Przedmiotem niniejszego wynalazku jest urzadzenie, w którym gazy o niskiej preznosci a wysokiej temperaturze i wiel¬ kiej szybkosci miesza sie z cieczami lub in¬ nymi gazami w celu osiagniecia zwiekszenia preznosci gazów z jednoczesnym zmniej¬ szeniem ich temperatury i szybkosci, które to gazy sa nastepnie zuzytkowywane jako czynnik napedny do turbin gazowych.Znane jest ochladzanie gazów spalino¬ wych, stosowanych jako czynnik napedowy w turbinach gazowych, przez wtryskiwanie gazowego lub plynnego czynnika ochladza¬ jacego. W tym przypadku osiagano jednak jedynie zmniejszanie temperatury gazów bez mozliwosci zwiekszenia ich preznosci, pomimo iz objetosc ogrzewajacego sie od tych gazów czynnika chlodzacego zwiek¬ szala sie.Przenoszenie pewnej czesci ciepla, za¬ wartego w gazach spalinowych, na czynnik chlodzacy wymaga pewnego okresu czasu, któremu to okresowi odpowiada pewien od¬ cinek przeplywu gazów spalinowych w za¬ leznosci od szybkosci strumienia tych ga¬ zów. Przy stosowaniu znanych urzadzen zbyt krótki odcinek tego przeplywu powo¬ dowal zwiekszenie objetosci czynnika chlo¬ dzacego tylko w takim malym stopniu, iz preznosc mieszaniny zwiekszala sie stosun¬ kowo nieznacznie.W urzadzeniu wedlug wynalazku niniej-szego usunieto powyzsze wady przez za¬ stosowanie srodków, kt&re, utrzymujac nie- * ibetria, stosunkowo wielka dlugosc odcin¬ aka? i przeplywowego, Umozliwiaja takie zwiekszenie objetosci czynnika chlodzacego po jego ogrzaniu, aby preznosc mieszaniny zwiekszyla sie.W tym celu jest zastosowana w urza¬ dzeniu wedlug wynalazku obracajaca sie tarcza, a do jednej powierzchni tej tarczy doprowadzana jest przez jedna lub kilka dysz mieszanka paliwowa, której gazy po spaleniu wprawiaja w ruch obrotowy tar¬ cze, a jednoczesnie strumien gazu podczas obracania tarczy zostaje odprowadzany na zewnatrz, przeplywajac wzdluz linii spi¬ ralnej. Gazowy lub plynny czynnik chlo¬ dzacy jest przy tym doprowadzany do strumienia gazów na krótki okres czasu jeszcze przed natrafieniem tego strumienia na tarcze lub po uplywie krótkiego okresu czasu po natrafieniu gazów na tarcze. Przy tym korzystne jest, jezeli wymieniona po¬ wierzchnia tarczy jest szorstka. Dysze, przez które doprowadzana jest mieszanka paliwowa, sa tak skierowane, aby osiagnie¬ ta zostala mozliwie wielka dlugosc spiral¬ nej drogi przeplywu strumienia gazów spa¬ linowych. Strumien ten po opuszczeniu tar¬ czy plynie po drodze spiralnej w kierun¬ ku osiowym ku otworom odplywowym o- slony, dzieki czemu dlugosc drogi przeply¬ wu tych gazów jest stosunkowo wielka przy niewielkiej ich objetosci.Jako czynnik chlodzacy korzystnie jest stosowac powietrze, wode lub pare wodna.W przypadku ustalenia wlasciwej dlu¬ gosci przeplywu strumienia gazów spalino¬ wych i ilosci czynnika chlodzacego, jak tez wlasciwego stosunku ich szybkosci prze¬ plywowych straty z powodu uderzen sa mozliwie male, gdyz wedlug wynalazku czynnik chlodzacy jest doprowadzany z wnetrza tarczy do strumienia