Wynalazek- dotyczy aparatu kinemato¬ graficznego do wyswietlania filmów obraz¬ kowych lub obrazkowo-dzwiekowych, w którym jako zródlo swiatla zastosowano jedna lub kilka chlodzonych wysokoprez¬ nych lamp wyladowczych z para metalu, posiadajacych zwezona droge wyladowa¬ nia, a w szczególnosci dotyczy rozmieszcze¬ nia poszczególnych czesci skladowych ta¬ kiego aparatu kinematograficznego.Wedlug wynalazku znana wysokoprez¬ na lampa wyladowcza z para metalu, wy¬ kazujaca powyzej wymienione wlasciwo¬ sci, jest polaczona z czescia projekcyjna aparatu kinematograficznego tak, ze apa¬ rat ten posiada zwarta budowe, pozwalaja¬ ca na nalezyte wyzyskanie przestrzeni, jest pozbawiony j akichkolwiek wystajacyeh czesci skladowych, mogacych byc tym sa¬ mym narazonymi na mechaniczne uszko¬ dzenie, i moze byc wykonany z malej licz¬ by gotowych juz czesci skladowych, znaj¬ dujacych sie na rynku. Dzieki temu, ze lampa wraz z cala jej oslona jest umie¬ szczona w aparacie bez znaczniejszego po¬ wiekszenia zewnetrznych rozmiarów kine¬ matograficznego aparatu projekcyjnego, odpada zupelnie stosowanie duzych i bar¬ dzo wystajacych oslon lampowych. Wsku¬ tek tego przy umieszczaniu aparatu pro¬ jekcyjnego, np, w teatrze, odpada koniecz¬ nosc jakiegokolwiek nastawiania tej oslo¬ ny wzgledem obiektywu. Zródlo swiatla najlepiej jest umiescic w odpowiedniejójjjr&WcG (lajacej sie latWó i szybko Wymie- JMac# HI Dzieki nadaniu Aparatowi zwartej bu- cfowy koszty jego Wyrobu zostaja znacznie zmniejszone. Przestrzen wzglednie czesc tej przestrzeni, która normalnie jest zaje¬ ta oslona lampy, jest wyzyskana na umie¬ szczenie bebnów nawijajacego i odwijaja- cego, osadzonych z tylu wlasciwego urza¬ dzenia projekcyjnego we wspólnej oslonie, stanowiacej jedna calosc z oslona urzadze¬ nia projekcyjnego. Pozwala to nastepnie na wykonanie calego aparatu z dwóch tyl¬ ko czesci, a mianowicie z oslony bebnów i oslony projektora.Umieszczenie obu bebnów filmowych we wspólnej oslonie pozwala na zastosowa¬ nie jednych tylko drzwiczek do wymiany bebnów, co równiez stanowi uproszczenie konstrukcji i zmniejsza koszty wyrobu.Trzecia zalete uzyskuje sie w innej po¬ staci wykonania wynalazku dzieki temu, ze tasma filmowa moze przebiegac calko¬ wicie w zamknietej oslonie, wskutek czego zaden pyl nie osiada na tej tasmie, przez co w duzej mierze unika sie zadrapan lub innych uszkodzen tasmy. Lampa wyladow¬ cza, jak wiadomo, nie wytwarza zadnego kurzu i nie daje popiolu.W celu nastawiania obrazu rzutowane¬ go na ekranie przynajmniej zródlo swiatla, okienko obrazkowe i obiektyw obrazowy sa umocowane na plycie, dajacej sie na¬ stawiac dokola osi poziomej.Wedlug wynalazku zaleca sie, aby ob¬ rót plyty, dajacej sie nastawiac, odbywal sie dokola osi krazka z krzyzem Maltan¬ skim lub tez dokola odpowiedniego narza¬ du napedowego. Dokladne polozenie tasmy filmowej w okienku filmowym zalezy o- prócz przesuwu skokowego, powodowa¬ nego obrotem krazka z krzyzem Maltan¬ skim, takze i od dlugosci odcinka filmu, rozpostartego miedzy okienkiem a kraz¬ kiem z krzyzem Maltanskim. Z tego powo¬ du korzystnie jest krazek z krzyzem Mal¬ tanskim umiescic mozliwie blisko okienka filmowego. Poniewaz obracanie plyty usku¬ tecznia sie dokola osi krazka z krzyzem Maltanskim, wiec przy nastawianiu obra¬ zu na ekran os krazka z krzyzem Maltan¬ skim nie zmienia polozenia, co zawsze mialoby miejsce, gdyby obrót byl dokony¬ wany dokola innej osi, krazek zas z krzy¬ zem Maltanskim byl umieszczony na tej plycie przechylnej.Czesc tasmy filmowej w okienku filmo¬ wym wraz z czescia tasmy, nabiegajaca na krazek z krzyzem Maltanskim, biegnie zawsze po linii prostej. Zapobiega sie dzie¬ ki temu uszkodzeniom w miejscu, w któ¬ rym tasma filmowa opuszcza okienko pro¬ wadnicze.Jezeli przy obrocie plyty wahliwej po¬ wstaje dajace sie zauwazyc przesuniecie obrazu w okienku filmowym, to mozna je usunac przez równoczesne przesuniecie tasmy filmowej za pomoca odpowiedniego sprzegla. Do tego celu moze byc zastoso¬ wane w aparacie kazde ze znanych urza¬ dzen sluzacych do przestawiania obrazu.Zasadniczo biorac plyta wahliwa moze równiez obracac sie dokola dowolnej osi, jezeli ze wzgledów konstrukcyjnych nie jest pozadane umieszczenie na tej plycie krazków napedowych, np. krazka z krzy¬ zem Maltanskim. W tym przypadku jest rzecza korzystna umiescic krazek prowad- niczy na plycie wahliwej w poblizu tego miejsca okienka prowadniczego, w którym tasma filmowa opuszcza to okienko, wsku¬ tek czego przy obrocie plyty tasma filmo¬ wa w wiekszym lub mniejszym stopniu o- pasuje ten krazek prowadniczy i dzieki te¬ mu biegnie stale w podluznym kierunku o- kienka prowadniczego, przez co wykluczo¬ ne zostaja jakiekolwiek uszkodzenia fil¬ mu.Nalezy zaznaczyc, ze znane sa juz urza¬ dzenia do rzutowania obrazów w kilku kie¬ runkach, stosownie do zyczenia, przy czym urzadzenia te, /nadajace sie do kinemato- - 2 -grafii domowej, skladaja sie z czesci nie¬ ruchomej i czesci wahliwej.W stosunku do tych znanych urzadzen wynalazek niniejszy dotyczy kinematogra¬ ficznego aparatu projekcyjnego na film normalny lub szeroki, pracujacego w zupel-. nie innych warunkach.Za pomoca znanych urzadzen obraz mozna rzutowac w kilku kierunkach, leza¬ cych w plaszczyznie poziomej. Jest to ko¬ rzystne w kinematografach domowych i podobnych, które sa nastawiane tylko pro¬ wizorycznie. Osiaga sie mianowicie dzieki temu zupelne uniezaleznienie ustawienia aparatu od umieszczenia ekranu, co pozwa¬ la na dogodne stosowanie aparatu w róz¬ nych miejscach i w róznych warunkach przestrzennych.W duzych aparatach na film normalny nie istnieje jednak potrzeba tego rodzaju nastawiania, poniewaz w teatrach, w któ¬ rych ma byc umieszczony aparat, zarówno aparat, jak i ekran, sa nieruchome i wyma¬ gane jest jedynie nastawianie obrazu na wysokosc oraz przewaznie ukosne nasta¬ wienie aparatu wzgledem ekranu.Plyte wahliwa najlepiej jest umiescic tak, azeby mozna nia bylo manipulowac z zewnatrz oslony urzadzenia projekcyjnego.Manipulowanie to mozna uskuteczniac w prosty i dogodny sposób, np. za pomoca ciegla srubowego lub za pomoca galki.Wynalazek jest blizej wyjasniony na rysunku, uwidoczniajacym kilka jego po¬ staci wykonania.Fig. 1 przedstawia przekrój podluzny kinematograficznego aparatu fotograficzne¬ go, fig. 2 — 7 przedstawiaja rózne postacie wykonania wahliwej czesci aparatu wedlug fig. 1, a fig. 8 przedstawia widok aparatu z boku.Na fig. 1 cyfra 1 oznaczona jest oslona, w której umieszczone sa bebny 2, z których jeden jest bebnem nawijajacym, a drugi — odwijajacym. Oslona 1, zaopatrzona w drzwiczki 37, jest wraz z mechanizmem przesuwowym wykonana jako jedna ca¬ losc z plyta wzglednie oslona 3, umocowa¬ na na stale na wsporniku 36. Film 4 bieg¬ nie od bebna, z którego sie odwija, po na¬ pedowym krazku zebatym 5 do okienka obrazkowego 6, a nastepnie jest prowa¬ dzony po krazku 7 z krzyzem Maltan¬ skim. Okienko obrazkowe 6 wraz z oslona 8, w której osadzona jest chlodzona wyso¬ koprezna lampa wyladowcza z para rteci, posiadajaca zwezona droge wyladowania, i z obiektywem obrazowym 9 jest umoco¬ wane na plycie 10, posiadajacej np. ksztalt trójkatny i osadzonej wahliwie dokola po¬ ziomej osi krazka 7 z krzyzem Maltan¬ skim. Os obrotu znajduje sie w takim miej¬ scu plyty 10, ze odcinek tasmy filmowej miedzy okienkiem obrazkowym i krazkiem z krzyzem Maltanskim jest (mozliwie) krótki i biegnie w podluznym kierunku okienka. W plycie 10 wykonane sa dwa otwory szczelinowe 11, przez które prze¬ prowadzone sa sruby dociskowe 12, zaopa¬ trzone w sprezyny i sluzace do prowadze¬ nia plyty.Tasma filmowa