Znane sa urzadzenia do przerzucania i przybijania watku w krosnach tkackich, w których czólenko nie styka sie z dolna równia nitek osnowy, a do przybijania ni¬ tek watku sluzy nie plocha, lecz oddziel¬ ny bijak, zaopatrzony w zeby grzebienia¬ ste i umieszczony ponizej plochy, Bijak ten przesuwa sie okresowo w polozenie przy¬ bicia. Urzadzenia te nie sa zadowalajace, poniewaz trudne jest takie wprowadzanie bijaka pomiedzy nitki osnowy, przy któ¬ rym nitki te nie zostaja nierównomiernie zagiete w góre, Wynalazek niniejszy zapobiega tej wa¬ dzie przez przesuwanie — przed wprowa¬ dzaniem bijaka pomiedzy nitki osnowy — nitek górnej równi w dól tak, iz one znaj¬ duja sie w jednej plaszczyznie z nitkami dolnej równi. Bijak zostaje wsuniety po¬ miedzy nitki osnowy w nadzwyczaj malej odleglosci od plochy, po czym przesuwa sie on naprzód w polozenie przybicia, a nastepnie w dól w polozenie, znajduja¬ ce sie ponizej polozenia poczatkowego.Wedlug wynalazku do utrzymywania czólenka przy plosze podczas jego prze¬ suwania sie zastosowane sa oddzielne na¬ rzady, dzieki czemu osiaga sie, iz odle¬ glosc pomiedzy zebami bijaka i plocha podczas wprowadzania ich pomiedzy ni¬ tki osnowy jest nadzwyczaj mala.Wedlug odmiennego przykladu wyko-nania wynalazku plocha przesuwa sie na pewnym odcinku swej drogi ku polozeniu, w którym zostaje dokonane przybijanie, a po przesunieciu sie na tym odcinku bi- jak grzebieniasty zostaje wsuniety pomie¬ dzy nitki osnowy. Plocha powraca nastep¬ nie w polozenie pierwotne, podczas gdy bijak przesuwa sie w polozenie, w którym zostaje dokonane przybijanie i w którym przesuwajac sie w dól zwalnia on nitki.Wedlug innego odmiennego przykladu wykonania wynalazku plocha przesuwa sie wstecz, zanim zeby bijaka wejda pomie¬ dzy nitki osnowy, dzieki czemu przerwane konce nitek znajduja sie przed bijakiem.W urzadzeniu wedlug wynalazku za¬ stosowane jest równiez przesuwanie plo¬ chy naprzód ku polozeniu przybijania oraz na malym odcinku jej drogi wstecz, zanim bijak zostanie wsuniety pomiedzy nitki osnowy.Na przedniej stronie plochy umiesz¬ czona jest listwa grzebieniasta o malej szerokosci, Wzdluz której przesuwa sie czólenko tak, iz znajduje sie powyzej ni¬ tek równi dolnej, której nitki sa wsuniete pomiedzy zeby listwy grzebieniastej, slu¬ zace do utrzymywania nitek w pewnej odleglosci jedna od drugiej w celu latwiej¬ szego wsuwania pomiedzy te nitki zebów bijaka.Urzadzenie wedlug wynalazku posiada równiez trzpienie, które sa umieszczone powyzej nitek osnowy i które zostaja wsu¬ niete pomiedzy nitki krawedziowe, skoro bijak wysunie sie z nich w dól. Trzpienie te chronia wiec nitki krawedziowe od uszkodzen przez nitki watku i wysuwaja sie spomiedzy nitek osnowy, gdy bijak zbliza sie do polozenia przybijania.Wedlug innego przykladu wykonania wynalazku grzebien przesuwa sie w po¬ przek krosna, przy czym zmienia on po¬ lozenia nitek osnowy wzgledem zebów listwy grzebieniastej. Ulepsza to jakosc otrzymanej tkaniny.Przebieg przybijania przy stosowaniu urzadzen wedlug wynalazku jest nastepu¬ jacy. Skoro nitki równi górnej przesuna sie tak, iz znajduja sie w jednej plasz¬ czyznie z nitkami równi dolnej, bijak prze¬ suwa sie w góre, a jego zeby wchodza po¬ miedzy te nitki. Bijak wykonywa nastep¬ nie przesuw naprzód, przy czym nitki zo¬ staja przesuniete nieco w góre, tak iz po¬ wstaje równia górna, po czym czólenko rozpoczyna ruch ku przodowi, a bijak konczy swa czynnosc i przesuwa sie w dól zwalniajac nitki oraz powraca w poloze¬ nie pierwotne. Przed wsuwaniem zebów bijaka pomiedzy nitki osnowy plocha mo¬ ze byc przesuwana wstecz.Nitki równi dolnej moga otrzymac wie¬ ksze napiecia, niz nitki równi górnej, któ¬ rej nitki zostaja przesuniete w dól. Na¬ piecie ich zwieksza sie przy tym stopnio¬ wo dopóty, az osiagna one polozenie