Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia do rozruchu silników spalinowych, zwlaszcza silników Diesela, za pomoca sprezonego powietrza. W tego rodzaju sil¬ nikach, jak wiadomo, komora spalania pod¬ czas suwu sprezania zostaje odciazona przez polaczenie jej z powietrzem ze¬ wnetrznym atmosfery.Silniki spalinowe, zwlaszcza silniki Die¬ sela, sa w znany sposób uruchomiane za pomoca sprezonego powietrza, wprowadza¬ nego kazdorazowo do tych komór spalania, których tloki znajduja sie w odkorbowych martwych polozeniach i maja wykonac suw roboczy.Rozruch sprezonym powietrzem silni¬ ków spalinowych, zwlaszcza czterocylin- drowych silników Diesela, sprawia pewne trudnosci przede wszystkim dlatego, ze w unieruchomionym silniku ramiona korbowe walu korbowego leza zwykle mniej wiecej poziomo, czyli tlok, wykonywaj acy suw ro¬ boczy, przesunal sie juz mniej wiecej o po¬ lowe swego suwu, gdy podczas rozruchu za¬ czyna nan oddzialywac sprezone powietrze.Poniewaz ponadto nie caly suw roboczy moze byc wyzyskany dla przebiegu rozru¬ chu, gdyz zawór wylotowy otwiera sie sto¬ sunkowo wczesnie jeszcze przed osiagnie¬ ciem przez tlok roboczy dolnego martwego( pofozfeniff, wrgc sife, pT55efta^ywana tlokowi przez-sprezone powietrze^ nie wystarcza do pokonania oporti, wywolanego przez prace sprezania jednego z pozostalych tlo¬ ków. Z tego wzgledu komora spalania, któ¬ rej tlok wykonywa suw sprezania, musi byc kazdorazowo tak dlugo odciazona czyli pod¬ laczona z powietrzem zewnetrznym aslte©- sfery, az liczba obrotów silnika i energfe, nagromadzona w kole zamachowym, wy¬ starcza do pokonania pracy sprezania.Przez zastosowanie urzadzenia wedlug wynalazku trudnosci te zostaja usuniete dzieki temu, ze podczas rozbucha silnika spalinowego komora spadania jest tylko tak dlugo odciazana przez polaczenie jej z po¬ wietrzem zewnetrznym atmosfery, az zo¬ stanie osiagnieta liczba obrotów silnika, która wystarcza do prowadzenia w dal¬ szym ciagu przebiegu rozruchu, po czym doprowadzane jest w dalszym ciagti spre¬ zone powietrze bez odciazania komory spa¬ lania, az do osiagniecia zaplonu wprowa¬ dzonego do tej komory paliwa.W urzadzeniu wedlttg wynalazku w przewodzie, którym doprowadzane jest sprezone powietrze, umieszczony jest na¬ rzad zamykajacy, który albo w ogóle od¬ cina doplyw sprezonego powietrza, albo tez odcina doplyw powietrza tylko do po¬ ruszanego sprezonym powietrzem narzadu rozrzadowego urzadzenia do odciazania ko¬ mory spalania; przez polaczenie jej z ze¬ wnetrznym powietrzem atmosfery.Na rysunku przedstawiono dwa przy¬ klady wykonania urzadzenia wedlug wy¬ nalazku. Fig; 1 — 4 przedstawiaja schema¬ tycznie przekroje podluzne jednej postaci wykonania urzadzenia wedlug: wynalazku w róznych polozeniach roboczych, fig, 5 przedstawia perspektywiczny widok przy¬ naleznego suwaka rozrzadczego do spre¬ zonego powietrza rozruchowego* fig. 6 — 8 przedstawiaja równiez schematyczne prze- kmje podluzne drugiej postaci wykonania urzadzenia, wreszcie fig. 9 przedstawia perspektywiczny widok suwaka roz¬ rzadczego