PL27463B1 - Odbiornik radiowy; z rozszerzaniem jdynamiki. - Google Patents

Description

Jest rzecza znana, ze dynamiczna cha¬ rakterystyka natezenia reprodukcji aku¬ stycznej, wyrazajaca wzajemna zaleznosc stosunków natezenia cichych dzwieków do natezenia glosnych dzwieków, jest zwezo¬ na znacznie w urzadzeniach nadawczych, co powoduje znaczne zmniejszenie sie za¬ kresu zmian odtwarzanego przez glosnik cisnienia pierwotnego, W celu przyblizone¬ go odtworzenia pierwotnego przebiegu tej dynamicznej charakterystyki natezenia, proponowano kompensowac zmniejszenie sie natezenia poszczególnych dzwieków przy pomocy prostowników, przy czym prad jednokierunkowy, otrzymany z pro¬ stowania impulsów malej czestotliwosci, oddzialywal na napiecie poczatkowe siat¬ ki jednego lub kilku stopni wzmacniaja¬ cych malej czestotliwosci tak, ze przy wzrastaj acym pradzie wyprostowanym wzrastalo nachylenie charakterystyki lam¬ py rozrzadzanej, a przeciwnie — malalo przy malejacym pradzie wyprostowanym.Jednak sposób ten posiada te wade, ze nawet wtedy, gdy stopnie sa rozrzadzane stopniami przeciwsobnymi, wystepuje zwiekszenie sie wspólczynnika znieksztal¬ cenia, poniewaz we wzmacniaczach lampo¬ wych malej czestotliwosci w celu zmienia¬ nia nachylenia charakterystyki lampy, zmiana napiecia poczatkowego siatki musi odbywac sie koniecznie w zakresie zakrzy¬ wionej czesci charakterystyki.Przedmiotem wynalazku jest sposób o-lrzymywaiiia lepszej dytlamicznej charak¬ terystyki natezenia wzglednie usuwania znieksztalcenia tej charakterystyki, spo¬ wodowanego aparatem reprodukujacym.Sposób ten polega na tym, ze wyprostowa¬ nym w prostowniku pradem malej czesto¬ tliwosci zmienia sie nachylenie charaktery¬ styk tych stopni wzmacniajacych, które nie przewodza bezposrednio impulsów dzwie¬ kowych, to znaczy wzmacniaczy wielkiej czestotliwosci, modulowanej impulsami ma¬ lej czestotliwosci. W ten sposób wspól¬ czynnik znieksztalcenia malej czestotliwo¬ sci nie ulega zupelnie zmianie, dzieki czemu unika sie calkowicie opisanej wyzej wady, polegajacej na zwiekszeniu sie wspólczyn¬ nika znieksztalcenia malej czestotliwosci.Te mysl przewodnia urzeczywistnia sie w ten sposób, ze czesc energii wielkiej czestotliwosci, modulowanej impulsami malej czestotliwosci, odgalezia sie i pro¬ stuje w osobnym prostowniku, wskutek czego powstaja impulsy malej czestotliwo¬ sci. Impulsów tych, po przeksztalceniu w drugim prostowniku na prad staly, uzywa sie do zmieniania poczatkowego napiecia siatki stopnia wielkiej czestotliwosci, który nastepuje po stopniu, z którego odgalezio- no czesc energii, i poprzedza stopien de¬ tekcyjny.Odbiornik wedlug wynalazku moze byc zwyklym odbiornikiem, badz tez odbiorni¬ kiem z przemiana czestotliwosci.W, takim odbiorniku z jednym ze stop¬ ni wielkiej lub posredniej czestotliwosci jest sprzezony osobny prostownik, zamie¬ niajacy czesc energii wielkiej lub posred¬ niej czestotliwosci na mala czestotliwosc.Ta mala czestotliwosc jest doprowadzona nastepnie do nastepnego prostownika, którego napiecie jednokierunkowe jest za¬ stosowane do rozrzadzania poczatkowym napieciem siatkowym nastepnego stopnia, wzmacniajacego modulowana wielka lub posrednia czestotliwosc. To wspóldzialanie odbywa sie wiec jeszcze zawsze w czesci wielkiej lub posredniej czestotliwosci od¬ biornika, to jest w jednym lub nawet w kilku stopniach wzmacniajacych, które na¬ stepuja wprawdzie po wspomnianym u- przednio stopniu wzmacniajacym wielkiej lub posredniej czestotliwosci, jednak po¬ przedzaja stopien detekcyjny.Wedlug wynalazku praca