od¬ powiadajace równi dolnej. Zapobiega to krzyzowaniu sie nitek podczas ich ruchów, jak równiez ich uszkadzaniu.Na rysunku uwidoczniono przyklady wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia w perspektywie czesc plochy^ bidla, bija¬ ka, skrzynki czólenkowej i czólenka, fig. 2 — czólenko, bidlo i ploche w przekroju poprzecznym przez czólenko przy nieru¬ chomym bijaku, fig. 3—7 wyjasniaja prze¬ bieg przybijania watku, fig. 8 — przedsta¬ wia w przekroju poprzecznym odmienne wykonanie czólenka i narzadów do regulo¬ wania jego ruchów, przy czym bijak jest czynny, fig. 9 — bijak w chwili rozpocze¬ cia jego dzialania, przy czym bidlo i plo¬ cha zostaly obrócone wstecz przed rozpo¬ czeciem dzialania bijaka, fig. 10 — dalsze odmienne wykonanie urzadzenia wedlug fig. 1, fig. 11 — 15 wyjasniaja przebieg przybijania, przy którym przed jego roz¬ poczeciem bidlo i ploche obraca sie wstecz, fig. 16 i 17 przedstawiaja w widoku z przodu i z boku mechanizm uruchomiajacy bijak, fig. 18 — 22 — w przekroju poprze- - 2 —cznym dalsza odmiane wykonania urza¬ dzenia wedlug fig. 2 wzglednie wyjasniaja przebieg przybijania, fig. 23 i 24 —-w rzu¬ cie pionowym i poziomym narzady do utrzymywania pozadanej szerokosci wy¬ twarzanej tkaniny, a fig- 25 i 26 — czesc krosna wraz z nitkami osnowy oraz narza¬ dy, sluzace do uruchomiania grzebienia w poprzek krosna.Na fig. 1—7 litera a oznacza ploche, litera b — czesc bidla, zaopatrzona w górna listwe 61, litera c — listwe grzebie¬ niasta o malej szerokosci, wzdluz której czólenko d przesuwa sie podczas przej¬ scia przez przesmyk, utworzony z górnej i dolnej równi nitek osnowy e, litera / — skrzynke czólenkowa, litera g — ramiona, przymocowane do listwy 61 i sluzace do utrzymywania czólenka d podczas jego przesuwu w polozeniu, w którym przylega ono do plochy a, litera h — bijak, a lite¬ ra i — czesc tkaniny wytwarzanej.Podczas tkania nitki równi dolnej sa przesuniete pomiedzy zebami listwy c tak, iz czólenko, przesuwajace sie wzdluz tej listwy, nie styka sie z tymi nitkami.Nitka / watku jest uwidoczniona na fig. 3 w polozeniu, w którym opuscila ona czólenko, a bijak h znajduje sie ponizej nitek e osnowy przy bidle oraz plosze.Nastepnie nitki równi górnej zostaja prze¬ suniete w dól, tak iz znajduja sie one w jednej plaszczyznie z nitkami e równi dolnej (fig. 4), przy czym zeby listwy c odsuwaja pojedyncze nitki jedna od dru¬ giej. Bijak przesuwa sie w góre, przy czym jego zeby wchodza pomiedzy nitki osnowy, po czym zostaje on przesuniety naprzód wraz z nitka / watku, a skoro przesunie sie on na malym odcinku swej drogi, to powstaje przesmyk (fig. 5). Po osiagnieciu przez przesmyk dostatecznego rozwarcia, jako tez zanim bijak osiagnie krancowe polozenie, rozpoczyna sie po¬ nowny przesuw czólenka przez przesmyk.Po ukonczeniu dzialania bijaka (fig. 6) zo¬ staje on wysuniety spomiedzy nitek osno¬ wy (fig- 7) i moze przesunac sie wstecz w polozenie przedstawione na fig. 3* Dolna powierzchnia czólenka d jest zaokraglona (fig. 2) na krawedzi nie przy* legajacej do plochy a, tak iz w razie wy¬ padniecia czólenka przez przesmyk bijak h styka sie z dolna powierzchnia czólen¬ ka i nie zostaje uszkodzony.Czólenko jest zaopatrzone w listewki c/1, d2 z twardego drzewa, a mianowicie w miejscach, w których styka sie ono z ra¬ mionami g i z listwa c.Z wyjasnienia przebiegu przybijania watku jest rzecza widoczna, iz plocha i bidlo sa nieruchome, przy czym plocha utrzymuje nitki osnowy w pewnej odle¬ glosci jedna od drugiej, a bidlo sluzy do podpierania plochy i wodzików czólenka.Odleglosci pomiedzy zebami listwy c moga odpowiadac odleglosciom pomiedzy zebami plochy a lub tez odleglosci pomie¬ dzy zebami listwy c moga byc tak duze, iz pomiedzy zeby te wchodza nitki z dwóch zebów plochy lub z ich wiekszej