Wynalazek dotyczy nadajnika duzej mocy, wytwarzajacego prady o bardzo wielkiej czestotliwosci. Znany jest uklad do stabilizowania czestotliwosci, skladaja¬ cy sie z generatora, jednego obwodu, o- kreslajacego czestotliwosc, oraz z drugiego obwodu, sluzacego do stabilizacji czestotli¬ wosci. Ten ostatni obwód byl utworzony z odpowiedniego przewodu podwójnego z równomiernie rozdzielona pojemnoscia i indukcyjnoscia, przy czym dlugosc tego przewodu byla wielokrotnoscia dlugosci fa¬ li. W tym przypadku dzialanie stabiliza¬ cyjne polegalo na wyzyskaniu zjawiska powstawania fal stojacych. Wynalazek do¬ tyczy ukladu podobnego, nadajacego sie szczególnie do fal krótkich i pracujacego z nieznaczna strata energii.Nadajnik wedlug wynalazku zawiera dwie, polaczone ze soba przeciwsobnie, lampy wyladowcze, z których kazda posia¬ da anode, siatke i katode, przy czym mie¬ dzy dwie anody jest wlaczony obwód, skla¬ dajacy sie z indukcyjnosci oraz pojemnosci i nastrojony w przyblizeniu na zadana cze¬ stotliwosc. Nadajnik wedlug wynalazku zawiera podwójnie zlozony przewód ruro¬ wy, którego dlugosc laczna wynosi polowe dlugosci fali drgania zadanego, a srodek jest polaczony z katodami lamp, punktyzas tfcgb pt^wodu, polozone symetrycznie wzgledem jego srodka, sa polaczone z siat¬ kami # j Na rysunku fig. la i Ib przedstawiaja widok z góry i z boku nadajnika wedlug wynalazku, fig. 2 uwidocznia uklad pola* czen nadajnika wedlug fig. 1, fig. 3 i 4 przedstawiaja odmiany nadajników wedlug wynalazku z rurowymi stabilizatorami cze¬ stotliwosci, wreszcie fig. 5 uwidocznia przy¬ rzad do ustalania czynnej dlugosci stabili¬ zatora.Na fig. la i Ib litery MO oznaczaja oscylator przeciwsobny, umieszczony we wzmacniaczu koncowym PA. Od wzmac¬ niacza koncowego prowadzi przewód TL do anteny, nie przedstawionej na rysunku.Nadajnik jest zaopatrzony w stabilizator LLFC, wykotiany z jednej dlugiej rury, wygietej w ksztalcie litery U o dwóch ra¬ mionach prostych 2, 4 i srodkowej czesci wygietej 7. Ramiona 2, 4 znajduja sie w uziemionych rurach 6, 8. Wewnetrzna rura 2, 4, 7 moze byc wykonana calkowicie z miedzi lub z materialu izolacyjnego, powle¬ czonego warstwa metalu. Na koncach ra¬ mion 2, 4 znajduja sie czesci wysuwne 10, 12, sluzace do nastawiania stabilizatora na wlasciwa czestotliwosc i zakonczone plyt¬ kami przesuwnymi 18, 20. Opisywane cze¬ sci sa wykonane tak, ze zmiana dlugosci rufy ]gst wyrównywana zmiana pojemno¬ sc plytek 18, 20 wzgledem ziemi. Poniewaz otwarte konce 14, 16 rury moga byc pod wysokim napieciem, przeto przewidziana jest skrzynka ochronna 36, spoczywajaca na podporach 26, 28. Rury zewnetrzne 6, 8 moga byc wypelnione materialem, tlumia¬ cym drgania mechaniczne. Rury te sa polaczone ze soba na swej dlugosci oraz na koncach przewodami 9 i uziemione przewo¬ dami 82, SO, 84 i 86 ffig. 2). Wzmacniacz koncowy jest umieszczony równiez w ru¬ rze metalowej 22 i osadzony na plycie, tlu¬ miacej drgania mechaniczne.Jak to przedstawiono na fig. 2, genera¬ tor zawiera dwie, polaczone z§ sofoa prze* ciwsobnie, lampy 38, 40, z których kazda posiada anode 