tej drugiej postaci wykonania u- rzadzenia.W postaci wykonania urzadzenia we¬ dlug fig. 1—4 komora spalania 3 silnika, ©graniczona tlokiem / i sciankami 2 cylin¬ dra, polaczona jest poprzez zawór 4 z prze¬ wodem 5. Do tego przewodu, poprzez po¬ osiowy przesuwny wydrazony suwak 6, do¬ prowadzane jest z odpowiedniego zródla sprezone powietrze, które w przedstawio¬ nym na fig, t polozeniu suwaka 6, przez wykonany w nim otwór 7, doplywa do prze¬ wód** 5.W normalnym stanie zawór 4 utrzymy¬ wany jest sprezyna 8 w polozeniu za¬ mkniecia (fig. 3), w którym polaczenie miedzy komora spalania 3 i przewodem 5 jest przerwane. Wspólosiowo z zaworem 4 w komorze 9 umieszczony jest przesuw¬ nie tloczek 10, który w normalnym stanie utrzymywany jest sprezyna 11 w swym le¬ wym polozeniu krancowym, w którym po¬ laczony z tym tloczkiem zawór 12, wspól¬ osiowy z zaworem 4, znajduje sie w polo¬ zeniu zamkniecia. Zawór 12 umieszczony jest w komorze 13, polaczonej z przewo¬ dem 5 sprezonego powietrza. Zawór 12 w swym polozeniu zamkniecia odcina komore 13 wzgledem przewodu 14, polaczonego z zewnetrznym powietrzem atmosfery.Na czolowej powierzchni grzybka za¬ wora 12 wykonana jest nasada 15, która podczas otwierania zaworu 12 wspólpra¬ cuje z trzonkiem 4a zaworu 4 i otwiera takie i ten zawór (fig. 2).Gdy suwak 6 zajmuje polozenie przed¬ stawione na fig. 1, to komora 9 polaczona zostaje ze zródlem sprezonego powietrza poprzez przewód 16 oraz^ drugi otwór 17, wykorraory w sciance wydrazonego* suwa¬ ka 61 W komorze, stanowiacej rozszerzenie przewodu 5, umieszczony jest obrotowy suwak tarczowy 18, który w poblizu swe¬ go obwodu posiada lukowo wygieta szcze- — 2 —line 19, która po odpowiednim nastawie¬ niu suwaka obrotowego 18 pokrywa sie z wlotem przewodu 5.W przyleglej komorze, stanowiacej rozszerzenie przewodu 16, umieszczony jest drugi tarczowy suwak obrotowy 21, polaczony z pierwszym suwakiem 18 za pomoca oski 20 i równiez zaopatrzony w lukowo wygieta szczeline 22, która moze sie pokrywac z wlotem przewodu 16.Oprócz tego suwak 21 posiada wydraze¬ nie 23, które w przedstawionym na fig. 3 i 5 polozeniu suwaka obrotowego laczy od¬ galezienia 16a przewodu 16 z kanalem 24, prowadzacym na zewnatrz do atmosfery.Jak wynika z opisanego w dalszym ciagu sposobu dzialania urzadzenia, oby¬ dwa suwaki obrotowe 18 i 21 sa wspólnie obracane, zgodnie z przebiegiem pracy silnika, w kierunku zaznaczonym strzalka x na fig/ 5, przy czym liczba obrotów tego zespolowego suwaka jest równa polowie liczby obrotów silnika w przypadku silni¬ ka czterosuwowego lub pelnej liczbie ob¬ rotów silnika w przypadku silnika dwusu¬ wowego.Zaklada sie, ze w przedstawionym na fig. 1 górnym ódkorbowym martwym po¬ lozeniu tlok zaczyna poruszac sie w dól w kierunku kukorbowym, i ze w przypadku, gdyby silnik zostal juz uruchomiony, tlok wykonywalby wlasnie suw roboczy. Pod¬ czas tego calego suwu szczelina 19 suwaka 18 pokrywa sie z wlotem przewodu 5. Spre¬ zone powietrze, doprowadzone tym prze¬ wodem podczas przebiegu rozruchu, o- twiera zawór 4, wplywa do