wzmacniacza wielkiej czestotliwosci zmienia sie wskutek zmiany poczatkowego napiecia siatki tak, ze przy duzych amplitudach zwieksza sie jeszcze wspólczynnik wzmocnienia tego wzmacniacza, a maleje przy malych am¬ plitudach, dzieki czemu otrzymuje sie pra¬ widlowa dynamike. Wi odbiorniku wedlug wynalazku stopnie wzmocnienia wielkiej czestotliwosci, lezace przed punktem sprzezenia z dodatkowymi prostownikami, nie doznaja zadnych zmian w nachyleniu charakterystyk. Jest to rzecza konieczna z tego powodu, ze w przeciwnym razie po¬ wstaloby sprzezenie zwrotne przy zastoso¬ waniu normalnego detektora do samoczyn¬ nej regulacji wzmocnienia, którego prad wyprostowany oddzialywuje na napiecia poczatkowe siatek stopni wielkiej czesto¬ tliwosci, lezacych przed detektorem.Do rozszerzania dynamiki jest niezbed¬ ny nadajnik wielkiej czestotliwosci lub ge¬ nerator drgan, modulowany pradami malej czestotliwosci, a ponadto jest wymagany jeszcze odbiornik, polaczony w sposób wy¬ zej opisany. Jest przy tym rzecza obojet¬ na, czy odbiornik radiowy jest przylaczony bezposrednio do nadajnika, to jest tworzy z nim jeden aparat, wytwarzajacy drgania miejscowe, modulowane mala czestotliwo¬ scia, czy tez odbiornik ten jest polaczony z nadajnikiem droga radiowa lub przewo¬ dami, przekazujacymi jednak bez znie¬ ksztalcen impulsy, wyslane przez nadaj¬ nik.Schemat wedlug fig. 1 uwidocznia od¬ biornik wedlug wynalazku. Litery, wpisane w kola, oznaczaja lampy zwyklego radio¬ odbiornika szesciostopniowego z przemia- — 2 -na czestotliwosci. Czworoboki oznaczaja lampy dodatkowe, które winny byc zasto¬ sowane do rozszerzania dynamiki.Linie miedzy lampami oznaczaja nor¬ malne drogi przeplywu pradów wewnatrz aparatu. Lampy odbiornika, uzyte w niniej¬ szym przypadku, sa nastepujace.Litera M oznacza modulator, G— os¬ cylator miejscowy, ZFX — pierwszy stopien czestotliwosci posredniej, ZF2 — drugi sto¬ pien czestotliwosci posredniej, B — bino- de i wreszcie litera E oznacza lampe kon¬ cowa.Poza tym zastosowano jeszcze lampy G-l i G2, pracujace jako prostowniki, które winny byc dodane do wymienionych wy¬ zej lamp przy rozszerzaniu dynamiki we¬ dlug wynalazku. Litera N oznacza dodat¬ kowa lampe wzmacniajaca malej czesto¬ tliwosci.Poniewaz uklad, otoczony na rysunku podwójnymi liniami, jest znanym ukladem polaczen odbiornika z przemiana czestotli¬ wosci, przeto bedzie opisany tylko sposób dzialania czesci tego ukladu, bedacej przedmiotem wynalazku.Prostownik G± jest zasilany z obwodu anodowego pierwszego stopnia czestotli¬ wosci posredniej ZFX. Jego prad wyprosto¬ wany oddzialywa przede wszystkim w zna¬ ny sposób na siatki lamp M i ZF1 w ce¬ lu kompensowania zaniku. Droga, po któ¬ rej odbywa sie ta kompensacja, jest ozna¬ czona liniami ciaglymi ze strzalkami po¬ jedynczymi, przy czym strzalki, wchodzace do kólek z lewej strony, oznaczaja; pola¬ czenie z obwodem siatkowym, podczas gdy strzalki, wychodzace z prawej strony, o- znaczaja polaczenie z obwodem ano¬ dowym.W porównaniu ze zwyklym ukladem polaczen radioodbiornika uwydatnia sie tu róznica odnosnie kompensowania zaniku, polegajaca na tym, ze w normalnym od¬ biorniku zadanie to spelnia czesc diodowa binody B, podczas gdy w niniejszym przy* padku czynnosc te wykonuje osobny pro¬ stownik Gx. Ten prostownik G1 jest rów¬ niez polaczony tak, aby sluzyl nie tylko do kompensowania zaniku swym napieciem wyprostowanym, ale takze, aby spelnial in¬ ne funkcje, zwiazane z rozszerzaniem dy¬ namiki.Napiecia malej czestotliwosci, pocho¬ dzace z tego prostownika, sa