Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia do regulowania pedni hydraulicznych przez napelnianie ich ciecza wzglednie o- próznianie, nadajace sie w szczególnosci do pedni dmuchaw powietrznych dla silni¬ ków lotniczych; wynalazek polega glównie na tym, ze w celu napelniania komory ro¬ boczej pedni zastosowano dwie lub kilka pomp zasilajacych, z których co najmniej jedna daje sie wylaczac lub regulowac.Najlepiej jest dobrac pompy o takiej wy¬ dajnosci, w szczególnosci równolegle dzia¬ lajace pompy zebate, aby podczas dziala¬ nia wszystkich pomp zasilajacych pednia byla napelniona calkowicie i wykazywala najmniejszy poslizg, podczas zas dziala¬ nia jednej tylko pompy po wylaczeniu in¬ nych, byla ona napelniona jeszcze tak da¬ lece, aby poslizg nie przekraczal pewnej okreslonej wartosci, np. od 20 do 40%, najwyzej zas 50%, Wylaczanie lub regu¬ lowanie moze przy tym byc uskuteczniane recznie lub samoczynnie, np. w zaleznosci od cisnienia zewnetrznego, lub tez od ci¬ snienia w przewodzie dmuchawy, Wynalazek umozliwia latwa regulacje pedni hydraulicznej, dokladniejsza niz mozna ja osiagnac, np. za pomoca jednejtylko pompy zasilajacej. Dzieki okoliczno¬ sci, ze po odlaczeniu jejlnej z pomp zasi¬ lajacych pozostale pompy t dostarczaja jeszcze ilosc cieczy, wystarczajaca do za¬ pewnienia czesciowego napelnienia pedni i zapobiegajaca niedozwolonemu powiek¬ szeniu sie poslizgu, mozna uniknac w spo¬ sób niezawodny niedopuszczalnego zagrza¬ nia sie pedni hydraulicznej. W przeciw¬ nym razie czesc pedni, obracajaca sie jalo¬ wo, ogrzewalaby sie wskutek tarcia o po¬ wietrze do czerwonego zaru i moglaby ewentualnie ulec zniszczeniu.Na rysunku przedstawiona jest na fig. 1 schematycznie tytulem przykladu postac wykonania urzadzenia wedlug wynalazku; fig. 2 przedstawia wykres zaleznosci po¬ slizgu sprzegla od ilosci wprowadzanej don cieczy; fig. 3 przedstawia odmienna postac wykonania urzadzenia regulacyjne¬ go wedlug wynalazku.Na fig. 1 litera a oznacza, dmuchawe, osadzona na wale b i napedzana za po¬ srednictwem pedni hydraulicznej c o dwóch zespolach wirnikowych, posiadajaca czesc napedzajaca c1 i czesc napedzana c2- Pednia jest ze swej strony wprawiana w szybki ruch obrotowy, np, przez silnik, za posrednictwem przekladni kól zebatych a.Przewodem e do silnika doprowadza sie z dmuchawy powietrze, przy czym za pomo¬ ca narzadu dlawiacego / mozna regulowac, np. recznie, cisnienie poza dlawnica.W celu zmiany liczby obrotów dmucha¬ wy mozna regulowac pednie hydrauliczna c, oprózniajac ja czesciowo. W tym celu w pedni krazy ciecz, doprowadzana np. przez odgalezienie obiegu krazenia oleju sma¬ rowniczego silnika spalinowego. Ciecz tlo¬ cza przy tym ze zbiornika g dwie polaczo¬ ne równolegle pompy zebate h, i, osadzone np. na wspólnym wale, napedzanym przez silnik, poprzez przewód k do wnetrza walu b dmuchawy, stad zas pod wplywem sily odsrodkowej do komór roboczych pedni. Z komór tych ciecz ta moze nastepnie przejsc przez otwór / do oslony pedni c, skad sply¬ wa przewodem zwrotnym m z powrotem do zbiornika g.W celu zmniejszenia napelnienia pedni mozna odlaczyc pompe i. W tym celu prze¬ wód tloczny pompy jest zaopatrzony w za¬ wór nastawczy n, który — jak to widac z fig. 1 — mozna przestawiac tak, aby olej, dostarczany przez pompe i, wplywal nie do przewodu k, lecz do przewodu zwrotne¬ go o, prowadzacego z powrotem do zbior¬ nika g. Ciecz ta, która nie jest tloczona da¬ lej jako ciecz robocza sprzegla, moglaby tez jednak, zamiast odplywac bezposred¬ nio z powrotem do zbiornika g, byc zasto¬ sowana w razie potrzeby do chlodzenia sprzegla, a mianowicie w ten sposób, ze bylaby wytryskiwana z przewodu p, o- pryskujac zewnetrzne scianki napedzaja¬ cej polowy c-l pedni.Zawór nastawczy n mozna przestawiac recznie, lub tez przestawianie to moze od¬ bywac sie samoczynnie. W tym ostatnim przypadku zawór ten jest polaczony z przepona lub puszka barometryczna q, u- mieszczona w oslonie, polaczonej przewo¬ dem r z przewodem e dmuchawy.Na fig. 2 przedstawiona jest w postaci wykresu zaleznosc poslizgu sprzegla hy¬ draulicznego od ilosci cieczy, wprowadzo¬ nej do pedni. Jak z wykresu widac, poslizg posiada powyzej pewnej okreslonej ilosci doprowadzanej