gazów. W tym celu wal tarczy jest wydrazony, a ko¬ mora, polaczona z doplywem czynnika chlodzacego, jest przylaczona za pomoca kanalów, przebiegajacych w zasadzie w kierunku promieniowym, z pewna liczba o- tworów wlotowych dysz, umieszczonych w równych odleglosciach od osi obrotu. Przy takim wykonaniu urzadzenia wedlug wyna¬ lazku stosuje sie z korzyscia jako czynnik chlodzacy ciecz, w szczególnosci zas wo¬ de, poniewaz doprowadzanie gazowego czynnika chlodzacego, np. powietrza o sto¬ sunkowo wielkiej objetosci z wnetrza walu bez znacznych strat, jest polaczone z pew¬ nymi trudnosciami.Ciekly czynnik chlodzacy doprowadza¬ ny jest do wydrazonego walu tarczy w do¬ wolny znany sposób, przy czym zamiast stosowania wymienionych kanalów promie¬ niowych tarcza moze byc wydrazona. Rów¬ niez korzystne otwory wlotowe dysz, zasto¬ sowane w równych oddaleniach od osi ob¬ rotu, sa polaczone ze soba za pomoca ka¬ nalu pierscieniowego. Obracajaca sie tar¬ cza powoduje odprowadzanie czynnika chlodzacego na zewnatrz z wielka szybko¬ scia, przy czym czynnik ten osiaga stosun¬ kowo znaczna preznosc, jezeli stosowany jest ciekly czynnik chlodzacy. Czynnik ten, wtryskiwany przez dysze, do strumienia gazów, uzyskuje wiec preznosc o odpowied¬ niej wielkosci. Odleglosc dysz, przez które czynnik chlodzacy doplywa do strumienia gazów, zalezy od odleglosci dysz od osi, sluzacych do doprowadzania gazów do tar¬ czy. Dysze do czynnika chlodzacego sa tak rozmieszczone i skierowane, aby czynnik ten odplywal z dysz w kierunku przeplywu strumienia gazów.Jezeli jako czynnik chlodzacy stosuje sie ciecz, nalezy przeplywowe kanaly wy¬ konac wewnatrz tarczy, przez które czyn¬ nik ten doplywa do otworów odplywowych tak, iz wówczas uzyskuje sie bezposrednio przenoszenie ciepla z tarczy na czynnik chlodzacy. Dzieki takiemu podgrzewaniu tego czynnika zmniejsza sie w znacznym stopniu okres czasu i dlugosc drogi, które - 2 —sa konieczne do przenoszenia takiej ilosci ciepla z gazów na ciecz chlodzaca, aby ta ostatnia parowala, osiagajac zwiekszenie objetosci i preznosci.Doprowadzana ciecz moze byc podgrze¬ wana do stosunkowo wysokiej temperatu¬ ry, przy czym wewnatrz tarczy ciecz ta jeszcze nie paruje, poniewaz dzieki stosun¬ kowo znacznej sile odsrodkowej na ciecz te oddzialywa stosunkowo wielkie cisnienie.Okres czasu i dlugosc drogi przeplywu strumienia cieczy zmniejsza sie nie tylko dzieki podgrzewaniu, lecz równiez dzieki temu, iz cieplo parowania zmniejsza sie wraz ze zwiekszeniem preznosci. Im wiek¬ sze jest cisnienie, pod jakim znajduje sie ciecz, jak równiez im mniejsza jest róznica temperatury podgrzewania i temperatury parowania cieczy przy pewnej preznosci, tym mniejsza jest ilosc ciepla, która musi byc przekazana ze strumienia gazów na ciecz chlodzaca, az do jej parowania, a wiec zwiekszenia preznosci i objetosci, W przypadku stosowania cieczy, a w szczególnosci wody, mieszanka sklada sie z gazów spalinowych i z pary wodne}, prze¬ grzanej w wiekszym lub