Znany jest sposób wytwarzania przed¬ miotów wydrazonych, wedlug którego wy¬ drazony blok wprowadza sie do walcarki, zaopatrzonej w wieksza ilosc par walców, przy czym jeden walec kazdej pary dziala na wewnetrzna, a drugi walec — na ze¬ wnetrzna scianke bloku wydrazonego- Wal¬ ce, stosowane przy tym znanym sposobie, sa zaopatrzone w pierscieniowe wypuklos¬ ci i sa tak ustawione, ze wypuklosci wal¬ ców drugiej, trzeciej, czwartej i t. d, pary trafiaja zawsze w wytloczenia, wykonane przez wypuklosci walców poprzednich.Wypuklosci na walcach sa przy tym tak wykonane, ze pierwsza para walców wy¬ tlacza w materiale wydrazonego bloku wzdluz linii srubowej rowek, który na¬ stepnie zostaje poszerzony przez szersze wypuklosci walców drugiej, trzeciej, czwartej i t. d, pary az do konca wydra¬ zonego przedmiotu, dzieki czemu poczat¬ kowo oddzielone zgrubienie materialu zo¬ staje rozwalcowane na gladko do konca i scianka przedmiotu wydrazonego osiaga pozadana grubosc.Ten znany sposób ma jednak te wade, ze zabieg walcowania nie moze miec zwrot¬ nego biegu, poniewaz przy zmianie kierun¬ ku obrotów walcarki, która bylaby koniecz¬ na przy drugim biegu materialu walcowa¬ nego, najpierw nacinalyby material walce o szerszej wypuklosci i same musialybywykonac cale przeksztaltowanie przedmio¬ tu, podczas gdy wypuklosci innych walców nie bralyby udzialu yr uksztaltowaniu przedmiotu. Dopóki ten znany sposób nie mógl byc stosowany z biegiem zwrotnym, trzeba bylo pracowac nieekonomicznie, po¬ niewaz nie bylo mozliwe wlasciwe wyko¬ rzystanie nagrzewu bloku walcowanego.Po kazdym biegu pólwyrobu przez walcar¬ ke musial on byc chwytany po stronie wy¬ lotowej walcarki na przenosniki bebnowe lub za pomoca podnosników, lub podobnych urzadzen i kierowany z powrotem na stro¬ ne wlotowa walcarki, wskutek czego po¬ wstawaly znaczne straty ciepla w pólwy¬ robie walcowanym.Wobec tego próbowano zmienic ten zna¬ ny system walcowania tak, by mógl byc stosowany z biegiem zwrotnym. W tej zna¬ nej próbie zaopatrzono walce w dwa kali¬ bry i to tak, ze przy szesciu parach wal¬ ców pierwsza para walców otrzymywala kaliber / biegu normalnego i kaliber VI biegu wstecznego, druga para — kaliber 77 biegu normalnego i kaliber V biegu po¬ wrotnego i t. d.W tej próbie walce byly ustawione wa- hliwie w taki sposób, ze jedne kalibry przez pochylenie mogly byc zblizone do pólwyro¬ bu, podczas gdy drugie kalibry oddalaly sie. Osiagnieto w ten sposób to, ze przy normalnym biegu pólwyrobu przez walcar¬ ke tylko jeden okreslony kaliber stykal sie z materialem walcowanym, a przy biegu wstecznym, po pochyleniu walców, tylko drugi okreslony kaliber. Skosne ustawienie walców do osi wydrazonego pólwyrobu po¬ zostawalo przy tym nie zmienione, a wiec i skok linii srubowej, wzdluz której walce toczyly sie po wydrazonym pólwyrobie. Do zmiany kierunku walcowania przy tym u- lepszonym sposobie konieczna byla zmiana kierunku obrotu napedu walcarki.Jednak wady pozostaly i przy tym u- lepszeniu. Glówna z nich, która wystawia na niebezpieczenstwo praktyczne przepro¬ wadzane ulepszenia, polega na tym, ze na jednym walcu musza byc wykonane dwa kalibry. W tym przypadku dlugosc walców musi byc dwa