Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia smarowniczego do lozysk osi pojazdów, jezdzacych po szynach; celem wynalazku jest zapobiezenie wyplywowi smaru ze zbiornika przez jeden lub oba otwory oslony lozyskowej, przez które os wycho¬ dzi na zewnatrz (zwane w dalszym ciagu otworami wyjsciowymi dla osi), co moglo by nastapic wskutek pochylego ustawienia lub wskutek ,,rzucania" pojazdu.Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z komory, odgraniczonej od przestrzeni zbiornika smaru we wnetrzu lozyska i po¬ lozonej obok otworu wyjsciowego dla osi, oraz z doprowadzacza smaru, korzystnie z tarczy, doprowadzajacej smar, obracaja¬ cej sie wraz z osia; tarcza ta wyczerpuje ze wspomnianej komory lub tez z polaczo¬ nej z nia komory zbiorczej smar, który dostaje sie do niej podczas pracy i przez odpryskiwanie, zgarnianie lub w podobny sposób doprowadza go do powierzchni pro¬ wadniczych lub rynienek oslony, doprowa¬ dzajacych smar z powrotem do zbiornika.Za pomoca takiego urzadzenia kazdy otwór wyjsciowy dla osi mozna zabezpie¬ czyc przed wyplywaniem smaru ze zbior¬ nika.Przy wewnetrznych lozyskach osi 2 z dwoma otworami wyjsciowymi dla osi obie komory, umieszczone przy obu tych otwo¬ rach i odgraniczone od zbiornika smaru,moga byc polaczono ze soba, np, za pomoca kanalu; wystarcza wtedy jeden tylko do- % pro^adzacz smaru, fy stale w opisany. v wyzej sposób wyczerpywac smar, który sie dostal podczas pracy, chroniac w ten spo¬ sób oba otwory wyjsciowe przed wyplyt wem smaru.Do smarowania powierzchni slizgowych przy lozyskach osiowych stosuje sie takze czesto urzadzenie, doprowadzajace smar( skladajace sie z tarczy doprowadzajacej o obwodzie w ksztalcie bebna; tarcza ta jest tak otoczona oslona pierscieniowa, ze be¬ ben moze sie obracac we wnetrzu tej oslo¬ ny, pobierajac przy tym! smar zfc zbiornika przez dolne otwory oslony pierscieniowej, spietrzajac gó w jednym z dwóch rowków spietrzajacych, przewidzianych w oslonie pierscieniowej, i tloczac ku powierzchniom slizgowym.Wedlug wynalazku tego rodzaju tarcza doprowadzajaca moze byc takze zastoso¬ wana do wyczerpywania smaru, dostajace¬ go sie podczas pracy do komór, przewidzia¬ nych obok otworów wyjsciowych dla osi i odgraniczonych od zbiornika smaru. Pier¬ scieniowa oslona moze byc w tym celu tak uksztaltowana, ze otacza obracajacy sie doprowadzacz smaru przy pozostawieniu górnego luku przy bebnowym obwodzie.Ponadto oslone te uklada sie w przyblize¬ niu szczelnie na smar, tak jednak, by mo¬ gla sie przesuwac promieniowo wzgledem osi obrotu miedzy dwiema pionowymi po¬ wierzchniami oslony lozyska, przy czym pozostawiona przez tarcze doprowadzaja¬ ca komora oslony pierscieniowej jest od¬ graniczona od zbiornika smaru. Te komore laczy sie np. za pomoca kanalu z komora, umieszczona obok otworu wyjsciowego dla osi i odgraniczona od zbiornika smaru; mozna równiez tak umiescic w lozysku ko¬ more oslony pierscieniowej, ze sama: ona tworzy komore, lezaca obok otworu wyj¬ sciowego dla osi.Podczas pracy powierzchnie czolowe tarczy, doprowadzajacej smar, pobieraja smar, który sie dostal do komory oslony pierscieniowej, i odpryskuja go ku górze na scianke oslony, z której splywa on z po- - wrotem do zbiornika smaru. Ten sam do¬ prowadzacz smaru, który sluzy do zaopa¬ trywania w smar powierzchni slizgowych lozyska, zapewnia zarazem w tym przy¬ padku wyczerpywanie smaru z komory, po¬ lozonej obok otworu wyjsciowego dla osi i odgraniczonej od zbiornika smaru.Jesli urzadzenie tego rodzaju umiesci sie w lozysku o przechodzacej na wylot osi, to wedlug wynalazku jedna z obu cze¬ sci komór pierscieniowej oslony, na które tarcza, doprowadzajaca smar, rozdziela te komore, mozna polaczyc z komora, polo¬ zona obok jednego otworu wyjsciowego dla osi w lozysku i odgraniczona od zbiornika smaru; druga komore czesciowa mozna przy tym umiescic obok drugiego otworu wyjsciowego