42, siatke 44 i katode 46. W lampach tych na;lepiej jest zastosowac chlodzenie woda. Miedzy anody jest wla¬ czony obwód strojony 48, skladajacy sie z cewki indukcyjnej 50 i kondensatora zmiennego 52. Obwód 48 okresla w przy¬ blizeniu czestotliwosc drgan ukladu. Cze¬ stotliwosc ta jest stabilizowana przy po¬ mocy stabilizatora rurowego. Srodek tego stabilizatora 74 jest polaczony z katoda¬ mi lamp 38, 40, dwa zas jego punkty 76, 78, lezace symetrycznie wzgledem srodka 74 na ramionach 2, 4, sa polaczone z siatka¬ mi 44 tych lamp. Wlókna zarowe lamp sa zasilane z transformatorów 58 i 60. Prad anodowy jest doprowadzany przewodami 62, 64 z prostownika 66.Kondensatory neutralizujace 68 i 70, wlaczono na krzyz miedzy siatki i anody, sa dobrane tak, aby istnialo odpowiednie sprzezenie zwrotne do wywolania drgan.Wedlug wynalazku kondensatory sa wla¬ czone tak, aby napiecie na siatkach wy¬ przedzalo w fazie napiecie na anodach. To osiagnie sie wówczas, gdy wlaczy sie nie¬ co wieksze kondensatory od tych, które sa wymagane do calkowitej neutralizacji Dzieki temu uzyskuje sie mniejsze straty.Ze wzgledu na czas przebiegu elektronów w lampie, prad anodowy jest opózniony w fazie wzgledem napiecia siatkowego, wsku¬ tek czego mozna by otrzymac nieznaczne tylko sprzezenie wsteczne, gdyby napiecie doprowadzane do siatek poprzez kondensa¬ tory 68 i 70 nie wyprzedzalo w fazie napie¬ cia na anodach. Przez nastawianie konden¬ satorów 68, 70 mozna osiagnac zneutrali¬ zowanie wplywu czasu przebiegu elektro¬ nów na sprzezenie wsteczne, w którym to przypadku sprzezenie wsteczne jest naj¬ wieksze. Jest to szczególnie wazna okolicz¬ nosc przy stosowaniu fal krótkich.Dlugosc stabilizatora rurowego moze sie równac kilku dlugosciom fal. Do celów — 2 —praktycznych wystarcza jednak jedna dlu¬ gosc, równa dlugosci polowy fali*.Wedlug wynalazku stosunek srednic ze¬ wnetrznej i wewnetrznej rury waha sie mie- xlzy 2,5 i 5, a najlepiej jest równy lub pra¬ wie równy 3,6. W ostatnim przypadku mo¬ ga byc uzyte rury znormalizowane, przy czym osiaga sie te zalete, ze tlumienie, po¬ wodowane przez stabilizator, jest minimal¬ nie, To posiada znaczenie, poniewaz przy malym obciazeniu sa takze male straty w stabilizatorze, W tym przypadku charakte¬ rystyczna opornosc pozorna stabilizatora posiada wartosc 78 Q niezaleznie od bez¬ wzglednej wartosci srednic, lecz przy ich stosunku 3,6.Ze wzgledu na uzyskanie nieznacznego gradientu potencjalu przy podanym na¬ pieciu miedzy rura wewnetrzna a ze¬ wnetrzna, stosunek srednic winien byc, jak to ustalono, równy 2,72.Ze wzgledu na uzyskanie nieznacznego gradientu potencjalu przy podanej ilosci energii, przechodzacej miedzy rura we¬ wnetrzna a zewnetrzna, stosunek srednic winien byc równy 1^65. Ze wzgledu na naj¬ lepsze wykorzystanie materialu, stosunek ten winien byc równy 4,68.Jest rzecza celowa, aby stabilizator byl umieszczony w termostacie, przy czym ru¬ ra wewnetrzna moze byc chlodzona woda lub powietrzem.W celu modulowania pradu wielkiej czestotliwosci do anodowego lub siatkowe¬ go obwodu lamp 38, 40 moze byc przylo¬ zone napiecie modulujace. Jak to przedsta¬ wiono na fig. 2, siatki tych lamp posiadaja ujemny potencjal poczatkowy uzyskany ze spadku napiecia pradu siatek tych lamp na oporniku 88, umieszczonym w obwodzie, zawierajacym szeregowy uklad polaczen o- pornika 88, diod 98 i 100 oraz triod 96. W obwodzie siatkowym triod 96 znajduje sie klucz 90, przy nacisnieciu którego z baterii 92 do siatek lamp 96 jest doprowadzane napiecie ujemne. Triody sa w tym przypad¬ ku zablokowane, wskutek czego obwó4 £*a- du, w którym znajdtijje sie oporfrik 88^jje$t przerwany i nie przepuszcza zadnego pca- du. Przy nacisnietym kluczu lampy ffijgfl- staja zablokowane, lampy zas 38 -rrHk^t staja Wprawione w dzialanie. Przy ptw&r- ciu klawisza ujemne napiecie poczatkowe, nadawane przez baterie 92, zostaje odla¬ czone od lamp 96, wskutek czego wspoa^r niany obwód pradu zamyka sie i dio$ly $8 i 100 dostarczaja prad staly* który plynie przez opornik 88. Diody 98 i 190 sa p%%yr laczone do sieci 102 pradu zmiennego* .y,^ W celu ustalenia wlasciwej cze&fAUyflfr- ici ukladu, stabilizator posiada, tweinippa plytke prostokatna 112, która, jest.jjiTaethc- miana silnikiem 114 za posrednictwem przekladni slimakowej. Dzieki JemuJb#dzie zwiekszana lub zmniejszana w sposób cia¬ gly pojemnosc miedzy koncami przewodni¬ ka a ziemia. Silnik 114 moze biec w oby- dwóch kierunkach. Silnik ten moze byc Jpib- slugiwany na odleglosc za pomofea i$rze- kaznika 116. Pozwala to na bardzp doklad¬ ne ustalanie czestotliwosci, Na fig. 5 przedstawiona jest odmiajia regulacji czestotliwosci, w której silnik przesuwa plytki cylindryczne 200, posiada¬ jace pewna pojemnosc wzgledem rur we¬ wnetrznych, Z plytkami 200 wspólpracuja przewody izolowane 210, ( Pelny uklad polaczen generatora fal ultrakrótkich, w którym jest uzyty przy¬ rzad nastawczy wedlug fig. 5, jest przed¬ stawiony na fig. 3. Lampy 38 i 40 sa chlo¬ dzone woda i otoczone plaszczami 212, 214.Z plaszczami chlodzacymi sa polaczone plytki metalowe 216, 218. Plytki te sa u- mieszczone na wprostj nastawnych, uzie¬ mionych plytek 226, za pomoca których stroi sie obwód anodowy. Dostrajanie od¬ bywa sie za pomoca galki 220, poruszaja¬ cej przekladnie slimakowa- Indukcyjnosc obwodu anodowego jest utworzona z po¬ dwójnie zwinietych rur 232. i 234, prowa¬ dzacych czynnik chlodzacy. .Pr?y.Jbanjzo — 3 -Wielkich czestotliwosciach rury te moga byc proste. Prad anodowy doprowadza sie przewodem 242\ dolaczonym do srodka zwojnicy. Aby mozna bylo zmieniac samo- indukcje zwojnicy, czesc zwojów moze byc zwierana za pomoca zwieracza 244, 246.Energia wyjsciowa jest pobierana z cewek 250 i 252, sprzezonych indukcyjnie ze zwoj¬ nicami 232 i 234. Cewki 250 i 252 sa pola¬ czone z antena 258 za pomoca kondensato¬ rów 256. Jezeli cewki 232 i 234 posiadaja ksztalt przewodników prostych, jak to ma miejsce przy wielkich czestotliwosciach, wówczas cewki sprzegajace 250 i 252 moga byc równiez proste i równolegle do cewek poprzednich.Siatki 260 i 262 lamp sa polaczone z punktami nastawnymi stabilizatora rurowe¬ go. Poniewaz nadajnik wytwarza fale bar¬ dzo