mniejszym stop¬ niu, przy czym sprawnosc turbiny napedza¬ nej taka mieszanka nie przekracza jednak w tym przypadku pewnych stosunkowo malych granic. Jezeli zastosowac poza tur¬ bina skraplacz, tak iz turbina pracuje z podcisnieniem; na wylocie konieczna fest znaczna ilosc pracy, aby uzyskac takie zwiekszanie preznosci gazu, pobieranego ze skraplacza, jaka jest preznosc powie¬ trza w mieszance spalinowej. W turbinie bez skraplacza sprawnosc pary wodnej, za¬ wartej w mieszance, jest stosunkowo mala* Wade te omija sie wedlug wynalazku w urzadzeniu przez zaopatrzenie powierzchni tarczy, do której to powierzchni nie jest doprowadzany strumien gazów, w lopatki, które moga byc zastosowane, ewentualnie, równiez na obwodzie tarczy. Mieszanka plynie pomiedzy tymi lopatkami, przy czym dzieki dzialaniu sily odsrodkowej para wodna zostaje wydzielona z gazu. Obydwa te czynniki dzialaja nastepnie % osobna w oddzielnych turbinach. Wymienione lopatki nie powoduja sprezania mieszanki w po¬ dobny sposób, jak to czynia lopatki spre¬ zarki turbinowej. Oddzielanie gazu od pa¬ ry wodnej osiaga sie dzieki róznicy cieza¬ rów wlasciwych tych czynników, przy czym oddzielanie to powoduje równiez, iz w przypadku zmniejszenia stopnia rozpreza¬ nia gazów w turbinie nie powstaje kwas siarkowy, dzialajacy szkodliwie na lopatki turbiny i scianki skraplacza, W oslonie urzadzenia, w której jest u- mieszczona tarcza, panuje preznosc otrzy¬ mana z przemiany mieszanki na spaliny, która to preznosc zwieksza sie od osi tar* czy na zewnatrz w kierunku jej obwodu jedynie pod dzialaniem pily odsrodkowej.Róznica preznosci w tych miejscach oslony zalezy od ciezaru wlasciwego mieszanki gazowej, jest wiec stosunkowo mala. Aby ulatwic oddzielanie pary wodnej od gazów spalinowych, nalezy zwiekszyc szybkosc obrotowa tarczy-, napedzajac ja z zewnatrz, np. za pomoca oddzielnego silnika.Jak wzmiankowano wyzej, znaczna ob¬ jetosc gazowego czynnika chlodzacego u- trudnia doprowadzanie go przez wydraze¬ nie tarczy do strumienia gazów. W urza*- dzeniu wedlug wynalazku omija sie te trud¬ nosc dzieki przeprowadzaniu spalania jednego ladunku dyszy w dwóch komorach, polaczonych ze soba, a mianowicie kolej¬ no w jednej za druga. W pierwszej komo¬ rze jest spalana jedynie pewna czesc cal¬ kowitej ilosci paliwa, przeznaczonej jako jeden ladunek dyszy, a otrzymane gazy spalinowe doprowadzane sa do drugiej ko¬ mory z jednoczesna przemiana ich prez¬ nosci na szybkosc. Druga komora, w której jest spalona reszta paliwa, jest polaczona z dyszami, doprowadzajacymi strumien ga¬ zowy do tarczy. Strumien gazowy, odply¬ wajacy z pierwszej komory, nalezy pod- — 3 —czas przeplywu do drugiej komory tak po¬ laczyc z czynnikiem chlodzacym i z po¬ wietrzem, koniecznym do spalania resztu- jacej ilosci paliwa, aby strumien ten powo¬ dowal przeplyw czynnika chlodzacego i powietrza do drugiej komory. Tego rodza¬ ju wykonanie nadaje sie szczególnie wów¬ czas, jezeli czynnikiem chlodzacym jest gaz, jednakze