonego napiecia d stosunku przekladni. Po napieciu sprezyn napedo¬ wych przerywaja sie styki w obwodzie elektromagnesu napinajacego. PL