Zimne jest uwidocznianie pola, magne¬ tycznego iprzez naniesienie na miejsce ba¬ dane zawiesiny proszku z materialu fer¬ romagnetycznego w oleju. Jajco taki pro¬ szek stosowano najpierw proszek zelaz¬ ny. Poniewaz iproszek ten nie nadaje sie do tego celu, proponowano stosowac proszki z materialu ferromagnetycznego o mniejszym ciezarze wlasciwym. Próbo¬ wano równiez stosowac zamiast oleju ciecze o wlasnosciach podobnych do ole¬ ju, na przyklad lzejsze weglowodory, któ¬ re maja lepkosc mniejsza. W obydwóch przypadkach próby te z jednej strony zda¬ zaly do jak najwiekszego zrównania cie¬ zaru wlasciwego cieczy i proszku, z dru¬ giej strony sadzono, ze jprzez zmiane lep¬ kosci cieczy osiagnie sie zwiekszenie czu¬ losci uwidoczniania pola magnetycznego i zwiekszenie zdolnosci unoszenia sie proszku w cieczy. Próby te jednak nie doprowadzily do celu. Przeciwnie, stwier¬ dzono wielokrotnie, ze proszki ferroma¬ gnetyczne osiadaja w oleju a takze w in¬ nych weglowodorach bardzo szybko, i ze czulosc tych proszków przy uwidocznia¬ niu ipola magnetycznego, pomimo malej lepkosci cieczy, mozna zwiekszyc tylko bardzo nieznacznie.Wynalazek opiera sie na zalozeniu, ze w -danych warunkach ciezar wlasciwy proszku lub cieczy nie wywiera decyduja-cego wplywu na zjawiska fizyczne, za¬ chodzace w zawiesinie, i ze lepkosc cieczy ma, tez znaczenie podrzedne, o ile nie brac pod uwage cieczy wyraznie bardzo lep¬ kich. Wielokrotnie stwierdzono, ze inne wlasnosci fizyczne, a takze i chemiczne, cieczy i proszków maja daleko wiekszy wplyw na ruchliwosc i zdolnosc unoszenia sie czastek proszku w cieczy.Na podstawie powyzszego rozpoznania stosuje sie wedlug wynalazku jako ciecz zawiesiny wode lub roztwór wodny elek¬ trolitu, i^p. soli lub zasady, albo nieelek- trolitu, np. metylocelulozy, a jako jej proszek — ferromagnetyczny zwiazek ze¬ laza z tlenem lub siarka; szczególnie ko¬ rzystnie zachowuja sie zelaziny, np.Fes04, i ich wodziany.Fakt, ze woda i wyzej wymienione zwiazki ferromagnetyczne nadaja sie tu szczególnie, znajduje uzasadnienie w tym, ze zwiazki te wykazuja do wody powino¬ wactwo chemiczne, którego brak w przy¬ padku ich stosowania jako zawiesiny w oleju. /Zwilzalnosc powierzchni proszku woda, to jest przyczepnosc wody do po¬ wierzchni proszku, musi w zwiazku z po¬ winowactwem chemicznym byc inna niz w zawiesinie olejowej. Te dwie okoliczno¬ sci sprawiaja, ze w wodzie proszki te wy¬ kazuja znacznie wieksza zdolnosc unosze¬ nia sie, nie tracac przy tym na ruchliwo¬ sci. Ruchliwosc ich w wodzie jest nawet wieksza niz w oleju.Na podstawie tego rozpoznania wply¬ wu powinowactwa chemicznego pomiedzy woda a proszkiem ferromagnetycznym stosuje sie wedlug wynalazku, jako za¬ chowujace sie szczególnie korzystnie, zwiazki zawierajace zelazo w postaci tlenku lub siarczku, a zwlaszcza takie, które zawieraja nieco wody zwiazanej, dajacej sie usunac dopiero przez ogrza¬ nie.Gdy jako ciecz zawiesiny stosuje sie wode wzglednie roztwór wodny, to w zwiazku z ruchliwoscia proszku i jego zdolnoscia unoszenia sie graja pewna ro¬ le, oprócz wplywu powinowactwa che¬ micznego i zwilzalnosci, jeszcze niektóre inne jego wlasnosci; wobec jednak roz¬ poznania, ze woda w przeciwienstwie do oleju nadaje sie szczególnie dobrze, maja one znaczenie mniejsze, aczkolwiek pozwa¬ laja zwiekszyc jeszcze bardziej ruchliwosc i zdolnosc unoszenia sie proszku w wo¬ dzie. Zdolnosc unoszenia sie proszku w wodzie mozna zwiekszyc przez nadanie poszczególnym jego ziarnom postaci pla¬ skiej, platkowatej.Stosowanie wody zmniejsza równiez tworzenie sie z czastek proszku podluz¬ nych skupisk, ulatwione plaskim ksztal¬ tem jego czastek, a sprawiajace, ze sku¬ pisko takie ma w stosunku do ciezaru po¬ wierzchnie znacznie mniejsza niz czastka pojedyncza i proszek opada bardzo szyb¬ ko. Zjawisko to daje sie w oleju zauwa¬ zyc przy wszystkich