krótkie, przeto stabilizator posiada ksztalt elipsy splaszczonej z dwiema czesciami lukowymi 274, 276, w których srodkach znajduja sie wezly napiec. Plyt¬ ki 200 ustawia sie odpowiednio w brzuscach pradu. Proste czesci 270 i 280 stabilizatora sa otoczone rurami wspólosiowymi. Stabi¬ lizator moze byc zamkniety takze calko¬ wicie z pozostawionymi jednak otworami do przeprowadzenia polaczen. Sumaryczna dlugosc stabilizatora, przedstawionego na fig. 3, winna odpowiadac calkowitej liczbie dlugosci polówek fali. Ten sam stabilizator moze sluzyc takze do stabilizowania har¬ monicznych czestotliwosci podstawowej.Nadajnik moze byc nastawiany na harmo¬ niczna za pomoca galki 248. Jezeli chce sie wytwarzac czestotliwosci, nie bedace harmonicznymi, wówczas nalezy zmienic skuteczna dlugosc stabilizatora.Przy wielkiej czestotliwosci jest rzecza pozadana wlaczyc kondensatory 312 i 300 w obwody zarzenia lamp. Kondensatory te moga tworzyc obwody rezonansowe z prze¬ wodami zasilajacymi, nastrojone na zada¬ na czestotliwosc, dzieki czemu polepsza sie sprawnosc ukladu.Opisywane uklady nadaja si^ dobrze do sygnalizacji telefonicznej i telegraficznej.Na fig. 3 jest przedstawiony jeszcze u- klad modulacyjny, polaczony ze stabiliza¬ torem przewodem 320. Uklad ten sklada sie z dwóch prostowników 322, 324, których obwód anodowy jest sprzezony indukcyj¬ nie z obwodem anodowym lamp 38, 40 po¬ laczonych ze soba przeciwsobnie. W ten sposób na oporniku R powstaje spadek napiecia, który razem z napieciem baterii 328 stanowi napiecie poczatkowe lamp 38, 40 dobrane tak, aby amplituda wytwarza¬ nych drgan byla równa prawie polowie wartosci najwiekszej. W szereg z przewo¬ dem 320 lezy równiez wtórne uzwojenie modulacyjnego transformatora 330. Obwód pierwotny tego transformatora zawiera klucz i generator pradu zmiennego. Przy naciskaniu klucza nastepuje modulacja pradów nosnych wielkiej czestotliwosci czestotliwoscia pradów, wytworzonych przez generator.W urzadzeniu wedlug fig. 4 silnik 114 przesuwa trójkatna uziemiona plytke 336 tak, iz zmienia sie pojemnosc miedzy ta plytka a plytkami koncowymi 338, 340.Oprócz kondensatorów neutralizujacych 356 i 358 istnieja jeszcze dwa kondensato¬ ry sprzezenia zwrotnego, zlozone z wza¬ jemnie odizolowanych od siebie cylindrów 360, 362 i 364, 366. Przez wsuwanie i wy¬ suwanie cylindrów 360 i 364 z cylindrów zewnetrznych mozna regulowac sprzeze¬ nie. Liczba 368 oznacza kondensator stro¬ jony obwodu anodowego wlaczony miedzy obydwa plaszcze chlodzace lamp. W tym przypadku energia wyjsciowa jest pobie¬ rana z obwodu anodowego poprzez kon¬ densatory 374. Napiecie anodowe jest do¬ prowadzone do symetrycznych punktów 378, 380 cewki 370 poprzez przewód 242 i dlawiki 375, 376. Zamykajac wylacznik 382 mozna zwierac czesc cewki 370, wsku¬ tek czego nadajnik bedzie nastrojony np. na harmoniczna. W ukladzie polaczen we- — 4 —dlug fig. 4 drgania sa modulowane pra¬ dami malej czestotliwosci, doprowadza¬ nymi do obwodu siatkowego poprzez trans¬ formator 330. W tym przypadku bateria 328 wedlug fig. 3 jest zastapiona prostow¬ nikiem 386. PL