razy wieksza, niz przy stoso¬ waniu walców o jednym kalibrze. W wal¬ cach powstaja niekorzystne naprezenia, a poniewaz musza one miec male srednice z uwagi na rodzaj walcarki, zachodzi niebez¬ pieczenstwo pekania walców i niepewnosc ruchu.Nowy sposób umozliwia zwrotny bieg walcowania bez koniecznosci stosowania dwóch kalibrów na jednym walcu. Zalaczo¬ ne rysunki wyjasniaja sposób przebiegu walcowania.Fig. 1 przedstawia najczesciej stosowa¬ ne kalibrowanie w znanych sposobach wal¬ cowania, przy czym przyjeto, ze walcarka posiada cztery walce. Na rysunku pokaza¬ no tylko walce zewnetrzne i ich dzialanie na material. Kalibry sa oznaczone liczbami 7, 77, 777 i IV.W nastepnych figurach 2 — 7 pokaza¬ no, jak wyzej wyjasniony znany sposób walcowania daje sie zastosowac w mysl wynalazku do biegu zwrotnego za pomoca przesuwania walców po liniach, równole¬ glych do osi walcowanego pólwyrobu oraz za pomoca zmiany kierunku obrotu napedu.Fig. 8 przedstawia podluzny przekrój przez walcarke tego rodzaju.Na fig. 9, 10 i 11 pokazano, jak w mysl wynalazku znany sposób walcowania da sie zastosowac do biegu wstecznego bez prze¬ suwania poszczególnych walców.Fig. 2 przedstawia w rozwinieciu pozy¬ cje walców walcarki o szesciu parach wal¬ ców, które biegna wzdluz jednozwojowej linii srubowej. Kierunki obrotu walców i ruchu przedmiotu walcowanego sa ozna¬ czone strzalkami ciaglymi. 0 ile walcarka, pracujaca takimi walcami, ma byc urucho¬ miona do biegu wstecznego, osiaga sie to w mysl wynalazku w ten sposób, ze np. pierwszy walec pozostaje w swej pozycji, a walec 77 przesuwa sie równolegle do osi — 2 —przedmiotu walcowanego tak daleko, by przy zmianie kierunku, obrotu walcarki tra¬ fial na slad walca / na tej samej linii sru¬ bowej i o tym samym skoku. Wielkosc, o jaka walec ten musi byc przesuniety, jest widoczna na fig. 2 z polozenia walca po przesunieciu, oznaczonego liniami kresko¬ wanymi. W taki sam sposób przesuniete sa walce ///, IV, V i VI, przy czym wielkosci, o jakie nalezy przesunac walce dla biegu wstecznego, widoczne sa na fig. 2. Najwyz¬ sza wielkosc, która przy przesuwaniu ma miejsce, wynosi przy szesciu parach wal¬ ców 25/6 skoku rozwinietej linii srubowej.Kierunek obrotu walców i kierunek! posuwu przedmiotu po przesunieciu walców ozna¬ czone sa na fig. 2 i nastepnych strzalkami kreskowanymi. Na fig. 3 pokazano, w jaki sposób mozna zmniejszyc wielkosc przesu¬ wu walców. Na figurze tej walec /// pozo¬ staje w pozycji nie zmienionej, podczas gdy walce /, //, IV, V i VI zostaja przesuniete kolejno przy biegu powrotnym walcarki az do zetkniecia sie ze sladem tejze linii sru¬ bowej. Najwieksza wielkosc, o jaka w tym przypadku nalezy przesunac walec, wyno¬ si 15/6 skoku linii srubowej, po której to¬ cza sie walce. W podobny sposób, jak na fig. 2 i 3, pokazano na fig. 4 i 5 konieczny przesuw poszczególnych walców dla biegu powrotnego walcowania walcarki pracuja¬ cej szescioma parami walców, z których kazde trzy stykaja sie ze sladami dwuzwo- jowej linii srubowej.Wedlug fig. 4 przyjeto przypadek, w którym walce / zawsze pozostaja w swojej pozycji, podczas gdy walce // i /// zostaja przesuniete. Najwieksza wielkosc koniecz¬ nego