Paleniska, do których doprowadza sie powietrze, potrzebne do spalania, za po¬ moca przeciagu kominowego, sa czesto re¬ gulowane za pomoca termostatów dzialaja¬ cych samoczynnie, ustawiajacych narzad dlawiacy przelot kanalu doplywowego dla powietrza w zaleznosci od ilosci ciepla, wytwarzanego przez palenisko. Te znane przyrzady regulujace dzialaja tak, ze po¬ ruszaja narzad dlawiacy w sensie zamy¬ kania kanalu dolotowego, o ile spalanie od¬ bywa sie silniej wskutek zwiekszenia sie przeciagu, podczas gdy przy zmniejszeniu sie przeciagu i przy zmniejszonym wskutek tego wytwarzaniu ciepla, odbywa sie ruch narzadu zamykajacego w kierunku po¬ wiekszania przekroju kanalu dolotowego.Stwierdzono za pomoca doswiadczen, ze zmiana stanu cieplnego, a wskutek tego równiez ruch narzadu zamykajacego, od¬ bywa sie z opóznieniem w stosunku do zmian przeciagu, wskutek czego, o ile po¬ goda czesto sie zmienia, powstaja zaburze¬ nia w ruchu.Celem zapobiezenia tym niedogodno¬ sciom przewiduje sie wedlug wynalazku u- zaleznienie klapy dlawiacej bezposrednio od przeciagu w kominie, W tym celu od¬ dzialywajacy na narzad dlawiacy termo¬ stat, skladajacy sie z blachy, zlozonej z dwóch metali (dwumetalowej), rozgrzewa sie bez przerwy za pomoca ciepla, dopro-wadzanegó t jakiegos zródla, lub tez cie¬ pla, promieniujacego z tego zródla, i to stale i równomiernie, przy czym odbywa sie równoczesnie chlodzenie powietrzem, zasysanym kominem, dzieki czemu wspo¬ mniany termostat ustawia sie w zaleznosci od szybkosci przeplywu powietrza oraz od jego teiri^eratury. Poniewaz zmifeny tem¬ peratury zasysanego powietrza pokojowe¬ go nie sa znaczne, nastawianie sie termo¬ statu jest zasadniczo zalezne tylko od szybkosci przeplywu powietrza.Jako zródlo ciepla, ogrzewajacego ter¬ mostat, stosuje sie najlepiej, szczególnie przy piecach pokojowych, samo palenisko, przy czym termostat jest tak umieszczony w kanale, doprowadzajacym powietrze, iz podlega on ogrzewaniu przez cieplo, prze¬ wodzone z paleniska lub z niego promie¬ niujace, a równoczesnie jest on chlodzony potrzebnym do spalania powietrzem, do¬ prowadzanym do paleniska ciagiem komi¬ na, przy czym termostat oddzialywa tak na klape dlawiaca, iz klapa ta porusza sie przy zwiekszeniu przeciagu w kierunku za¬ mykania kanalu przelotowego. W przypad¬ ku tym nalezy jednak przewidziec szczegól¬ ne srodki, aby doprowadzic do paleniska ilosc powietrza, potrzebna do spalania pa¬ liwa, takze w okresie rozpalania pieca i po zamknieciu doplywu paliwa, poniewaz w tych dwóch okresach ruchu wplyw cie¬ pla paleniska na termostat jest mniejszy, niz w ruchu normalnym, wskutek czego do¬ prowadzaloby sie do paleniska tylko nie¬ dostateczne ilosci powietrza. Celem uregu¬ lowania doplywu powietrza w nienormal¬ nym stanie cieplnym paleniska, przewi' dziano wedlug wynalazku drugi wystawio¬ ny wylacznie na wplyw cieplny paleniska termostat, wykonany najlepiej równiez z blachy dwumetalowej i oddzialywajacy na klape dlawiaca, sterowana termostatem chlodzonym powietrzem, lub na druga od¬ dzielna klape dlawiaca w ten sposób, iz narzad dlawiacy otwiera kanal powietrz¬ ny, prowadzacy do paleniska, tym bardziej, im mniej termostat zostal ogrzany.Najlepiej wspóldzialaja oba termosta¬ ty, wykonane z blachy dwumetalowej, wówczas, gdy stanowia one urzadzenie wy¬ równawcze, za pomoca którego wplyw sta¬ nu cieplnego paleniska na nastawienie