wykonanie to moze byc sto¬ sowane równiez i do cieczy. Nadzwyczaj proste wykonanie urzadzenia osiaga sie w przypadku stosowania powietrza jako czynnika chlodzacego. W tym przypadku do strumienia gazów, odplywajacego z pierwszej komory, doprowadzana jest ilosc powietrza, która jest konieczna do ochla™ dzania i do spalania resztujacej ilosci pa¬ liwa.Polaczenie miedzy wymienionymi ko¬ morami powinno byc tak rozrzadzane, aby preznosc, wywolywana w drugiej komorze, nie oddzialywala na przestrzen komory pierwszej. W tym celu stosuje sie wedlug wynalazku w przewodzie, laczacym obie komory ze soba, zawór, który otwiera sie ku drugiej komorze, a który to zawór jest otwierany pod dzialaniem preznosci, panu¬ jacej w pierwszej komorze, a zamykany pod dzialaniem preznosci, panujacej w drugiej komorze, tak iz zawór ten dziala samoczynnie. Jezeli liczba obrotów tarczy jest nadzwyczaj wielka, a wiec spalania w obu komorach nastepuja stosunkowo szybko po sobie, zawór powinien posiadac mozliwie maly ciezar, a to w celu zmniej¬ szenia dzialania sil bezwladnosci jego ma¬ sy. Aby zapobiec niepozadanemu opóz¬ nianiu otwierania i zamykania sie zaworu z powodu oddzialywania sil bezwladnosci jego masy, mozna stosowac oddzielny na¬ ped do tego zaworu.Czynnik chlodzacy i powietrze, koniecz¬ ne do spalania resztujacej ilosci paliwa, na¬ lezy polaczyc ze strumieniem gazów pierw¬ szej komory jedynie podczas przeplywu tego strumienia do komory drugiej, aby umozliwic zwiekszenie preznosci tej w drugiej komorze. Stosunkowo proste wyko¬ nanie osiaga sie wówczas, jezeli zawór, rozrzadzajacy przelot miedzy obu komora¬ mi jest polaczony z zaworem, rozrzadza¬ jacym doplyw powietrza i czynnika chlo¬ dzacego, tak iz oba zawory otwieraja i za¬ mykaja sie równoczesnie. Skoro jeden za¬ wór polaczyl obie komory, przeplywajacy strumien gazów zostaje zmieszany z powie¬ trzem i czynnikiem chlodzacym, które dzieki temu zostaja doprowadzane do dru¬ giej komory. Jezeli nastepnie dzieki spa¬ laniu w tej komorze osiagnieto w niej wiek¬ sza preznosc, niz wynosi preznosc w pierw¬ szej komorze, zawór laczacy obie komory zostaje zamkniety, a równoczesnie zostaje przerwane laczenie mieszanki i powietrza z czynnikiem chlodzacym, wskutek czego preznosc w komorze drugiej zwieksza sie wiec w dalszym ciagu. Po czesciowej zmia¬ nie preznosci w szybkosc doprowadza sie nastepnie mieszanke w sposób wyzej opi¬ sany do tarczy.Przy takim wykonaniu urzadzenia ga¬ zowy czynnik chlodzacy (np. powietrze) doplywa do mieszanki w czasie przerwy, jaka zachodzi miedzy obydwoma okresami spalania. Spalanie w drugiej komorze od¬ bywa sie w obecnosci powietrza chlodza¬ cego, co zmniejsza znacznie temperature spalania. Dalsze ochladzanie gazów spali¬ nowych, jak tez w danym przypadku uzu¬ pelniajace spalanie, jest dokonywane na powierzchni tarczy. To dalsze ochladzanie powoduje mianowicie znaczne zmniejszenie objetosci, koniecznej przy pewnej dlugo¬ sci drogi przeplywu, tak iz zwiekszenie objetosci