prawie znanych proszkach ferromagnetycznych.Duza ruchliwosc proszku przy zasto¬ sowaniu wody jako osrodka zawiesiny po¬ zwala ujawnic nalezycie na,wet najmniej¬ sze zaklócenia pola., wywolane np. mala wada spoiny, i to nawet znajdujaca sie gleboko pod powierzchnia przedmiotu.Dalsza bardzo doniosla zaleta sposobu we¬ dlug wynalazku jest to, ze daje sie on bez zarzutu stosowac i na powierzchni piono¬ wej lub .poziomej spodniej, co nie dawalo sie osiagnac przy stosowaniu zawiesin olejowych, jak to wykazaly liczne do¬ swiadczenia.Zawiesine wodna mozna stosowac za¬ równo przez wylanie jej na powierzchnie badanego przedmiotu, jak i w naczyniu probierczym, które sie na jego powierzch¬ ni ustawia wzglednie do niej przyklada.Przy stosowaniu zawiesiny w naczyniu probierczym pozytecznym okazal sie jej przeplyw przez nie.Badanie za pomoca naczynia probier- — 2 —czego z zawiesina nastrecza pewna trud¬ nosc, zwlaszcza przy badaniu spoin. Trud¬ nosc ta polega na tym, ze powierzchnia badanego przedmiotu nie jest zupelnie plaska,, tak ze naczynie probiercze o dnie plaskim i sztywnym, stosowane dotych¬ czas, nie moglo przylegac do przedmiotu cala powierzchnia, lecz miejscami tworzyl sie pomiedzy naczyniem a powierzchnia badanego przedmiotu pewien , odstep, znacznie zmniejszajacy czulosc uwidocz-J niania pola magnetycznego.Proponowano wprawdzie nadawac na¬ czyniu probierczemu ksztalt odpowiadaja¬ cy ksztaltowi badanego przedmiotu, np. naczyniu probierczemu do badania spoin wkleslych — dna wypuklego, lecz mimo to nie osiagnieto wyników zadowalaja¬ cych, poniewaz spoina i kazda inna czesc przedmiotu wykazuje pewne nierównosci, tak ze pomimo nadania naczyniu odpo¬ wiedniego ksztaltu nie mozna uzyskac je¬ go przylegania^ do przedmiotu cala po¬ wierzchnia.Azeby osiagnac dobre przyleganie na¬ czynia probierczego do powierzchni przed¬ miotu we wszystkich przypadkach, gdy przedmiot ma niewielkie nierównosci, sto¬ suje sie wedlug wynalazku naczynie pro¬ biercze wykonane w calosci lub w czesci, zwlaszcza tej, która ma przylegac do ba¬ danego przedmiotu, ze scianek elastycz¬ nych lub gietkich.Aby zapobiec nadmiernemu zwieksze¬ niu cisnienia cieczy przez zapadanie sie scianki naczynia probierczego przy jego przyciskaniu do powierzchni przedmiotu, zaopatruje sie wedlug wynalazku naczy¬ nie probiercze w rozszerzalnik.Przy stosowaniu naczynia probiercze¬ go w ksztalcie korytka, np. do badania ^poin wkleslych, wystepuje jeszcze inna trudnosc. Wskutek mianowicie wygietego ksztaltu scianek naczynia obserwacje obrazu pola utrudnia zalamywanie sie i odbijanie swiatla w jego wygietej sciance wierzchniej. Dla zapobiezenia temu; stosuje sie wedlug wynalazku naczynie, które ma przezroczysta przegrode, wygie¬ ta wspólosiowo z dnem, i plaska przezro¬ czysta scianke wierzchnia, a przestrzen pomiedzy scianka wierzchnia a przegroda jest wypelniona ciecza przezroczysta o wlasnosciach optycznych takich samych jak ciecz zawiesiny.Rysunek przedstawia, szesc przykla¬ dów naczynia probierczego i jego zastoso¬ wania do uwidoczniania pola magnetycz¬ nego sposobem wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia plaskie naczynie probiercze w perspektywie, fig. 2 — zastosowanie na¬ czynia probierczego wedlug fig. 1 do ba¬ dania spoiny blachy, fig. 3 — naczynie probiercze zgiete pod katem, fig. 4 — za¬ stosowanie naczynia probierczego wedlug fig. 3 i elektromagnesu o nabiegunnikach ruchomych do badania spoiny wkleslej, fig. 5 — widok boczny takiego elektro¬ magnesu, fig. 6 — zastosowanie wygie¬ tego naczynia probierczego do badania walu, fig. 7 — naczynie probiercze w ksztalcie korytka..Plaskie naczynie probiercze wedlug fig. 1 ma nieprzezroczyste denko u i prze¬ zroczysta pokrywke o. Wysokosc h naczy¬ nia, mala wzgledem jego dlugosci a i sze¬ rokosci b, wynosi okolo 2 mm. Jezeli na¬ czynie jest w calosci gietkie, to jego