kla¬ py dlawiacej mozna wylaczyc calkowicie lub tez czesciowo.O ile wyrównanie jest niedoskonale, wówczas oddzialywa równiez zmiana sta¬ nu cieplnego paleniska na nastawienie kla¬ py dlawiacej, i to tak samo, jak zmiana dzialania przeciagu, czyli ze narzady poru¬ szaja przy wzmagajacym sie stanie ciepl¬ nym klape dlawiaca w sensie zamykania przekroju dolotowego powietrza.Zgodnie z szczególnie odpowiednia po¬ stacia wykonania wynalazku blacha, zlo¬ zona z dwóch metali a podlegajaca chlo¬ dzeniu powietrzem spalania, jest osadzo¬ na wahliwie i opiera sie o odbój, najlepiej nastawny, za pomoca drugiej blachy, zlo¬ zonej z dwóch metali, a nie podlegajacej wplywowi powietrza potrzebnego do spa¬ lania, przy czym obie blachy sa tak umie¬ szczone, ze wyginaja sie one przy ogrze¬ waniu w kierunkach odwrotnych.Oba termostaty najlepiej jest umiescic na wspólnej osi obrotu, przy czym mozna je umiescic badz na przeciwleglych stro¬ nach osi obrotu lub tez na tej samej stronie tej osi. Nadmiar kompensacji lub niedo¬ stateczna kompensacje wplywu cieplnego paleniska na oba termostaty mozna spowo¬ dowac w sposób rózny. Mozna np. dobrac termostaty z blachy dwumetalowej o nie¬ równej wielkosci lub tez spowodowac, ze wplyw paleniska oddzialywa na blachy dwumetalowe w nierównej mierze.Na zalaczonym rysunku uwidoczniono tytulem przykladu trzy postacie wykona¬ nia przedmiotu wynalazku. Fig. 1 przed¬ stawia przekrój pionowy pieca, zaopatrzo¬ nego w przyrzad do sterowania dolotu po¬ wietrza, w polozeniu, w jakim przyrzad — 2 —ten znajduje sie przed rozpaleniem pieca; fig. 2 i 3 przedstawiaja polozenie narza¬ dów sterujacych w róznych warunkach ru¬ chu pieca. Na fig. 4 uwidoczniono przekrój pionowy pieca, zaopatrzonego w przyrzad sterujacy wedlug odmiany wykonania przedmiotu wynalazku, wedlug linii IV — IV na fig. 5; na fig. 5 przedstawiono nato¬ miast przekrój poziomy wedlug linii V — V na fig. 4, a na fig. 6 — stawidlo wedlug dalszej odmiany wykonania przedmiotu wynalazku i to w widoku z przodu; wresz¬ cie na fig. 7 — przekrój wedlug linii VII — VII na fig. 6.W piecu o budowie wedlug fig. 1 umie¬ szczono w kanale dolotowym 6 dla powie¬ trza tasme 7 z blachy dwumetalowej tak. ze tasma ta podlega wplywowi ciepla, pro¬ mieniujacego z miejsca zarzenia sie pale¬ niska, a równoczesnie jest ona oplukiwana powietrzem, doplywajacym do pieca. Ta¬ sma dwumetalowa wygina sie na zewnatrz pod wplywem ciepla miejsca zarzenia pa¬ leniska, przy czym opiera sie ona o na¬ stawny odbój 8 klapy dlawiacej 9, maja¬ cej tendencje przekrecania sie pod wply¬ wem swego wlasnego ciezaru w polozenie zamkniecia przelotu.Na przedluzeniu 12 klapy dlawiacej u- mocowany jest koniec drugiego paska 11 dwumetalowego, opierajacego sie w stanie chlodnym w sposób znany o nastawny o- porek 13. Pasek dwumetalowy 11 jest u- mieszczony w komorze /i której tylna scianka znajduje sie pod wplywem ciepla przewodzenia z miejsca zarzenia paleni¬ ska. Pasek ten wygina sie do wnetrza pod¬ czas ogrzewania go cieplem, wypromienio- wanym z tej scianki.Przed rozpaleniem pieca klapa dlawia¬ ca 9 znajduje sie w polozeniu przedstawio¬ nym na fig. 1. Klapa trzymana jest w po¬ lozeniu otwarcia przez termostat 11, gdy tymczasem termostat 7 nie dotyka odboju 8. Po rozpaleniu pieca oba termostaty za¬ czynaja sie wyginac w kierunkach odwrot¬ nych. Gdyby istnial tylko jeden termostat 11, wówczas