przesuwu wynosi 10/6 skoku linii sru¬ bowej. Na fig. 5 pokazano konieczny prze¬ suw przy zalozeniu, ze walce // zawsze po¬ zostaja w swej pozycji, podczas gdy walce / i III zostaja przesuniete. W tym przypad¬ ku najwieksze przesuniecie wynosi 6/6 sko¬ ku linii srubowej.Na fig. 6 i 7 pokazano dalszy przyklad, przy czym zalozono, ze walcarka posiada szesc par walców, z których, kazde dwie pary pracuja na jednym zwoju trój zwojo¬ wej linii srubowej. Wedlug fig. 6 podano konieczne przesuniecie poszczególnych walców przy zalozeniu, ze walce / pozosta¬ ja w tej samej pozycji, a walce // zostaja przesuniete. Najwieksze przesuniecie w tym przypadku wynosi 6/6 skoku jednej li¬ nii srubowej. W przykladzie wedlug fig. 7 przesuniete sa wszystkie walce. Najwiek¬ sza wielkosc koniecznego przesuwu wynosi tutaj 3/6 skoku linii srubowej zastosowane¬ go trójzwojowego toru srubowego.Na fig. 8 pokazano konstrukcje walcar¬ ki, której walcowanie moze byc uskutecz¬ nione przez przesuniecie walców na linie równolegle do osi przedmiotów i przez zmiane kierunku obrotu napedu na odwrot¬ ny. W podstawie c walcarki moga sie sliz¬ gac w odpowiednich prowadnicach czesci d w kierunku promieniowym, a w tych cze¬ sciach znów mostki e, w których sa ulozy- skowane walce / — VI. Mostki e wraz z walcami moga byc przesuwane za pomoca cylindrów k pomiedzy wystepami p, znaj¬ dujacymi sie w czesciach t/. Przesuw we¬ wnetrznych walców moze byc uskutecznio¬ ny w ten sam sposób. Równiez i walce we¬ wnetrzne 1' —• 6' sa ulozyskowane w most¬ kach /, które ze swojej strony moga sie sliz¬ gac w granicach wystepów p\ umieszczo¬ nych na rdzeniu h, i sa uruchomiane za po¬ moca rdzeni cylindrów /. Rdzen h jest o- sadzony na trzonie i. Podczas walcowania rury m w kierunku z lewa na prawo rura ta zostaje wsunieta za pomoca urzadzenia n na rolkach o pomiedzy walce. W tym przypadku walce sa ustawione w ten spo¬ sób, ze najpierw walce Iii' zaczynaja ma¬ terial zwalcowywac, nastepnie obrabiaja rure kolejno walce II i IV, III i ///' i t. d. i wskutek ich skosnego ustawienia przesu¬ waja rure z lewa na prawo. Po przejsciu rury przez walcarke zmienia sie kierunek jej obrotu, cylindry przesuwaja walce we* — 3 -wnetrzne i zewnetrzne, przy czym to prze* suniecie nastepuje wedlug fig/ 3 tak, ze po¬ lowa walców zostaje przesunieta w kierun¬ ku pierwotnego walcowania, a druga polo¬ wa w kierunku przeciwnym do pierwotne¬ go. W ten sposób wypuklosc pierscieniowa walca / przesuwa sie z lewa na prawo i na odwrót wypuklosc walca IV z prawa na le¬ wo. Przy biegu powrotnym rury w kierun¬ ku strzalki kreskowanej osiaga sie dzieki temu to, ze para walców, oznaczona / i /', znów nasamprzód material obrabia, a po¬ zostale pary walców dochodza kolejno do styku z rura, tak ze rura zostaje przewal- cowana tak samo, jak przy normalnym bie¬ gu z jednoczesnym zmniejszeniem grubosci jej scianek. Polozenie walców po przesu¬ wie jest oznaczone liniami kropkowano-kre- skowanymi. Jest zrozumiale, ze dla biegu wstecznego walce zewnetrzne, a o ile jest to mozliwe, to równiez i walce wewnetrzne, musza byc szerzej rozstawione. Na rysun¬ ku nie zostalo to uwzglednione dla jasnosci rysunku. Wprowadzanie rury z