cieczy (poczynajac od punktu A w prawo) pewna wartosc mini¬ malna (wynoszaca w praktyce okolo 2%), która odpowiada calkowitemu napelnieniu sprzegla- Powiekszenie ilosci cieczy ponad wartosc, odpowiadajaca punktowi A, nie wywoluje juz przeto, biorac praktycznie, zadnej dalszej zmiany wartosci poslizgu.Jednakze ze wzgledu na niezawodna sta¬ tecznosc dzialania korzystnie jest stoso¬ wac w tym przypadku nieco wieksza ilosc cieczy, odpowiadajaca np. punktowi Ax.Przy zmniejszaniu ilosci cieczy poslizg wzrasta coraz szybciej, w koncu tak szyb- —< 2 —ko, iz krzywa wznosi sie prawic pionowo, tak iz regulacja staje sie utrudniona. Za¬ razem nagrzewanie sie pedni wzrasta w miare wzrastania poslizgu tak silnie, iz wy¬ stepuje niebezpieczenstwo przegrzania sie.Wskazane jest zatem doprowadzanie ilosci cieczy powyzej pewnej okreslonej wartosci minimalnej, odpowiadajacej np. punktowi B wykresu. Najlepiej jest, aby punkt ten odpowiadal poslizgowi w granicach od 20 do 40%; o ile moznosci nie powinien on jednak przekraczac 50%.Odpowiednio do tego nalezy zastoso¬ wac pompy h, i takiej wydajnosci, aby wspólnie dostarczaly one ilosci cieczy, od¬ powiadajacej punktowi A19 i aby po odla¬ czeniu pompy i pozostala pompa h dostar¬ czala jeszcze ilosci cieczy, odpowiadajacej punktowi B.Dzialanie urzadzenia, przedstawionego na fig. 1, jest przeto nastepujace.W warunkach normalnych, gdy np. sa¬ molot znajduje sie blisko powierzchni mo¬ rza, pompa i jest odlaczona, olej zas, do¬ starczany przez nia, splywa z powrotem do zbiornika g, lub tez jest zastosowany do chlodzenia pedni hydraulicznej. Pednia ta zasilana jest ciecza jedynie przez pompe h i obraca sie z poslizgiem, odpowiadajacym punktowi B, a wiec czesciowo jalowo* Dmuchawa a pracuje przeto ze zmniejszo¬ na liczba obrotów.Jezeli cisnienie powietrza zewnetrznego zmniejsza sie, a przeto tez zmniejsza sie i cisnienie w przewodzie e dmuchawy (np. na wiekszych wysokosciach lotu), to puszka barometryczna q rozszerza sie, przy czym zawór nastawczy n przekreca sie w kierun¬ ku ruchu wskazówki zegara i wlacza prze¬ wód k do pompy i. Teraz przeto obie pom¬ py h oraz i dostarczaja cieczy do pedni w ilosci takiej, ze otwór / nie przepuszcza juz takiej samej ilosci cieczy. Pednia napelnia sie zatem ciecza calkowicie, przy czym po¬ slizg spada odpowiednio do odcinka B — Ax wykresu. Wskutek tego liczba obrotów dmuchawy wzrasta, tak, iz cisnienie w przewodzie e przybiera znowttz wieksza wartosc.Za pomoca narzadu dlawiacego f moz¬ na oprócz tego dodatkowo regulowac cis¬ nienie za ta dlawnica.Na fig. 3 przedstawiona jest nieco od¬ mienna postac urzadzenia regulacyjnego wedlug wynalazku. Zawór nastawczy n jest tu .przestawiany przez tlok t, który moze byc przesuwany przez cisnienie oleju w prawo lub w lewo i który jest rozrzadzany przez suwak s, sprzezony z puszka baro¬ metryczna q.Zamiast pojedynczego zaworu nastaw- czego n mozna tez zastosowac narzad dla* wiacy lub podobny, regulowany w sposób ciagly. Mozna tez zastosowac np. trzy pom¬ py, tak iz normalnie w pracy znajduja sie dwie pompy, dajace w wyniku srednia war¬ tosc poslizgu, przy czym przy podwyzsza¬ niu cisnienia powietrza równiez i druga pompa zostaje odlaczona, przy obnizaniu sie natomiast tego cisnienia wszystkie trzy pompy wchodza w dzialanie.Zamiast puszki barometrycznej mozna by tez, oczywiscie, zastosowac pojedyncza przepone lub tlok, pozostajacy pod dziala¬ niem sprezyny, albo tez jakiekolwiek inne urzadzenie pneumatyczne. Oprócz tego przewód r móglby tez byc polaczony bez¬ posrednio z powietrzem zewnetrznym, lub tez przylaczony do przewodu e za narza¬ dem /, wzglednie zaopatrzony w dwa na¬ rzady dlawiace, przy czym w tym ostatnim przypadku jeden z nich uruchomia sie recznie, drugi zas jest uruchomiany np. w zaleznosci od cisnienia zewnetrznego lub tez cisnienia w przewodzie e. Mozna by tez uskuteczniac napelnianie pedni hydraulicz¬ nej w dowolny inny sposób, np. przez do¬ datkowe polaczenie zaworu nastawczego n z przekladnia drazkowa przestawiana recznie lub samoczynnie i uzupelniajaca dzialanie samoczynnej regulacji, powodo¬ wanej przez puszke barometryczna; samo- — 3 —czynna regulacja moglaby byc tez przej¬ sciowo zupelnie wylaczana. PL