doprowadza* ne, ewentualnie po wzmocnieniu ich we wzmacniaczu malej czestotliwosci N, do drugiego prostownika G2. Prostowany w tym prostowniku prad malej czestotliwosci oddzialywuje na napiecie poczatkowe siat¬ ki lampy stopnia ZF2.Przebieg ten jest oznaczony podwójny¬ mi strzalkami. Biegunowosc prostownika G2 jest taka, ze wzrastajacy prad wypro¬ stowany redukuje ujemne napiecie poczat¬ kowe siatki stopnia ZF2, a zatem zwieksza nachylenie jego charakterystyki, i odwrot¬ nie — malejacy prad wyprostowany powo- duje zmniejszenie nachylenia charaktery¬ styki stopnia ZF2. Poniewaz prad wypro¬ stowany prostownika G2 zalezy od am¬ plitudy pradu malej czestotliwosci (w lampie N), przeto dzieki zmianie nachyle¬ nia charakterystyki lampy posredniej cze¬ stotliwosci stopnia ZF2 dynamiczna cha¬ rakterystyka malej czestotliwosci nie be¬ dzie znieksztalcona. Innymi slowy charak¬ terystyka ta bedzie mogla byc odtworzona w sposób znacznie wierniejszy, niz dotych¬ czas znanymi sposobami.Obydwie lampy G1 i N moga byc zasta¬ pione binoda.Jezeli nie chodzi o odtwarzanie nie- znieksztalconej charakterystyki dynamicz¬ nej nadajnika radiowego, lecz o ulepszone odtwarzanie dzwieku, utrwalonego na do¬ wolnego rodzaju nosniku, wówczas oscy¬ lator miejscowy G nalezy nastawic tak, a- by drgal na fali posredniej czestotliwosci, podczas gdy obwód siatkowy modulatora M bedzie rozrzadzany napieciem malej czestotliwosci, pochodzacym np, z plytygramofonowej. Oscylator miejscowy G jest wówczas nadajnikiem, drgajacym z wielka czestotliwoscia i modulowanym przy po¬ mocy lampy M malymi czestotliwosciami, utrwalonymi na plycie. Wszystkie pozosta¬ le przyrzady pozostaja niezmienione.Fig. 2 uwidocznia przyklad wykonania ukladu polaczen, który moze byc zastoso¬ wany w takim przypadku; Uklad ten, przedstawiony schematycz¬ nie w postaci odbiornika z przemiana cze¬ stotliwosci, zawiera szesc lamp G, M, ZFlf ZF2, B i E o przeznaczeniach, podanych przy rozpatrywaniu fig. 1. Litera K ozna¬ czono sprzegajaca cewke antenowa, a lite¬ ra- — filtr wejsciowy.Obwód anodowy lampy ZFX zawiera liftr Zo, który jest sprzezony nie tylko z obwodem Z1 odbiornika, lecz takze z trze¬ cim obwodem czestotliwosci posredniej Z2, przylaczonym do diodowej czesci binody Bi. Binoda Bi laczy w sobie prostownik Gx i lampe wzmacniajaca malej czestotliwosci N z fig. 1. Prad wyprostowany prostowni¬ ka GL jest uzyty w znany sposób do kom¬ pensowania zaniku za posrednictwem lamp M i ZFX. Wyprostowane prady malej cze¬ stotliwosci sa wzmacniane w znanym rów¬ niez ukladzie binodowym. Opornik ano¬ dowy R1 posredniczy w zasilaniu prostow¬ nika G2, napieciem malej czestotliwosci po¬ przez kondensator przepustowy Cx i trans¬ formator malej czestotliwosci T. Dzieki te¬ mu w lampie prostowniczej G2 powstaje rozrzadzany mala czestotliwoscia prad wy¬ prostowany, który powoduje spadek napie¬ cia na oporniku Rs w kierunku oznaczo¬ nym na rysunku, oraz poprzez regulowany opornik i?4 oddzialywa na napiecie poczat¬ kowe siatki stopnia czestotliwosci posred¬ niej ZF2. Siatka tego stopnia otrzymuje ponadto wzgledem katody ujemne na¬ piecie poczatkowe, regulowane oporni¬ kiem R4.Jezeli wzrasta zatem w prostowniku G2 amplituda malej czestotliwosci, wów¬ czas zwieksza sie natezenie pradu wypro* stowanego, przeplywajacego przez opór* nik Rs, wobec czego wzrasta spadek na¬ piecia, a potencjal siatki lampy stopnia ZF2 przesunie sie w kierunku potencjalów dodatnich. Przeciwnie przy malejacej am¬ plitudzie malej czestotliwosci potencjal siatki tej lampy przesunie sie w kierunku potencjalów