dla osi.Przy tym uksztaltowaniu urzadzenia obie powierzchnie boczne tarczy, doprowa¬ dzajacej smar, wyczerpuja stale podczas pracy smar z obu komór, przewidzianych obok otworów wyjsciowych dla osi i od¬ graniczonych od zbiornika smaru, oraz od¬ pryskuja go ku górze na scianke oslony, odprowadzajaca olej z powrotem do zbior¬ nika.Na zalaczonym rysunku przedstawione sa przyklady wykonania urzadzenia we¬ dlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia pio¬ nowy przekrój podluzny czesci lozyska osi, zaopatrzonej w otwór wyjsciowy dla osi; fig. 2 — przekrój poprzeczny wedlug linii A— A na fig. 1; fig. 3 — pionowy prze¬ krój podluzny lozyska osi z odmienna po¬ stacia wykonania urzadzenia wedlug wy¬ nalazku; fig. 4 — pionowy przekrój po¬ dluzny lozyska z przechodzacym na wy¬ lot walem, przy czym oba otwory wyjscio¬ we dla osi sa chronione przed wyplywem smaru za pomoca urzadzenia wedlug wy¬ nalazku; fig. 5 przedstawia pionowy prze-krój podluzny, szczególnie korzystnej po¬ staci wykonania urzadzenia wedlug wyna^ lazku, zastosowanego przy lozysku z prze¬ chodzacym na wylot walem, w którym bebnowa tarcza czerpiaca doprowadza smar do powierzchni slizgowych lozyska; fig. 6 i 7 przedstawiaja przekroje pionowe wedlug linii B — B wzglednie C — C na fig-5.W lozysku wedlug fig. 1 i 2 os 2 wy¬ chodzi z oslony lozyskowej 1 na zewnatrz przez otwór 6. Otwór ten otoczony jest u dolu korytkowa komora 31, odgraniczona scianka 32 od zbiornika 23 smaru w oslonie lozyskowej. W komorze tej zanurza sie prawie az do dna tarczowy doprowadzacz 5 smaru, polaczony z osia 2 tak, ze nie moze sie wzgledem niej obracac.Smar, który podczas pracy dostal sie do komory 31, pobrany zostaje doprowa- dzaczem 5 smaru, odrzucony w góre i w bok ku sciance oslony 1, po czym splywa z powrotem do zbiornika 23 smaru wzdluz tej scianki przez przejscie 33 po lewej i prawej stronie komory 31 w ksztalcie mi¬ seczki. W ten sposób smar, który dostal sie do komory 31 podczas pracy, jest stale wyczerpywany, co zapobiega w sposób pewny wyplywowi smaru ze zbiornika 23 przez otwór wyjsciowy 6 dla osi.W lozysku wedlug fig. 3 na zgrubieniu 3 walu 2 osadzona jest tarcza 4, doprowa¬ dzajaca smar; tarcza ta zanurza sie u dolu w zbiorniku 23 smaru i odzyskuje smar, przy czym smar, odrzucony ku górze na scianke dwudzielnej oslony 1, T\ splywa wzdluz tej scianki na grzbiet panewki 9, a stad do powierzchni slizgowych lozyska.Obok tarczy 4 osadzona jest druga tarcza 5, otoczona od dolu komora 14, odgrani¬ czona od zbiornika smaru, a mianowicie w ten sam sposób, jak miseczka 31 wedlug fig. 1 i 2. Komora 14 laczy sie przez komo¬ de 13 z komora 12, umieszczona obok otworu wyjsciowego 6 dla osi przy piascie 7 kola. Smar, wyplywajacy z konców czo¬ lowych 8, 8' panewek 9, 9', zostaje odrzu¬ cony pierscieniem 11 do komory 12. Smar, który dostal sie podczas pracy do komory 12 i do polaczonych z nia komór 13 i 14, pobrany zostaje tarcza 5 i odrzucony ku górze. Ze scianki oslony smar splywa z boku z powrotem do zbiornika smaru 23, z wyjatkiem malej ilosci, która u góry wraz ze smarem, odrzuconym ku górze tarcza doprowadzajaca 4, splywa na grzbiet panewki 9 i do powierzchni slizgo¬ wych lozyska. Tarcza 5 tak obficie pobie¬ ra podczas swego ruchu smar z komory 14, ze niemozliwe jest przepelnienie polaczo¬ nych ze soba przestrzeni 12, 13 i 14, dzieki czemu zapobiega sie w sposób pewny wyle¬ waniu smaru z otworu wyjsciowego 6 dla osi.Przy tej postaci wykonania wedlug fig. 3 urzadzenie wedlug wynalazku zastosowa¬ ne jest tylko do polozonego po stronie kola duzego otworu wyjsciowego lozyska z prze¬ chodzaca osia. Oczywiscie jednak oba otwory wyjsciowe moga byc zaopatrzone w takie urzadzenia, przy czym korzystnie na*- lezy zastosowac urzadzenie wedlug fig. 4.Jak widac z fig. 4, przy kazdym z otwo¬ rów 6, 10, przez które wychodzi os, prze¬ widziana jest jedna komora 12 wzglednie 15, odgraniczona