powietrza chlodzacego, dzieki po* chlanianiu ciepla gazów spalinowych, po¬ woduje znaczne zwiekszenie preznosci mieszanki. Pochlanianie ciepla przez po¬ wietrze jest wprawdzie polaczone z odda¬ waniem ciepla przez gazy spalinowe, po¬ niewaz jednak pomimo równej ilosci po¬ chlonietego i oddanego ciepla zwiekszenie — 4 —objetosci powietrza o stosunkowo niskiej temperaturze jest znacznie wieksze, niz zmniejszenie objetosci gazów spalinowych, wiec i preznosc mieszanki zwieksza sie.Wedlug wynalazku calkowita ilosc pa¬ liwa, stanowiaca jeden ladunek dyszy, jest doprowadzana do pierwszej komory przed doplywem powietrza, tak iz calkowita ilosc paliwa ulega przemianie w gaz dzieki dzia¬ laniu ciepla pozostalosci, poprzedzajacego spalania. Do tej wiec komory doprowadza sie powietrze jedynie w ilosci, jaka jest konieczna do spalania pierwszej czesci pa¬ liwa jednego ladunku, przy czym spalanie jest dokonywane za pomoca ilosci powie¬ trza, jaka jest teoretycznie niezbedna, dzie¬ ki czemu osiaga sie mozliwie najwyzsza temperature i mozliwie najwieksza prez¬ nosc.Wtryskiwanie powietrza do pierwszej komory nalezy dokonywac w kierunku stycznym do kierunku strumienia gazów, odplywajacego z pierwszej komory, a mia¬ nowicie w miejscu, oddalenie którego od miejsca odplywu strumienia gazów jest mozliwie wielkie. Dzieki temu osiaga sie, iz przewazna ilosc zgazowanego paliwa, nie spalonego w pierwszej komorze, nagroma¬ dza sie przed otworem odplywowym, skad jest przetlaczana do drugiej komory bez¬ posrednio po rozpoczeciu spalania w pierw¬ szej komorze, przy czym gazy te porywaja ze soba powietrze i czynnik chlodzacy.Spalanie paliwa w komorze drugiej, szcze¬ gólnie zas spalanie go na tarczy lub w o- slonie, odbywa sie przy tym przy stosun¬ kowo znacznym nadmiarze powietrza, któ¬ ry to nadmiar moze byc tak wielki, nie powodujac wadliwego ochladzania, iz sklad mieszanki znajduje sie ponizej dol¬ nej granicy zaplonu, a w tym przypadku spalanie byloby zbyt powolne, tak iz nie nastapilaby zwyzka preznosci.Powierzchnia tarczy, na która natrafia strumien gazu, powinna byc szorstka i po¬ siadac w tym celu rowki, wykonane w kie¬ runku promieni. Krawedzie rowków, na które dzialaja doplywajace z wielka szyb¬ koscia gorace gazy, moga byc zaopatrzone w powloke z materialu o stosunkowo znacz¬ nej twardosci. Ewentualnie powierzchnia tarczy, na która natrafia strumien gazów, moze byc powleczona warstwa ogniotrwale¬ go materialu, np. karborundu, której po¬ wloka jest dostatecznie szorstka.Gazowanie paliwa w komorze spalania powinno byc dokonane w okresie czasu, podczas którego preznosc w komorze spa¬ da ponizej poczatkowej preznosci. Ponie¬ waz okres ten jest nadzwyczaj krótki, ko¬ nieczne wiec jest jego przedluzanie. W tym celu tarcza przesuwa sie w mozliwie ma¬ lym oddaleniu od dysz, które dzieki temu oddzialywuja ssawczo na tarcze. W ten sposób zwieksza sie w drugiej komorze okres trwania malej preznosci, spowodo¬ wanej spalaniem, tak iz okres czasu, pod¬ czas którego mieszanka przeplywa z komo¬ ry pierwszej do komory drugiej przy mo¬ zliwie malej przeciwpreznosci, jest dosta¬ tecznie wielki.Na rysunku uwidoczniono przyklady wykonania urzadzenia wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia w przekroju podluznym urzadzenie, w którym stosuje sie jako czyn¬ nik chlodzacy ciecz (wode), fig. 2 — to samo urzadzenie w czolowym rzucie pozio¬ mym, fig. 3 — podluzny przekrój urzadze¬ nia, w którym stosowane jest powietrze jako czynnik chlodzacy, fig. 4 — widok szczególu tego urzadzenia, fig. 5 — pozio¬ my rzut zaworu rozrzadczego urzadzenia wedlug fig. 3, fig. 6 — zawór ten w prze¬ kroju wzdluz linii VI — VI na fig. 5 i wre¬ szcie fig. 7 — podluzny przekrój dalszej odmiany wykonania urzadzenia.W wykonaniu urzadzenia wedlug fig. 1 i 2 rozpylone paliwo wraz z czescia po¬ wietrza osiaga pewna preznosc wskutek dzialania pompy 1. Zaworem 48 regulowa¬ ny jest doplyw mieszanki paliwa i powie¬ trza do przewodu 2, z którego mieszanka — 5 -plynie w dalszym ciagu do komory 3, pory¬ wajac w znany sposób resztujaca ilosc po¬ wietrza.W komorze 3 paliwo zapala sie dzieki dzialaniu ciepla pozostalych w tej komo¬ rze spalin lub za pomoca swiecy zaplono¬ wej. Gorace gazy spalinowe plyna przez przewód 4 i dysze 11 do powierzchni tar¬ czy 5, przy czym czesc preznosci tych ga¬ zów ulega przemianie w szybkosc. Celem jasnego przedstawienia rysunku uwidocz¬ niono na fig. 1 i 2 jedynie jedna dysze 11, zwykle jednakze stosowana jest wieksza liczba dysz.Tarcza 5 jest zaopatrzona na powierz¬ chni, na która natrafia strumien gazów, w twarda pierscieniowa powloke 6 z karbo- rundu.Wal 8 tarczy 6 obraca sie w lozyskach oslony 9 i posiada poosiowe wydrazenie 10. W przyblizeniu w takiej samej odleglo¬ sci od osi obrotu tarczy, w jakiej sa umie¬ szczone dysze 11, zastosowano na tarczy 6, a mianowicie na powierzchni zwróconej ku dyszom, otwory 12, stanowiace równiez dysze, które sa polaczone za posrednic¬ twem promieniowych kanalów 13 z wydra¬ zeniem 10. Do wydrazenia 10, a wiec i do kanalów 13 doprowadzany jest w odpo¬ wiedni sposób przez przewód 14 czynnik chlodzacy.Na obwodzie tarczy, jak tez na ze¬ wnetrznej krawedzi jej powierzchni, po od¬ wrotnej od dysz stronie, umieszczone sa lopatki 15, wykonane podobnie do lopatek sprezarki turbinowej. Poniewaz jednak nie jest zadaniem lopatek 15 sprezanie gazu, mozna je wiec wykonac i odmiennie, np. w kierunku promieni tarczy.Sprezona przez tarcze mieszanka jest odprowadzana w dalszym ciagu za pomo¬ ca lopatek 15, przy czym sila odsrodkowa powoduje rozdzial skladników mieszanki, tak iz skladnik o wiekszym ciezarze ga¬ tunkowym gromadzi sie wzdluz obwodu o- slony 9, a skladnik o mniejszym ciezarze gatunkowym —i doplywa do srodkowej czesci oslony, tak iz obydwa skladniki sa odprowadzane przez oddzielne otwory 16, 17 do oddzielnych turbin. Otwory 16 sa za¬ stosowane w przyblizeniu wzdluz ze¬ wnetrznego obwodu tarczy 5, podczas gdy oddalenie otworów 17 od osi