klapa dlawiaca obnizylaby sie tak znacznie przed osiagnieciem normalne¬ go ruchu, iz otwór dolotowy dla powietrza zostalby zupelnie zamkniety. Poniewaz jednak wygina sie równiez drugi termostat 7, wiec odbój S klapy dlawiacej natrafia jeszcze przed tym na termostat 7, co prze¬ ciwdziala zamknieciu sie przekroju dolo¬ towego powietrza. Gdy zas piec znajdzie sie w stanie normalnym, klapa dlawiaca przybierze polozenie przedstawione na fig. 2, przy czym otwarcie przekroju wystarczy wlasnie by dopuscic przy normalnym prze¬ ciagu w kominie ilosc powietrza potrzeb¬ na do podtrzymania spalania. Wówczas klapa dlawiaca 9 wraz z odbojem 8 opiera sie o termostat 7, podczas gdy termostat U nie dotyka zupelnie oporka 13. 0 ile piec jest bez przerwy zasilany pa¬ liwem, termostat 11 podlega tak silnemu wygieciu, iz nie przeszkadza on dzialaniu klapy 9 pod wlywem termostatu 7. Gdy jednak wzmoze sie dzialanie przeciagu w kominie, wówczas termostat 7 zostaje sil¬ niej ochlodzony przez powietrze doplywa¬ jace, przez co zmniejsza sie jego zakrzy¬ wienie, co powoduje z kolei odsuniecie sie jego od odboju 8 i umozliwia ruch klapy 9 w sensie zamykania otworu dolotowego.Gdy natomiast dzialanie przeciagu zmniej¬ szy sie, zmniejszy sie tez wplyw chlodzacy powietrza na termostat 7. Równoczesnie powieksza sie zakrzywienie, a klapa zosta¬ je poruszona w sensie powiekszenia prze¬ kroju dolotowego. Dzieki temu urzadzeniu wytwarzanie sie ciepla w piecu nie podle¬ ga zmianom w zaleznosci od dzialania za¬ sysajacego komina, dopóki zapas paliwa, potrzebnego do podtrzymania normalnego stanu cieplnego pieca, jest regularnie uzu¬ pelniany.Natomiast zaniedbanie w dosypywaniu paliwa sprawia, ze cieplo, promieniujace z miejsca zarzenia, zmniejsza sie, & równo¬ czesnie zmniejsza sie tez zakrzywienie ter- — 3 —mostatu 7. Gdyby wiec istnial wylacznie termostat 7, klapa dlawiaca 9 moglaby sie zamknac jeszcze przed wypaleniem sie pie¬ ca. Poniewaz jednak przy zmniejszeniu sie promieniowania ciepla zmniejsza sie rów¬ niez zakrzywienie termostatu 11, a klapa dlawiaca 9 utrzymywana jest przez ten termostat w stanie otwartym, przeto nie zamknie sie ona pomimo wystygania pale¬ niska. To polozenie narzadów przedsta¬ wiono wlasnie na fig. 3. W miare zmniej¬ szania sie promieniowania ciepla z miejsca zarzenia, zwieksza sie otwarcie klapy 9 pod wplywem termostatu //, co umozliwia zupelne spalenie zawartosci pieca bez reszty.W odmianie budowy pieca Wedlug fig* 4 i 5 srubka nastawna 8*, polaczona z kla¬ pa dlawiaca 9\ opiera sie o termostat 7', wykonany z paska z blachy dwumetalo- wej. Termostat T jest polaczony za po¬ moca ramienia 14 z pionowa osia obrotowa 15, przy czym stoi on pod wplywem ciepla, promieniowanego od grubej scianki paleni¬ ska i jest chlodzony powietrzem, potrzeb¬ nym do spalania, doplywajacym przez o- twóf doplywowy 16.Z osia 15 polaczony jest za pomoca ra¬ mienia 17 drugi termostat 18, skladajacy sie z kawalka blachy dwumetalowej od¬ wrotnie wzgledem paleniska ulozonej, jak w termostacie 7\ a opierajacy sie na na¬ stawnym oporku 19. Termostat 18 jest u- mieszczony w komorze 20, zamknietej w stosunku do paleniska scianka o dobrym wspólczynniku przewodzenia ciepla, a wiec metalowa (zelazna), dzieki czemu podlega on silniej wplywowi ciepla, pro¬ mieniujacego z tej scianki pieca, jak ter¬ mostat T.Jezeli obie tasmy dwumetalowe 7' i 18 posiadaja jednakowa