komory spala¬ nia 3 i przesuwa tlok / do dolnego kukor- bowego martwego polozenia. Podczas te- go przebiegu wlot przewodu 16 sprezone¬ go powietrza zamkniety jest pelna czescia suwaka obrotowego 21, tak iz tloczek 10 i zawór 12 pozostaja w polozeniach, uwi¬ docznionych na fig. 1. Poniewaz zawór 12 jest zamkniety, wiec sprezone powietrze, doprowadzane przewodem 5, nie moze wyplynac na zewnatrz przewodem 14, od¬ dzialywajac na tlok 1.Podczas roboczego suwu tloka /jeden Z tloków sasiedniego cylindra wykonywa suw sprezania, który w tym przypadku, gdyby silnik juz zostal uruchomiony, spre¬ zalby uprzednio wprowadzona mieszanke paliwa z powietrzem. Odpowiednie polo¬ zenie tloka podczas suwu sprezania przed¬ stawiono na fig. 2. Dla zapobiezenia temu, aby podczas rozruchu mialo miejsce spre¬ zanie powietrza zamknietego w komorze spalania 3, do komory 9 doprowadzane jest sprezone powietrze poprzez przewód 16 i szczeline 22 suwaka obrotowego 21, odslaniajaca obecnie wlot tego przewodu, wskutek czego tloczek 10 i zawór 12 zo¬ staja przesuniete w prawo. Powietrze, wy¬ tlaczane tlokiem 1, poruszajacym sie do swego odkorbowego górnego martwego polozenia, wydostaje sie na zewnatrz ko^ mory spalania 3 przez otwarte zawory 4 i 12 i przewód odciazajacy 14. Dzieki temu nie nastepuje sprezanie powietrza, u- przednio wprowadzonego do komory spa¬ lania 3, a wiec podczas przebiegu rozru¬ chu cylinder silnika jest odciazony wsku¬ tek polaczenia go z zewnetrzna atmosfera.Gdy pod koniec swego suwu sprezania tlok 1 osiagnal górne odkorbowe martwe polozenie (fig. 3), szczelina 22 suwaka ob¬ rotowego 21 przestaje pokrywac sie z wlotem przewodu 16, natomiast wydraze¬ nie 23 laczy wówczas odgalezienie 16" przewodu 16 z kanalem 24, prowadzacym na zewnatrz do atmosfery. Przewód 16 i komora 9 zostaja zatem odciazone od pa¬ nujacego w nich dotychczas cisnienia, wskutek czego zawór 12 pod dzialaniem sprezyny 11 i zawór 4 pod dzialaniem sprezyny 8 powracaja do swych polozen zamkniecia. Poszczególne czesci urzadze¬ nia, znajduja sie ^vtedy z powrotem w po¬ lozeniach wyjsciowych, tak iz podczas nastepnego roboczego suwu tloka 1 spre¬ zone powietrze moze sie ponownie prze- — 3 —dostac przewodem 5 do komory spala¬ nia 3.Gdy silnik osiagnal w ten sposób do¬ statecznie duza liczbe obrotów, tak iz e- nergia, nagromadzona w kole zamacho¬ wym, wystarcza do przezwyciezenia oporu powstajacego przy prawidlowym suwie sprezania, wydrazony suwak 6 zostaje do¬ prowadzony do lewego polozenia kranco¬ wego, przedstawionego na fig. 4. W polo¬ zeniu tym polaczenie miedzy przewodem 16 i wydrazonym suwakiem zostaje prze¬ rwane. Przez przewód 16 do komory 9 za tloczkiem 10 nie moze sie juz zatem prze¬ dostac sprezone powietrze, a wiec zawór 12 pozostaje w swym polozeniu zamknie¬ cia. Natomiast przy kazdym roboczym su¬ wie tloka /, a wiec gdy szczelina 19 suwa¬ ka obrotowego 18 odslania przewód 5, sprezone powietrze jest doprowadzane do komory spalania 3 przez otwierajacy sie zawór 4. Podczas nastepnego suwu spre¬ zania zawór 4 pozostaje natomiast w