wy¬ sokosc h powinna wynosic najlepiej 3 mm, poniewaz scianki wyginaja sie nieco do wewnatrz. Nieprzezroczyste denko i scian¬ ki boczne naczynia probierczego moga byc wykonane z metalu. W innej odmianie denko u, a, takze i cale naczynie, moze byc wykonane z masy sztucznej, np. z celuloi¬ du, z celonu lub ze sztucznej zywicy. Przy¬ krywka o jest grubsza od denka u i musi byc przezroczysta, denko zas u wykonywa sie z materialu przezroczystego tylko wte¬ dy, gdy obrazy pola magnetycznego ma sie fotografowac. W tym celu na powierz¬ chnie przedmiotu badanego naklada sie — 3 —swiatloczuly papier lub swiatloczula blo¬ ne, warstwa swiatloczula do wierzchu, na to naklada sie naczynie probiercze i prze¬ swietla sie je. Naczynie probiercze wedlug figf 1 jest zaopatrzone w rozszerzalnik A, który przy gieciu naczynia zapobiega nad¬ miernemu wzrostowi cisnienia cieczy, na¬ czynie bowiem musi byc wypelnione cal¬ kowicie, aby uniknac szkodliwego wplywu baniek lub przestrzeni powietrznych na widocznosc obrazu pola magnetycznego.Magnesowac przedmiot badany mozna badz magnesem trwalym, badz elektroma¬ gnesem, wzbudzanym badz pradem zmien¬ nym, badz stalym. Pragnac ujawnic war dy powierzchniowe, np. pekniecia, powsta¬ le przy hartowaniu, lepiej uzyc pradu zmiennego, poniewaz strumien zmienny plynie, dzieki pradom wirowym, tylko po powierzchni przedmiotu. Pragnac nato¬ miast wniknac w glab przedmiotu i ujaw¬ nic wady ukryte glebiej lepiej uzyc pradu stalego. Przy magnesowaniu slabszym wa¬ dy lezace w glebi przedmiotu wychodza na jaw silniej, wady zas powierzchniowe za,- nikaja, co jest zwlaszcza wazne przy ba¬ daniu spoin grubych.Magnesowac mozna badz caly przed¬ miot badany, badz tylko jego czesc obok badanego miejsca, przy czym magnes mozna umiescic badz po stronie badanej, badz po przeciwnej. Fig. 2 przedstawia badanie spoiny s blachy w za pomoca ma¬ gnesu trwalego m i plaskiego naczynia probierczego g, a fig. 3 — badanie wkle¬ slej ispoiny s± kolnierza rury za pomoca magnesu, którego bieguny przylegaja w miejscach N, S, i naczynia probierczego gx w ksztalcie katownika. W podobny sposób mozna badac spawane dzwigary katowe i teowe, wezly dzwigarów krato¬ wych itp., stosujac naczynie probiercze o ksztalcie dostosowanym do ksztaltu przed¬ miotu badanego. By ulatwic magnesowa¬ nie takich przedmiotów, mozna odpowied¬ nio uksztaltowac nabiegunnibi magnesu.Jeden magnes moze miec pewna licz¬ be wymiennych nabiegunników róznego ksztaltu. Nabiegunniki magnesu moga równiez byc przestawne lub pokretne. Fig. 4 przedstawia badanie spoiny dzwigara katowego za pomoca elektromagnesu mv osobno przedstawionego na fdg. 5, z uzwo¬ jeniem wzbudzajacym e i nabiegunnika- mi pv p2, obrotowo osadzonymi na zawia¬ sach, oraz za pomoca katownikowego na¬ czynia probierczego g2, umieszczonego mie¬ dzy nabiegunnikami.Mozna, równiez magnesowac przedmiot badany wprost przepuszczajac przezen prad staly lub zmienny. Fig. 6 przedsta¬ wia badanie w ten sposób walu przez przepuszczanie przezen pradu ze zródla q i przykladanie do jego powierzchni naczy¬ nia probierczego #3.Fig. 7 przedstawia naczynie probier¬ cze nadajace sie zwlaszcza do badania po¬ wierzchni zlobków. Naczynie probiercze ma pólwalcowe nieprzezroczyste denko /, wspólosiowa z nim, równiez pólwalcowa, przezroczysta przegrode z i przezroczysta plaska pokrywke d. Na obu koncach jest ono zamkniete sciankami bocznymi. Pier¬ scieniowa przestrzen grubosci h miedzy denkiem / a przegroda z wypelnia sie za.- wiesina, a przestrzen miedzy przegroda z a pokrywka d — odpowiednia przezroczy¬ sta ciecza, zapobiegajaca szkodliwemu za^ lamaniu swiatla.Godny uwagi jest fakt, ze przy obra¬ niu odpowiedniej zawiesiny obraz pola magnetycznego utrzymuje sie jeszcze przez pewien czas i po odjeciu naczynia probier¬ czego od badanego przedmiotu, dzieki cze¬ mu mozna go sfotografowac. PL