tarczy odpo¬ wiada w przyblizeniu najmniejszemu odda¬ leniu lopatek 15 od jej osi. Otwory 16 na¬ lezy wykonac w pewnym oddaleniu od zewnetrznego obwodu oslony 9, co zapo¬ biega odplywaniu przez te otwory pozo¬ stalosci paliwa i pylu wodnego, a wiec uszkodzeniu lopatek turbiny przez te czynniki. W tym celu stosuje sie wewnatrz oslony wzdluz jej obwodu filtry, na któ¬ rych osadzaja sie stale czastki mieszanki.Oslona 9 posiada podwójne scianki 18, miedzy którymi znajduja sie komory chlo¬ dzace 19, przez które plynie dowolny czyn¬ nik chlodzacy, np. woda lub powietrze.Strumien gazów, odplywajacy z dyszy 11, powoduje szybkie obroty tarczy 5, a si¬ la odsrodkowa przeprowadza ciecz chlo¬ dzaca, doplywajaca przez przewód 14 i wydrazenie 10, z wielka szybkoscia przez kanaly 13. Ciecz ta, na która dziala przy tym pewna preznosc, jest wtryskiwana przez dysze 12 w strumien gazów, przy czym oba strumienie posiadaja równe szyb¬ kosci i jednakowe kierunki przeplywu.Mieszanka jest nastepnie doprowadzana na zewnatrz na drodze spiralnej, a prez¬ nosc jej zwieksza sie dzieki zwiekszeniu objetosci czynnika chlodzacego.W wykonaniu urzadzenia wedlug fig. 3 — 6 tarcza 5, zaopatrzona w lopatki 15, równiez obraca sie w oslonie 9. Lopatki niwecza wiry mieszanki gazowej i utrzymu¬ ja równomierne obroty tarczy. Do ochla¬ dzania sluzy powietrze, przy czym stosuje sie dwie komory spalania. Kanal 21 laczy pierwsza (wstepna) komore 20 z druga (glówna) komora 22. W kanale 21 zastoso¬ wany jest zawór 23, otwierajacy sie w kie¬ runku ku glównej komorze 22. Oprócz tego — 6 —kanaly 24 lacza kanal 21 z zewnetrznym powietrzem. Do rozrzadzania kanalów 24 sluzy tulejowy zawór 25, polaczony na sta¬ le z zaworem 23 za pomoca zeber 26 (fig. 3, 5 i 6). Komory 22 sa polaczone bezpo¬ srednio z dyszami 11, przez które doprowa¬ dzana jest mieszanka do tarczy 5. Po¬ wloka 6 z ogniotrwalego materialu jest zaopatrzona w promieniowe rowki -7 o ma¬ lej glebokosci (fig. 4). , Na krótki okres czasu po wzbuchu roz¬ pylone paliwo doprowadzane jest za po¬ moca dyszy 27 do komory 20, a skoro cieplo pozostalych w tej komorze spalin spowodowalo zgazowanie tego paliwa, do¬ prowadzana jest w dalszym ciagu przez przewód 28 w kierunku stycznym pewna ilosc powietrza, jaka jest konieczna do spalania. Mieszanka ulega samozaplonowi, lub tez stosuje sie do tego celu swiece za¬ plonowa 49. Zwiekszenie preznosci gazów w komorze 20 powoduje otwieranie zawo¬ rów 23 i 25, mieszanka przeplywa wiec do drugiej komory 22, podczas gdy przez ka¬ naly 24 doplywa reszta powietrza spalania i powietrze ochladzajace. W górnej czesci urzadzenia wedlug fig. 3 przedstawiono za¬ wory 23, 25 w polozeniu zamknietym, a w dolnej czesci — w polozeniu Otwartym.Liczba 29 oznacza gazowa jeszcze nie spalona mieszanke, a liczba 30 — spaliny po spalonej czesci mieszanki. Zawory 23 i 25 zamykaja sie, skoro osiagnieto w ko¬ morze 22 preznosc wieksza, niz w komo¬ rze 20.Tarcza 5 oddzialywa ssawczo na mie¬ szanke w komorze 