Udarowe urzadzenia wiertnicze polega¬ ja na podnoszeniu i opuszczaniu na spód otworu wiertniczego narzedzia wiercacego, zawieszonego na przewodzie wiertniczym.Wiercenie uskutecznia sie za pomoca waha¬ cza, który swoje ruchy wahadlowe otrzy¬ muje od korby walu wiertniczego, napedza¬ nego silnikiem. Urzadzenie to posiada te wade, ze narzedzie wiercace, wykonywa- jace udary, nie moze rozwinac szybkosci opadania, odpowiadajacej wolnemu spada¬ niu, gdyz bedac polaczone z wahaczem, korba, walem wiertniczym i silnikiem, jest w swoim spadaniu hamowane. W celu u- nikniecia tej wady zastosowano nozyce luznospadowe w wiertnictwie udarowym.Wiercenie tymi nozycami umozliwia wprawdzie wolne spadanie narzedzia wier¬ cacego, posiada natomiast nastepujace wa- dy: 1) ograniczenie liczby udarów do naj¬ wyzej 20 na minute, podczas gdy przy in¬ nych urzadzeniach udarowych ta liczba jest kilkakrotnie wieksza, przy czym ta mniejsza liczba udarów powoduje odpo¬ wiednie zmniejszenie sprawnosci wierce¬ nia; 2) nozyce luznospadowe nie moga byc stosowane przy wiekszych glebokosciach, gdyz wiertacz traci czucie w reku; 3) nozyce luznospadowe moga byc sto¬ sowane tylko przy sztywnym przewodzie wiertniczym, nie moga byc wiec uzyte przy wierceniu linowym.Urzadzenie WolnospadoWc do wiercenia udarowego, stanowiace przedmiot wyna¬ lazku niniejszego, umozliwia narzedziu wiertniczemu (swider, lub instrument) zu¬ pelnie swobodne spadanie, nie posiadajac wymienionych wyzej wad urzadzenia uda¬ rowego, stosujacego nozyce luznospadowe.Urzadzenie wolnospadowe polega na tyrii* ze korba wiertnicza otrzymuje obroty od walu wiertniczego nie bezposrednio, jak dotychczas, lecz za posrednictwem sprze¬ gla zapadkowego lub innego, umozliwia¬ jacego w czasie wykonywania udarów wy¬ przedzenie przez korbe ruchu waljtt wiert* niczego, wzglednie silnika, a tym samym umozliwia, ze narzedzie wiertnicze (swi¬ der, lub instrument) uzyskuje calkowicie wolny spadek.Na rysunku uwidoczniono silnik 1, któ¬ ry obraca wal 2. Obroty walu 2 przenosza sie na wal 6 korby wiertniczej za posred¬ nictwem sprzegla zapadkowego, skladaja¬ cego sie z zapadki 3, umocowanej na ra¬ mieniu 4, zaklinowanym na wale wiertni¬ czym 2, tudziez kola zapadkowego 5, za¬ klinowanego na wale 6 korby wiertniczej.Zapadka 3 jest przyciskana do kola zapad¬ kowego 5 sprezyna. Wal 6 napedza korbe 7, której ruch przenosi sie za posrednic¬ twem czopa korbowego 8, ciegna 9, waha¬ cza 10 i przewodu wiertniczego 11 na na¬ rzedzie wiertnicze 12 (swider lub instru¬ ment).Przy opuszczaniu sie narzedzia wiert¬ niczego 12 i uzyskaniu korba 7 szybkosci katowe), wiekszej od szybkosci obrotowej walu 2, korba wiertnicza 7 wraz ze swoim watem 6 i zaklinowanym na nim kolem za¬ padkowym 5 moze wyprzedzic zapadke 3 a tym samym wal wiertniczy 2 i silnik 1.Po. ukonczeniu walnego spadania (udaru) zapadka 3 zahaczy o najblizszy zab kola zapadkowego 5, a tym samym spowoduje podniesienie przy pomocy korby wiertni¬ czej 7 przewodu wiertniczego 11 wraz z narzedziem ^wiertniczym 72. To samo urza- ! dzenie moze byc zastosowane równiez bez¬ posrednio na korbie wiertniczej, osadzonej w takirn przypadku luzno na wale wiert¬ niczym, lub przy kole 13, napedzajacym wal wiertniczy. Zamiast sprzegla zapadko¬ wego, moze byc równiez uzyte sprzeglo in¬ nej budowy, spelniajace to samo zadanie. PL