postac, wówczas zgi¬ naja sie one w jednakowym stopniu przy ogrzaniu ich do tej samej temperatury.Poniewaz jednak metal, wydluzajacy sie silniej pod wplywem ciepla, umieszczony jest w jednej tasmie wewnatrz a w drugiej zewnatrz, oba termostaty podlegaja wy gieciu w odwrotnych kierunkach pod wplywem ogrzania.Gdy piec nie jest czynny, obie tasmy dwumetalowe 7' i 18 posiadaja ksztalt wyprostowany, przedstawiony na fig. 5 li¬ niami punktowanymi, przy czym podpie¬ raja one klape dlawiaca 9' tak, iz wówczas otwór kanalu wlotowego dla powietrza jest najwiekszy. Skoro napali sie w piecu, wówczas obie blachy dwumetalowe zgina- ja sie pod wplywem ciepla, promieniujace* go z obu scianek paleniska. Termostat 18, podlegajacy wylacznie wplywowi tego cie¬ pla promieniowania z cienszej scianki pa¬ leniska, wygina sie silniej niz termostat 7*, który jest ogrzewany cieplem promie¬ niujacym omurowania i podlega równo¬ czesnie chlodzeniu powietrzem doplywaja¬ cym, zasysanym ciagiem komina i opluku- jacym go. Wskutek tego klapa dlawiaca 9' jest podczas ruchu pieca mniej otwarta, niz przy piecu w stanie chlodnym. Poloze¬ nie to uwidoczniono na fig. 5 liniami pel¬ nymi.Wielkosc otwarcia reguluje sie przy pierwszym napaleniu w piecu przez odpo¬ wiednie nastawienie oporków 8' i 19, tak iz uzyskuje sie pozadane dzialanie cieplne pieca przy normalnym przeciagu w komi¬ nie.Gdy jednak zasysanie komina zwiekszy sie, a stan cieplny paleniska pozostaje nie zmieniony, wówczas dolot powietrza do kanalu 16 jest wiecej dlawiony, poniewaz wówczas wyprostowuje sie zakrzywienie samego termostatu 7'. Zmniejszenie sie si¬ ly przeciagu powodtije zmniejszenie dla¬ wienia. Gdy zmienia sie stan cieplny pa¬ leniska przy nie zmnienionej sile przecia¬ gu komina, wówczas zakrzywienie obu pasków dwumetalowych 7* i 18 zmienia sie w jednakowym stopniu, o ile wymiary obu pasków sa równe i o ile sa one jednakowo silnie ogrzewane przez palenisko, Zmiana — 4stanu cieplnego paleniska nie mialaby w tym przypadku zadnego wplywu na usta¬ wienie klapy dlawiacej, co nie byloby po¬ zadane.Niedogodnosc te mozna usunac tak, iz stosuje sie nadmierna kompensacje wply¬ wu ciepla paleniska na termostat T za po¬ moca termostatu 18 lub tez stosuje sie nie¬ dobór kompensacji, dobierajac np. obie ta¬ smy dwumetalowe o nierównych wymia¬ rach, lub tez powodujac sztucznie wplyw nierównomierny paleniska na oba termo¬ staty. Mozna równiez zastosowac nierów¬ ne dlugosci ramion 14 i 17. Wówczas uzy¬ skuje sie to, ze wzrost temperatury pale¬ niska, który ma miejsce przy niezmiennej sile przeciagu w kominie, powoduje ruch klapy dlawiacej w sensie zamykania otwo¬ ru wlotowego dla powietrza, a obnizenie sie temperatury powoduje ruch tej klapy w sensie otwierania przekroju dolotowego powietrza.Wedlug postaci wykonania, przedsta¬ wionej na fig. 6 i 7, oba termostaty sa u- mieszczone po tej samej stronie poziomej osi wahliwej. Klapa dlawiaca 21 opiera sie swoim oporkiem nastawnym 22 o ter¬ mostat 23, który jest przytwierdzony do poziomego walu 24. Do walu tego jest przytwierdzony równiez drugi termostat 25, umieszczony w komorze 26, a opiera¬ jacy sie o nastawny oporek 27. Jeden z o- bu termostatów wygina sie pod wplywem ciepla na zewnatrz, a drugi na wewnatrz, dzieki czemu oba wplywy wyrównuja sie i uzyskuje sie podobne dzialanie, jak w przykladzie wykonania;, opisanym na pierwszym miejscu. PL