22. Wzbuch w komorze 20 powstaje wówczas, skoro podcisnienie w komorze 22 osiagnelo najwieksza wartosc.Urzadzenie w wykonaniu wedlug fig. 7 odpowiada w zasadzie wykonaniu urzadze¬ nia, przedstawionego na fig. 3 — 6. Poza tarcza 5 uwidoczniona jest w urzadzeniu tym turbina, w której pracuja gazy spalino¬ we. Turbina ta sklada sie z kola Curtis'a 31, zaopatrzonego w dysze 32, wieniec lo¬ patkowy 33 i wieniec kierowniczy 34. Wal 35 turbiny jest sprzegniety za pomoca prze¬ kladni zebatej 36, 37 z napedzanym walem urzadzenia. Z walu 35 moze byc równiez uruchomiony regulator i sprezarka, spreza¬ jaca czesc powietrza, doprowadzanego do wstepnej komory 20.Tarcza 5 przesuwa sie w kierunku swej osi, co umozliwia zmiane oddalenia pomie¬ dzy jej powloka, a oslona, a wiec i zmiane liczby obrotów tarczy.Zawory 23, 25 sa przedstawione w polo¬ zeniu zamknietym. Grzybek zaworu 23 przylega do gniazda 38. Zawór 25 sklada sie z pierscienia kolowego, który jest za¬ opatrzony na powierzchni, zwróconej ku komorze 22, w pierscieniowa nasade, po¬ siadajaca przekrój poprzeczny o ksztalcie litery U. W ten sposób otrzymuje sie dwa pierscienie 39 i 40, przy czym wydrazenie 41 w czesci srodkowej zaworów 23 i 25 sluzy do ich ochladzania.Pierscieniowa nasada jest wsunieta w rowek 42 oslony, w którym zastosowano pierscien 43. Przedni koniec tego pierscie¬ nia posiada na obu przeciwleglych po¬ wierzchniach zeby na ksztalt zebów pily, otrzymuje sie wiec uszczelnienie labiryn¬ towe. W podobny sposób jest wykonane uszczelnienie labiryntowe zaworu 25.Pierscien 40 zaworu 25 przesuwa sie w rowku 42. Temperatura gazów, doplywaja¬ cych do kanalu 21, jest tak wysoka, iz po¬ wierzchnie, na które gazy te oddzialywuja bezposrednio, nie moga byc smarowane. Z tego powodu zastosowana jest miedzy we¬ wnetrzna powierzchnia pierscienia 39 a po¬ wierzchnia 45 wolna przestrzen o stosun¬ kowo wielkich wymiarach, podczas gdy wymiary takiej przestrzeni miedzy we¬ wnetrzna powierzchnia pierscienia 40 a ze¬ bami pierscienia 43 sa znacznie mniejsze.Wymiary wolnej przestrzeni miedzy ze¬ wnetrzna powierzchnia pierscienia 39 a ze¬ bami pierscienia 40 posiadaja posrednia wartosc, zawarta miedzy wymienionymi - 7 -wymiarami. Jedynie zewnetrzna powierzch¬ nia pierscienia 40 ociera sie bezposred¬ nio o oslone, tak iz nalezy smarowac jedy¬ nie te powierzchnie. Oprócz tego wnetrze rowka 42 jest polaczone za posrednictwem szczelin 46 z zewnetrznym powietrzem.Po otwarciu zaworów 23, 25 mieszanka plynie z komory 20 do komory 22 wzdluz pierscienia 47 i porywa przy tym ze soba dostateczna ilosc powietrza spalania i po¬ wietrza chlodzacego. Natychmiast po roz¬ poczeciu otwierania zaworu pierscien 40 zamyka szczeliny 46. Powietrze w rowku 42 zostaje sprezone, podczas gdy gazy spalinowe, wzglednie powietrze, doplywaja przez labiryntowe uszczelnienie pierscie¬ nia 43 do przestrzeni, zawartej miedzy pierscieniami 39, 40. Kierunki obu przeply¬ wów sa sobie przeciwne, co ulepsza, uszczel¬ nienie. PL