Przedmiotem wynalazku niniejszego jest przyrzad giroskopowy do celów na¬ wigacyjnych, w którym kazdy z narzadów, sluzacych do zawieszenia wirnika girosko- pu, to znaczy oslona giroskopu i rama, na której zawieszony jest wirnik, jest zaopa¬ trzony w pólkuliste tarcze, których wspól¬ ny przesuw sluzy do wskazywania pochy¬ lenia, a przesuw wzgledny — do wskazy¬ wania azymutu.Na rysunku przedstawione sa dwa przyklady wykonania przedmiotu wyna¬ lazku. Fig. 1 przedstawia przekrój piono¬ wy przyrzadu, fig. 2 — przekrój pozio¬ my, fig. 3 — widok z przodu, przy czym niektóre szczególy zostaly pominiete, fig. 4 widok z przodu calosci przyrzadu, fig. 5 — inna postac wykonania przyrzadu w wi¬ doku z przodu, fig. 6 — bardziej szczegó¬ lowo narzady do doprowadzania przyrza¬ du w polozenie normalne, fig. 7 — sche¬ matycznie jeden z zaworów powietrznych.Wirnik 1 jest osadzony obrotowo dooko¬ la osi poziomej w szczelnej na powietrze o- slonie 2, która z kolei jest osadzona obroto¬ wo na pionowych czopach, umocowanych na ramie zewnetrznej 4, osadzonej z kolei w lozyskach 5 obrotowo dookola poziomej osi, prostopadlej do osi obrotu wirnika 1, przy czym os pionowa przechodzi przezpUtlkt przeciecia sie osi poziomych. Lozy- ska ^5 sa dzwigane dwoma ustawionymi wzgledem siebie pod katem ramionami 6, •zakonczonymi kolnierzami 61, za pomoca którego sa one przytwierdzone do oslony 25 przyrzadu. Powietrze rozrzadzajace przyrzad giroskopowy wchodzi przez kol¬ nierz 61 i przechodzi dalej przez kanal 62, wywiercony w jednym lub obu ra¬ mionach 6, skad przechodzi ono dalej po¬ miedzy przykrywka 7 a kolnierzem 8 trzpienia wydrazonego 9 do kanalika, wy¬ wierconego w czopie 10 zawieszenia ze¬ wnetrznego. Ten czop 1Q jest wsrubowa- ny w rame 4 zawieszenia zewnetrznego, przy czym przylega do stozkowej cze¬ sci 11 lozyska kulkowego 51. W nagwin¬ towanej czesci czopa 10 wywiercone sa skierowane promieniowo kanaly 12, któ¬ re prowadza do pustego wnetrza czopa do jego powierzchni zewnetrznej, na której rozszerzaja sie tworzac pierscieniowe wglebienie 13 w odpowiednio nagwintowa¬ nej czesci ramy 4 zawieszenia zewnetrzne¬ go. Wglebienie 13 laczy sie z rowkiem 41, który jest wyciety na zewnetrznym obwo¬ dzie ramy 4 i jest osloniety przykrywka 14 w celu kierowania powietrza dookola tej ramy 4 ku komorze zaworowej 15, w której znajduja sie narzady do wytwarza¬ nia momentu prostujacego rame zewnetrz¬ na 4.Przez kolista komore zaworowa 15 (fig 7) przechodzi sworzen 16 oslony 2, do którego przymocowany jest pólkolisty na¬ rzad 17, zaslaniajacy czesciowo otwory 18, 181, wykonane srednicowo przeciwle¬ gle w sciance komory 15. Wi razie prze¬ suniecia oslony 2 wzgledem ramy 4, otwo¬ ry zostaja zasloniete niejednakowo, a to wskutek obrotu narzadu pólkolistego 17, co powoduje zaklócenie równowagi wy¬ chodzacych strumieni powietrza. Wsku¬ tek tego braku równowagi zjawia sie daz¬ nosc do obrócenia ramy 4 dookola jej osi obrotu, co powoduje powstanie precesyj- nego ruchu wirnika i wyprostowanie w tefl sposób oslony 2 wzgledem ramy 4. Po¬ niewaz to wyprostowywanie moze w nie¬ których przypadkach byc zbyt szybkie, przeto narzadowi 17 mozna w pewnej od¬ mianie wykonania nadac postac kolnierza, przy czym polowa kolnierza moze byc np. dwa razy wyzsza, niz druga jego polowa, tak iz wyzsza czesc — zamiast zaslaniac otwory do polowy — zaslania teraz w po¬ laczeniu z nizsza polowa trzy czwarte po¬ wierzchni otworu przy normalnym polo¬ zeniu narzadu 17. Czesc ta jest zaopa¬ trzona w jeden lub kilka otworów, prze¬ chodzacych na wylot przez nia, co umoz¬ liwia przeplyw nadmiaru powietrza na druga jej strone.Sworzen 16 oslony 2 jest wydrazony, tak iz powietrze moze don wejsc z komory 15 i przejsc przez ten sworzen, wchodzac do rurki 19 w oslonie 2 wirnika. Strumien powietrza, ucrtodzacy z tej rurki 19, ude¬ rza w wirnik 1 i wprawia go w ruch obro¬ towy. W koncu powietrze wychodzi z oslo¬ ny wirnika przez odpowiedni zawór, zbu¬ dowany np. tak, jak to opisano