ujemnych, poniewaz zmniej^ szy sie spadek napiecia na oporniku 7?3.Zatem przy wzrastajacej amplitudzie ma¬ lej czestotliwosci bedzie wzrastalo nachy¬ lenie charakterystyki lampy stopnia ZF2, malejac przy amplitudzie malejacej, czyli bedzie polepszona dynamiczna charaktery¬ styka odtwarzania na wyjsciu aparatu, To regulowanie charakterystyki dynamicznej odbywa sie w drugim stopniu czestotliwo¬ sci posredniej ZF2 odbiornika z naklada¬ niem czestotliwosci, tak iz przy regulacji tej charakterystyki nie oddzialywa sie zu¬ pelnie na wartosc wspólczynnika nielinio¬ wego znieksztalcenia malej czestotliwosci, gdyz lampy wzmacniajace malej czestotli¬ wosci pracuja na prostoliniowych czesciach swych charakterystyk.Opornik R2 i kondensator C2 wyznacza¬ ja stala czasu przebiegu regulacji stopnia ZFt, Przy zastosowaniu rozszerzania dyna¬ miki w radioodbiorniku mozna uzyskac cze¬ sciowo samoczynne ciche strojenie odbior¬ nika. Zatem za posrednictwem opornika i?4 do siatki lampy stopnia ZF2 mozna przy¬ lozyc takie ujemne napiecie poczatkowe, aby przy zaklóceniach, wystepujacych przy nieobecnosci sygnalu — pomimo wiekszej czulosci lampy lM i ZF1 wskutek dzialania kompensacji zaniku — drugi stopien cze¬ stotliwosci posredniej ZF2 wzmacnial bar¬ dzo slabo.Na ogól opornik 7?4 nastawiany jest tak, aby srednie natezenie dzwieków od¬ biornika odpowiadalo sredniemu natezeniu dzwieków glosu naturalnego, a zatem, aby wynosilo okolo 70 fonów. - 4 —Rozszerzanie dyn&mikl posiada jak wi¬ dac takze i te zalete, ze za pomoca tego sa¬ mego aparatu przez proste przelaczenie mozna polepszyc znacznie zarówno charak¬ terystyke dynamiczna nadajników radio¬ wych, jak równiez plyt lub nosników, dzwie¬ ków bez ponoszenia kosztów na urzadzenia dodatkowe.Ponadto przeprowadzone doswiadcze¬ nia wykazaly, ze naturalnosc odtwarzania wzrosnie juz znacznie nawet wtedy, gdy ksztalt charakterystyki dynamicznej nie bedzie wyrównywany w sposób zupelnie dokladny, to jest w sposób, odpowiadaja¬ cy dynamice nieznieksztalconej. Wystar¬ cza, aby charakterystyka ta byla rozsze¬ rzona jedynie przy pomocy odbiornika wedlug wynalazku. Przy normalnym nada¬ waniu radiowym, jak równiez przy wielu nosnikach dzwieków nie jest znany na ogól rodzaj i sposób, W jaki odbywa sie regu¬ lacja dynamiki, poniewaz odbywa sie to recznie, a zatem zalezy od wyczucia wzglednie smaku artystycznego obslu¬ gujacego aparat, Pomimo to przy pomocy opisanego odbiornika wedlug wynalazku uzyskuje sie tak znaczne polepszenie dy¬ namiki, ze odtwarzanie nie bedzie róznilo sie bardzo od odtwarzania calkowicie natu¬ ralnego. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe, L Odbiornik radiowy z rozszerzaniem dynamiki, znamienny tym, ze posiada pro¬ stownik malej czestotliwosci (G2), którego napiecie wyjsciowe rozrzadza wzmocnie¬ niem stopnia wielkiej lub posredniej cze¬ stotliwosci (ZF

2. Odbiornik radiowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stopien wielkiej lub posredniej czestotliwosci (ZF^, rozrza¬ dzany wyprostowanymi pradami malej cze¬ stotliwosci, jest umieszczony po stopniu, regulowanym na zanikanie (ZFX).

3. Odbiornik radiowy wedlug zastrz, 1, znamienny tym, ze prostownik malej czestotliwosci (G2J jest polaczony poprzez wzmacniacz malej czestotliwosci (N) z prostownikiem (Gx)r sluzacym do kompen¬ sacji zaniku i lezacym po pierwszym stop¬ niu wielkiej lub posredniej czestotliwosci (ZFJ. Franz Aigner. Zastepca: M. Skrzypkowski, rzecznik patentowy.Do opisu patentowego Nr 27463. c/4 Druk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa* PL