prawa na lewo uskutecznia urzadzenie ri. W ten sam sposób dzieki przesuwaniu i nastawianiu walców mozna przeprowadzic kilka biegów w kierunku w przód i wstecz, zanim tempe¬ ratura rury obnizy sie do tego stopnia, ze rure nalezy na powrót ogrzac. Naped wal¬ ców (w danym przypadku walców ze¬ wnetrznych) odbywa sie za pomoca sprze¬ gla przegubowego q i drazka g, które sa tak wykonane, ze dopuszczaja niewielki przesuw podluzny bez obawy o wywieranie na drazek g wiekszych cisnien.Fig. 9 — 11 pokazuja, jak znany spo¬ sób walcowania mozna w mysl wynalazku wykonac zwrotnie bez potrzeby przesuwa¬ nia walców. Nalezy tu wziac pod uwage fig. 1, która przedstawia znany sposób wal¬ cowania normalnymi kalibrami czterech walców. Na figurze tej a oznacza czesc pierscieniowej wypuklosci walców, która przy walcowaniu sluzy jako prowadnica przedmiotu walcowanego, podczas gdy czesc b — dziala odksztalcaj aco. Na fig. 9 i 10 pokazano kalibrowanie walców, róz¬ niace sie od kalibrowania wedlug fig. 1 tym, ze tylko walce / posiadaja czesc prowadza¬ ca pierscieniowej wypuklosci oznaczona li¬ tera a. Walce //, /// i IV nie posiadaja cze¬ sci prowadzacej, przy czym czesc b tych pierscieniowych wypuklosci dziala od¬ ksztalcajace, tak jak w kalibrowaniu we¬ dlug fig. 1. Czesci wypuklosci pierscienio¬ wej //, ///, IV, które w walcu / dzialaja prowadzaco, tutaj nie stykaja sie bezpo¬ srednio z materialem walcowanym. Prowa¬ dzenie uskuteczniaja tylko walce / albo, gdy walcarka posiada wieksza ilosc wal¬ ców, umieszczonych na kilkoz woj owej linii srubowej, tylko pierwsze walce, które w kazdym biegu kolejno wsuwane sa na tor srubowy. Poniewaz przy takim kalibrowa¬ niu walce nie posiadaja coraz szerszych wypuklosci pierscieniowych, a tylko wsku¬ tek dzialania odksztalcajacego ich wypu¬ klosci dzialaja poszerzajace na rowek, wy- walcowany przez pierwsze walce, zatem wypuklosci pierscieniowe wszystkich wal¬ ców w mysl wynalazku sa wykonane jed¬ nakowo w1 ksztalcie wypuklosci pierscienio¬ wej pierwszego walca. Zwrptnosc procesu walcowania osiaga sie tutaj tylko przez prosta zmiane kierunku obrotu napedu. W przypadku odwrócenia kierunku obrotu na¬ pedu w opisanym przykladzie podczas ru¬ chu wstecznego przedmiotu walcowanego odksztalcajaca czesc walca IV dziala na przedmiot prowadzaco, a przez wytloczenie rowka — odksztalcaj aco, a czesci walców III i //, które przedtem nie stykaly sie z przedmiotem walcowanym, obecnie dziala¬ ja na wykonany rowek, poszerzajac go, a wiec odksztalcaj aco, podczas gdy poprze¬ dnio prowadzaca czesc a walca / teraz dzia¬ la równiez odksztalcaj aco.Na fig. 10 pokazano wzajemne ustawie¬ nie walców na rozwinietej powierzchni przedmiotu walcowanego. Z tej figury wi¬ dac, ze mozna odwrócic przebieg wal- — 4 —cowania bez potrzeby przesuwania wal¬ ców, Odwracalnosc procesu walcowania przez przesuw walców w sensie niniejszego wynalazku, jak pokazano na fig. 2 — 7, mo¬ ze byc dokonana równiez i w takim znanym przypadku, gdy kolejno po sobie nastepu¬ jace pary walców nie tylko rozszerzaja wy¬ konany w materiale rowek, rozciagajac ma¬ terial, ale go tez i poglebiaja az do osia¬ gniecia zadanej grubosci scianek pólwyro¬ bu walcowanego. PL