w patencie angielskim nr 441 130, i zawierajacy to¬ czaca sie czesc 20 umieszczona w oslonie 24, która jest polaczona z oslona 2 i w której sciankach wykonane sa przeciwle¬ gle sobie otwory wylotowe do powietrza.W razie przekrecenia ramy 4 czesc 20 przetacza sie zaslaniajac i odslaniajac od¬ powiednie zespoly otworów oraz powodu¬ jac w ten sposób zaklócenie równowagi wytryskujacyeh strumieni powietrza, któ¬ re daza do obrócenia oslony wewnetrznej 2 dookola jej osi i powoduja w ten sposób precesyjny ruch wirnika, wskutek czego rama 4 jest doprowadzana w jej polozenie pierwotne.Rama zewnetrzna 4 dzwiga tarcze pól* kulista 21, przy czym taka sama tarcza 22 jest dzwigana oslona wewnetrzna 2. Jest ona np. unoszona wystajaca czescia 23 oslony zaworowej 24 oraz wystepem 161 - 2 -sworznia oslony 2. Dwie te tarcze 21, 22 przylegaja do siebie i sa odmiennie zabar¬ wione; jedna z nich jest zabarwiona np. barwa szara, druga zas — czarna. Kazda z nich posiada posrodku namalowana strzalke a wzglednie b, rózniaca sie barwa od barwy tla, przy czym przylegajace do siebie konce strzalek zabarwione sa najle¬ piej ta sama barwa.Poniewaz tarcza górna 22 jest umoco¬ wana na oslonie 2, wiec jej przesuw wzgle¬ dem tarczy dolnej 21, umocowanej na ra¬ mie zewnetrznej 4, daje wskazania azymu¬ tu; pochylenie osi podluznej odczytuje sie przez obserwacje polozenia linii granicz¬ nej pomiedzy dwiema tarczami wzgledem podzialki C, umieszczonej z boku oslony 25. Tak wiec ruchy dwóch tarcz razem daja wskazania pochylenia, wskazania zas azymutu sa odczytywane przy przesuwie strzalki a, umieszczonej na tarczy górnej 22, wzgledem znaków d, umieszczonych na widocznym brzegu tarczy dolnej 21. W ten sposób mozna otrzymywac odczyty ilosciowe. W niektórych przypadkach po¬ trzebne sa jednak szybkie odczyty charak¬ teru jakosciowego. Do tego celu moze byc zastosowana pólkulista tarcza 211, zopa- trzona np. w znaczek srodkowy e, który moze np. miec postac samolotu widziane¬ go z tylu, przy czym ruchy tego znaczka wzgledem odpowiednich punktów, kresek lub drutów fig, umieszczonych na oslonie przyrzadu lub na przedniej szybce, daja potrzebne wskazania zarówno odnosnie pochylenia, jak i azymutu. W tym przy¬ padku tarcza pólkulista 211 jest unoszona oczywiscie oslona 2, do której jest przy¬ mocowana w ten sam sposób, jak wyzej opisana tarcza pólkulista 21.Jezeli zachodzi potrzeba szybkiego wyprostowania przyrzadu, to uskutecznia sie to za pomoca tloka 26, który znajduje sie pod dzialaniem sprezyny i jest zakon¬ czony lbem stozkowym 27; tlok ten moze sie poruszac w kierunku oslony 2 pod dzialaniem nacisku recznego, oddala sie zas od niej pod dzialaniem sprezyny. Pod¬ czas ruchu tloka 26 ku przodowi stozkowe scieta czesc jego lba 27 styka sie z prze^ krecona oslona 2, jak to zaznaczono na fig. 1 liniami przerywanymi, i doprowadza te oslone — slizgajac sie po niej — w jej polozenie normalne, przy czym plaski ko* niec 28 lba 27 wchodzi w swym polozeniu skrajnym w zetkniecie z plaska sciana boczna oslony 2, jak to zaznaczono na fig. 1 liniami kreskowanymi. Tlok 26 Jest po¬ laczony przegubem 29, dzwignia 30 i pre¬ tem 31 z galka przyciskowa 32, umieszczo¬ na na przedniej sciance oslony 25 przy¬ rzadu; galka ta moze byc naciskana w celu zapobiezenia wzglednym ruchom czesci przyrzadu, gdy przyrzad ten nie jest w uzyciu. Leb 27 tloka dziala tez zarazem, jako zastawka, ograniczajaca ruch oslony 2. Jezeli mianowicie przyrzad osiagnal swe polozenie skrajne w którymkolwiek kie¬ runku, a samolot odchyla sie dalej, to w celu doprowadzenia przyrzadu w poloze¬ nie normalne, umozliwiajace dalsza obser¬ wacje tego odchylania, wystarcza nacisnie¬ cie galki 32 przez lotnika. Galka ta mozna tez posilkowac sie w celu szybkiego wy¬ prostowania przyrzadu po wykonaniu zwrotu lub innego ruchu podobnego.W celu zrównowazenia ciezaru tarczy 22 jedna strona wirnika 1 posiada nieco wiekszy ciezar niz druga, odpowiednia zas scianka 21 oslony 2 jest zgrubiona. PL