Przyrzad wedlug wynalazku oparty jest na zasadzie nastepujacej. Jezeli P, P (fig. 1) sa to ogniska hyperboli w odleglosci wzajemnej równej 2e, OK — asymptota tej hyperboli, OF = a — polowa jej osi glównej, OM — odcinek prostej, stanowia¬ cej przedluzenie jej osi pobocznej, który jest n razy dluzszy od wzajemnej odleglo¬ sci 2e ognisk, przy czym na odcinku tym jako na srednicy zakreslone jest kolo, prze¬ cinajace asymptote w punkcie K, na odcin¬ ku zas PP jako na srednicy zakreslone jest drugie kolo, przecinajace asymptote w punkcie N, przy czym, jak wiadomo, kat NFO jest prosty, to z podobienstwa trójka¬ tów OMK i NOF, których przeciwprosto- katne sa do siebie w stosunku (n . 2e) : e = 2n, wynika, ze MK = 2n . OF = n . 2a; ze¬ by zatem wykreslic asymptote tej hyperboli peku, której os glówna ma dlugosc dana, trzeba zakreslic kolo o srednicy, bedacej okreslona wielokrotnoscia wzajemnej odle¬ glosci ognisk, styczne w srodku hyperboli do jej osi glównej, a nastepnie z punktu przeciecia tego kola z prosta, stanowiaca przedluzenie osi pobocznej, jako jednego konca cieciwy, zbudowac cieciwe o dlugo¬ sci tyle razy wiekszej od dlugosci osi glów¬ nej, ile razy srednica kola jest wieksza od wzajemnej odleglosci ognisk, i drugi koniec tej cieciwy polaczyc prosta ze srodkiem pe¬ ku; wykreslona prosta bedzie zadana a- symptota.Im jednak os glówna hyperboli jest dluzsza, tym punkt K wypada blizej srod¬ ka peku i wykreslenie asymptoty jest tym mniej dokladne. Dlatego asymptoty hyper¬ bol, których os glówna jest dluzsza, nizwzajemna odleglosc ognisk podzielona przez )/ 2, wykresla si^ za pomoca takiego s&mfego kola, lecz,stycznego w srodku pe¬ ku do osi pobocznej hyperboli, prowadzac jego cieciwe od tego srodka. Jezeli bowiem (fig. 5) OT = n .2e jest to srednica kola, stycznego do osi pobocznej hyperboli w srodku O i przecinajacego asymptote w punkcie S, to trójkaty prostokatne OMK i TOS sa sobie równe, poniewaz OM = TO = n . 2e i -3 MOK = -* OTS, jako ka¬ ty o ramionach wzajemnie prostopadlych, a zatem odcinek asymptoty OS = MK = n . 2a, przy czym punkt S lezy dalej od srodka O niz punkt K- Wynika z tego, ze zeby dokladniej wykreslic asymptote tej hyperboli peku, której os glówna ma dlu¬ gosc dana, wieksza niz wzajemna odleglosc ognisk, podzielona przez V 2, trzeba zakre¬ slic kolo o srednicy, bedacej okreslona wie¬ lokrotnoscia wzajemnej odleglosci ognisk, styczne w srodku hyperboli do jej osi po¬ bocznej, a nastepnie ze srodka hyperboli; jako jednego konca cieciwy, zbudowac cie¬ ciwe o dlugosci tyle razy wiekszej od dlu¬ gosci osi glównej, ile razy srednica kola jest wieksza od wzajemnej odleglosci o- gnisk; wykreslona cieciwa bedzie odcin¬ kiem zadanej asymptoty.Przyrzad wedlug wynalazku sluzy do wykreslania na tej podstwie asymptot ta^ kiego peku hyperbol wspólogniskowych, których osie glówne tworza postep arytme¬ tyczny. Przyrzad jest wykresem peku kól wspólsrodkowych, wykonanym na przezro* czystej kalce lub cienkiej plycie celuloido¬ wej (fig. 2), przy czym promienie kolej- nych kól wspólsrodkowych tworza równiez postep arytmetyczny.Zeby wykreslic asymptoty peku hyper* boi wspólogniskowych, nalezy wzdluz ich osi pobocznej wzglednie ich osi glównej odmierzyc od ich srodka Q tylekrotna od¬ leglosc 2e ich ognisk, ile razy róznica pro¬ mieni kolejnych kól wspólsrodkowych przyrzadu jest wieksza od róznicy osi glównych kolejnych hyperbol peku, i na odmierzonym odcinku jako na srednicy za¬ kreslic kolo podstawowe (fig. 3 i 5). Na¬ stepnie nalezy nalozyc przyrzad srodkiem kól wspólsrodkowych na koniec M sredni¬ cy kola podstawowego (fig. 4) wzglednie na srodek O peku (fig. 5) i, jezeli przyrzad jest wykonany z przezroczystej kalki, na¬ kluc kolejne punkty K wzglednie S prze¬ ciecia kola podstawowego z kolejnymi ko¬ lami wykresu, jezeli zas przyrzad jest wy¬ konany z celuloidu, przykladac linial do srodka O peku i kolejnych punktów K wzglednie S i wzdluz niego poza brzegiem przyrzadu wykreslic odcinki proste, a na¬ stepnie zdjac przyrzad i polaczyc slady nakluc lub wykreslone odcinki ze srod¬ kiem O.Fig. 6 przedstawia wycinek przyrzadu do zuiytkowan pomiarów dzwiekowych ar¬ tylerii, przystosowany miedzy innymi do wykreslania asymptot peku hyperbol. Od¬ step kolejnych kól wspólsrodkowych odpo¬ wiada 5-krotnej odleglosci, która fala dzwiekowa przebywa w powietrzu w czasie 0,05 sek na planie w podzialce 1 : 20.000, to jest wynosi 5 . 0,05 . 333V3 m„ = 20000 4% mm. Jest ona równa 2V2-krotnej odle¬ glosci, przebywanej w czasie 0,05 sek przy skali 1 : 10.000, albo 5-krotnej odleglosci, przebywanej w czasie 0,0% sek przy skali 1 : 10.000. Zeby zatem wykreslic asymptoty peku hyperbol wspólogniskowych, odpo¬ wiadajacych odleglosciom, które fala dzwiekowa przebywa w czasach, tworza¬ cych postep arytmetyczny o róznicy 0,05 sek, przy uzyciu planu w podzialce 1 : 20.000, trzeba zakreslic kolo podstawowe o srednicy 5-krotnie dluzszej od odleglosci ognisk; przy uzyciu planu w podzialce 1 ! 10.000 srednica kola podstawowego mu¬ si byc od niej 2l/2 raza dluzsza; przy sred¬ nicy zas 5-krotnie dluzszej i planie w po¬ dzialce 1 : 10.000 otrzyma sie asymptoty peku hyperbol, odpowiadajacych odleglo- —. 2 —sciom, które fala dzwiekowa przebywa w czasach, wzrastajacych co 0,025 sek.Oliczbowanie kól przyrzadu dostosowa¬ no do jego zadan innych niz wykreslanie asymptot, a mianowicie do mierzenia czasu przebiegu fali dzwiekowej przy danej odle¬ glosci. Odstep kolejnych kól oliczbowa- nych wynosi 4 . 4% mm = 16% mm = 333 V&m , równa sie zatem odleglosci 20000 na planie w podzialce 1 : 20.000, która fala dzwiekowa przebywa w czasie 1 sek. PL