od zbiornika smaru, przy czym te obie komory sa ze soba polaczone komorami 13, 14 i kanalem 16. Ponadto za¬ stosowany jest doprowadzacz 5 smaru, wy¬ czerpujacy smar, który podczas pracy do¬ stal sie do tych polaczonych komór i od¬ rzuca go w góre i w bok ku sciankom oslony 1, z których smar ten splywa z powrotem do zbiornika 23. W ten sposób za pomoca jednej tylko tarczy 5, doprowadzajacej smar, zabezpiecza sie przed wylewaniem smaru oba otwory wyjsciowe dla osi.Przyklad wykonania wynalazku, przed¬ stawiony na fig. 5, 6 i 7, dotyczy równiez lozyska z przechodzaca na wylot osia. W lozysku tym przewidziany jest beben czer¬ piacy 17, tak otoczony pierscieniowa oslo- — 3 —na 19 az do luku, znajdujacego sie w gór¬ nej czesci, ze beben ten moze sie obracac w pierscieniowej powierzchni oslony pierscie¬ niowej, pobierajac przy tym przez otwór 18 smar ze zbornika 23; beben ten w za¬ leznosci od kierunku obrotu spietrza smar w jednym z obu rowków spietrzajacych 20 lub 20' (fig. 6) i kanalem 21 wzglednie 21' doprowadza do powierzchni slizgowych pa¬ newek 9, 9\ Wedlug wynalazku ten sam doprowadzacz 17 smaru zastosowany jest do wyczerpywania jednej lub obu komór, umieszczonych obok otworów wyjsciowych dla osi i odgraniczonych od zbiornika sma¬ ru.W tym celu oslona pierscieniowa 19 na swym kolnierzu czolowym 26 i obrzezu czolowym 27 daje sie promieniowo przesu¬ wac wzgledem osi lozyska, z mozliwie ma¬ lym luzem, miedzy pionowymi sciankami 28 i 29 czesci V oslony lozyskowej, przy czym komora 22 oslony pierscieniowej jest odgraniczona od zbiornika 23 smaru.Ponadto pierscieniowa oslona 19 doci¬ skana jest do scianki 28 oslony za pomoca sprezyn, umieszczonych w otworach 30 i 30' (fig. 6) i opierajacych sie o scianke 29 oslony. Prawa czesc komory 22 otacza (fig. 5) otwór wyjsciowy 10 dla osi, lewa zas czesc tej komory polaczona jest otworem 25 w kolnierzu czolowym 26 oslony pier¬ scieniowej 19 i kanalem 13 z komora 12, lezaca obok otworu 6. Jak widac z fig. 7, komora 12 polaczona jest z boku przej¬ sciami 33, 33' oraz otworami 34, 34' z prze¬ strzenia zbiornika 23 smaru, tworzy jednak u dolu korytko obok otworu wyjsciowego 6, Podczas pracy boczne powierzchnie bebna doprowadzajacego 17 pobieraja smar, który dostal sie do czesci komory 22, i odrzucaja go ku górze na scianke czesci 1 oslony (fig. 6), z której smar splywa z po¬ wrotem do zbiornika 23. Mianowicie do ko¬ mór obok obu otworów wyjsciowych 6 i 10 dostaja sie podczas pracy pewne ilosci smaru, wyplywajacego po jego uzyciu na stronach czolowych 8, 8' panewek 9, 9\ Smar ten zostaje pochwycony pierscieniem odrzutowym 24, zamocowanym przy pia¬ scie 7 kola, przy czym wieksza czesc tego smaru zostaje odrzucona ku górze i w bok na scianki 1, V, z których przez przejscia 33, 33', utworzone przez zeberka 35, 35' umieszczone w pewnej odleglosci od scianki czesci V oslony, smar splywa ku dolowi ku otworom 34, 34' i powraca do zbiornika 23. Pozostala mniejsza ilosc sma* ru, który sie dostal do pierscienia odrzu¬ towego' 24, zostaje jednak odrzucona tym pierscieniem ku dolowi, do dolnej czesci komory 12, która, jak juz wspomniano, po¬ laczona jest kanalem 13 i otworem 25 z le¬ wa czescia 22 pierscieniowej oslony 19. Z prawej czesci komory 22 takze wyplywa¬ ja podczas pracy male ilosci smaru, np, przez nieszczelnosci miedzy powierzchnia czolowa 27 oslony pierscieniowej 19 i po¬ wierzchnia 29 oslony lozyskowej.Wszystkie te ilosci smaru sa jedno¬ czesnie chwytane powierzchniami czolo¬ wymi tarczy doprowadzajacej 17, bedacy¬ mi w ruchu i odrzucane sa ku górze ku sciankom oslony 1 i odprowadzane z po¬ wrotem tymi sciankami do zbiornika 23 smaru; dzieki temu zapobiega sie w sposób pewny takiemu napelnianiu smarem ko¬ mór, umieszczonych obok otworów wyj¬ sciowych 6 i 10 oraz odgraniczonych od zbiornika smaru, przy którym to napelnie¬ niu smar móglby wyplynac z nich na ze¬ wnatrz. PL