biegnie nastepnie od krazka 7 z krzyzem Maltanskim po zeba¬ tych krazkach napedowych 13 i 14; za krazkiem 14 tasma filmowa posuwa sie do krazka naprezajacego 15 po lekko zakrzy¬ wionym torze prowadniczym oslony 17 lampy dzwiekowej, przy czym pod iym torem znajduje sie komórka fotoelektrycz- na 16. Krazek 15, odciagany za pomoca sprezyn lub ciezarków, utrzymuje tasme filmowa w stanie z góry okreslonego i pra¬ wie niezmiennego naprezenia. Nastep¬ nie tasma filmowa biegnie po krazkach 14 i 13 do bebna nawijajacego, znajdujacego sie w oslonie 1. Beben ten jest napedzany za pomoca walka 19. W odpowiednich miejscach umieszczone sa prowadnicze krazki dociskowe lub krazki naprezaja¬ ce 18.Na fig. 2 przedstawiona jest trójkatna plyta 10, zaopatrzona tylko w jeden otwór — 3 —szczelinowy ze sworzniem 20. Plyta jest zaopatrzona na sWyfti górnym koncu W tfze- bfenie 21, z którym zazebi* sie kólko ze¬ bate 22. Os tego kólka zebatego wystaje na zewnatrz oslony 3 i mtze byc urucho- miana np. za pomoca galki; Fig. 3 przedstawia inna postac wykona¬ nia plyty wahllwej 10 wedlug fig. 1. Tasma filmowa 4 biegnie od okienka obrazkowego 6 po gladkim krazkti prowadniczym Ay u- toieszczonym na plycie 10, do krazka 7 z krzyzem Maltanskim. Plyta 10 jest umie¬ szczona obrotowo dokola osi B, która e- weritualnie moze sie zlewac z osia obroto¬ wa krazka prowadniczego A. Takze i w tej postaci wykonania film jest utrzymywany W jednej linii z kierunkiem podluznym o- kietika obrazkowego, wskutek czego unika sie calkowicie jakichkolwiek uszkodzen przy opuszczaniu okienka.Fig. 4 — 7 przedstawiaja najkorzyst¬ niejsza postac wykonania wahliwej czesci urzadzenia, która umozliwia szczególnie proste przestawianie obrazu. Plyta wahli- wa 10 jest utworzona w tym przypadku z dwóch plyt 23 i 24, z których plyta 23 jest osadzona wahliwie na osi krazka 7 z krzy¬ zem Maltanskim. Plyta 23 fest utrzymy¬ wana w odpowiednim polozeniu za pomo¬ ca srub dociskowych 25, osadzonych w dwóch otworach szczelinowych. Plyta 24, na której umieszczone sa: oslona 8 zródla swiatla, obiektyw obrazowy 9 oraz okienko obrazkowe 26, wykonane w tym przypadku jako przeslona z prostokatnym otworem obrazkowym, jest osadzona tak, iz moze byc przesuwana w góre i w dól w rowkach prowadniczych 27 w celu przestawiania obrazu. Na plycie wahliwej 23 umocowa¬ na jest (przedstawiona schematycznie) pro¬ wadnica 28 filmu tak, ze czesc filmu mie¬ dzy ta prowadnica a krazkiem z krzyzem Maltanskim posiada zawsze stala dlu¬ gosc.Przestawianie obrazu wyjasniaja blizej fig. 6 i 7. Plyta przesuwna 24 posiada o- fwór 29, którego jedna scianka jest wy¬ konana w postaci zebatki 30. W plycie 23 Osadzona jest obrotowo os 31 kola zeba¬ tego 32. Przez obracanie galki 33 uzysku¬ je sie wsktrtek zazebiania sie kola 32 z zebatka 30 przesuwanie sie w góre i w dól plyty 24, a tym samym i oslony 8 zródla swiatla, okienka obrazkowego 26 o- raz obiektywu obrazowego 9 wzgledem plyty wahliwej 23 z prowadnica 28 do prowadzenia filmu i z krazkiem z krzy¬ zem Maltanskim. Jest rzecza zrozumiala, ze otwór obrazkowy w prowadnicy 28 do prowadzenia fthmi jest w tym przypadku wiekszy od otworu przeslony lub okien¬ ka 26, odpowiadajacego wymiarom obraz- ka filmu.Na fig. 8 przedstawiony jest zewnetrz- \ ny wyglad aparatu wedlug wynalazku. \ Na figurze tej uwidoczniono polozenie sil¬ nika napedowego 34, wykonanego ewentu¬ alnie jako silnik synchroniczny. W podsta¬ wie 35 mozna umiescic urzadzenie wzmac¬ niajace do celów filmu dzwiekowego lub podobne przyrzady dodatkowe.Nalezy ponadto zaznaczyc, ze w apa¬ ratach wedlug wynalazku przez zastoso¬ wanie lamp wyladowczych unika sie w znany sposób stosowania migawki. Wsku¬ tek usuniecia stosunkowo duzej tarczy migawkowej osiaga sie nadzwyczaj mala i zwarta oslone 3 urzadzenia projekcyjne¬ go- PL