po¬ lozeniu zamkniecia, gdyz tloczek 10 juz sie nie porusza. Powietrze, zamkniete w komorze spalania, zostaje zatem sprezone wfaz z Wtrysnietym wówczas paliwem, tak iz powietrze to umozliwia zaplon pa¬ liwa, powodujacy pierwszy samodzielny suw roboczy tloka.Gdy wydrazony suwak 6 zostanie do¬ prowadzony do zewnetrznego prawego po¬ lozenia krancowego, to zamkniety zostaje doplyw powietrza do obu przewodów 5 i 16. Do tego polozenia nalezy zatem prze¬ sunac wydrazony suwak 6 wtedy, gdy zo¬ stal juz osiagniety rozruch silnika.Odmienna postac wykonania urzadze¬ nia wedlug fig. 6 — 9 odpowiada zasadni¬ czo poprzednio opisanemu urzadzeniu, jednak rózni sie od niego prostsza budowa.Mianowicie w odmianie tej nie jest zasto¬ sowany w przewodzie 16 suwak obroto¬ wy 21 oraz oddzielny przewód odciazaja¬ cy 14, rozrzadzany specjalnym zaworem.Podczas roboczego suwu tloka /' pod¬ czas przebiegu rozruchu powietrze sprezo* ne przeplywa do komory spalania 3' przez wydrazony suwak 6* i przewód 5' oraz o- twarty zawór 4', gdyz suwak obrotowy 18', zastosowany w przewodzie 5', odsla¬ nia swym otworem szczelinowym 19' prze¬ wód 5' (fig. 6). Równoczesnie sprezone powietrze przeplywa przez przewód 16* takze i do komory 9' za tloczkiem 10\ Jednakze tloczek ten nie zostaje przesu¬ niety, gdyz jest polaczony z tloczkiem 12' o wiekszej srednicy, na który oddzialywa sprezone powietrze, przeplywajace przez komore 13'.Podczas suwu sprezania suwak obroto* wy 18' zostal obrócony o tak duzy kat, ze umieszczone na jego obwodzie lukowe wy* drazenie 25' laczy czesc przewodu 5', pro¬ wadzaca do komory spalania 3\ z przewo¬ dem odciazajacym 26'. Sprezone powie¬ trze, zamkniete w przestrzeni 13' i w prze¬ wodzie 5', wyplywa zatem na zewnatrz do atmosfery, czyli tloczek 12' zostaje od¬ ciazony, tak iz moze byc przesuniety w prawo przez mniejszy tloczek 10\ znajdu¬ jacy sie pod pelnym cisnieniem sprezone¬ go powietrza. Nasada 15', zastosowana na czolowej powierzchni tloczka 12', natrafia przy tym na trzonek zaworu 44, tak iz za¬ wór ten zostaje doprowadzony do poloze¬ nia otwarcia (fig. 7). Obecnie powietrze, przetlaczane tlokiem V i zamkniete w ko¬ morze spalania 3', moze przeplywac przez otwarty zawór 44 i poprzez przewody 5' i 26' przedostawac sie na zewnatrz do at¬ mosfery.Gdy silnik osiagnie juz liczbe obrotów, przy której energia, nagromadzona w kole zamachowym, wystarcza do przezwycieze¬ nia oporu, powstajacego podczas suwu sprezania, wydrazony suwak 6' nalezy do¬ prowadzic do lewego skrajnego polozenia, uwidocznionego na fig. 8. W tym polozeniu wydrazenie 27', przewidziane w sciankach suwaka, laczy przewód 16' z kanalem 28', prowadzacym na zewnatrz do atmosfery. — 4 —Tloczek *#• 2©stafe xtó*wi x*óciazonyi-pvd dzialaniem swej sprezyny IV powraca, do polozenia wyjsciowego. Zawór 4' nie otwie¬ ra sre faz zatem podczas suwu sprezania, lecz jedynie umozliwia doplyw sprezone¬ go^ powietrza do komory spalania 3' pod¬ czas suwu roboczego, tak iz podczas suwu sprezania moze nastapic zaplon paliwa, powodujacy uruchomienie silnika. PL