liczby.Odleglosci pomiedzy zebami bijaka powin¬ ny odpowiadac odleglosciom pomiedzy ze¬ bami listwy c tak, aby zeby bijaka wsu¬ waly sie dokladnie pomiedzy nitki, utrzy¬ mywane w pewnej odleglosci od siebie za pomoca zebów listwy c.Bardzo wazna zaleta wynalazku jest ta okolicznosc, iz czólenko rozpoczyna prze¬ suw naprzód, zanim dzialanie bijaka zo¬ stalo ukonczone. Wynika z tego, iz czólen¬ ko dziala podczas wiekszej czesci okresu tkania, niz w znanych urzadzeniach, tka¬ nie zostaje wiec przyspieszone, przy czym jednak zbedne jest zwiekszanie szybkosci przesuwu czólenka. Oprócz tego wynala¬ zek posiada zalety, wynikajace z ruchów nitek osnowy podczas powstawania prze¬ smyku. Jak wymieniono powyzej, nitki równi górnej sa przesuwane ku nitkom równi dolnej, którym nadaje sie nieco wie¬ ksze napiecie niz nitkom równi górnej.Odcinek nitek równi górnej pomiedzy tka¬ nina wytwarzana i (fig. 25) a nierucho¬ mym walkiem napinajacym i1 posiada mniejsza dlugosc niz odpowiadajacy mu odcinek nitek równi dolnej (litera e1, fig. 25, oznacza nicielnice). Poniewaz nitkom równi górnej nadaje sie stopniowo najwie¬ ksze napiecie, skoro znajda sie one w je¬ dnej plaszczyznie z nitkami równi dolnej, a ze nie zostaja one przesuniete w dól, za¬ nim nie otrzymaja takiego napiecia, zapo¬ biega sie wiec w ten sposób naglemu napi¬ naniu i targaniu nitek osnowy podczas po* wstawania przesmyku. Oprócz tego pod¬ czas tej czynnosci nitki osnowy nie krzy¬ zuja sie, nie ocieraja sie jedna o druga, a wiec nie przerywaja sie.Wedlug przykladu wykonania (fig. 8 i 9) ramiona g1 i g2, umocowane na listwie 61, sluza do uchwytywania czólenka d na dwóch rozmaitych poziomach i przyciska¬ nia go do plochy a. Zbedna jest listwa c (fig. 1), a bijak h moze znajdowac sie na poczatku jego czynnosci tuz przy plosze a (fig. 9).Konce dolne plochy i bidla moga byc obrócone wstecz, zanim bijak wejdzie po¬ miedzy nitki osnowy, co jest uwidocznione na fig. 10, przy czym jednak zamiast ra¬ mion g1 i g2 do podpierania czólenka slu¬ zy listwa c. Bidlo jest osadzone na czopie k, obracanym za pomoca dwóch ramion m, które sa umieszczone na obydwóch przeciwleglych ramach krosna i sa pola¬ czone przegubowo z ramionami n. Ramio¬ na te obracaja sie naokolo czopów ramion o, które sa osadzone obrotowo na czopach o1 i zaopatrzone w krazki p, przesuwaja¬ ce sie w rowkach g tarcz prowadniczych r. Bijak h jest osadzony na drazkach s, które sa uruchomiane tarczami mimosro- dowymi t za pomoca drazków a. Dzieki odpowiedniemu ksztaltowi rowka q plo¬ cha zostaje obrócona za pomoca krazka p i ramion o, n, m naokolo czopa k wstecz, zanim bijak zostanie wsuniety pomiedzy tiitki ósriowy, przylegajace do listwy grze¬ bieniastej c. Na fig. 10 uwidoczniono bidlo z plocha, obrócone wstecz, a bijak — w polozeniu pomiedzy nitkami osnowy. Po¬ niewaz bidlo z plocha jest obrócone wstecz, odleglosc pomiedzy bijakiem a plocha moze byc znacznie mniejsza (fig. 9), tak iz zeby bijaka wsuwaja sie calko¬ wicie pomiedzy nitki osnowy utrzymywa¬ ne w pozadanej odleglosci od siebie za po¬ moca plochy a. Obracanie bidla wstecz umozliwia równiez wsuwanie zebów bijaka pomiedzy nitki osnowy poza nitkami prze¬ rwanymi, przylegajacymi do plochy w je¬ go polozeniu roboczym podczas tkania, bi¬ jak wyprostowuje wiec przerwany koniec i zapobiega jego powiklaniu z reszta nitek osnowy podczas powstawania przesmyku.Powiklanie takie stoi mianowicie na prze¬ szkodzie powstawaniu przesmyku i odpo¬ wiednim przesuwom czólenka. Dzialanie to wyjasniaja fig. 11 — 15. Przerwany ko¬ niec v nitki przylega do plochy a w jego normalnym polozeniu podczas tkania (fig. 11). Na fig. 12 plocha jest obrócona nieco wstecz, a wiec w prawo, a przesmyk za¬ myka sie, przy czym koniec v nitki stara sie powiklac z reszta nitek osnowy. Jezeli nastepnie plocha zostanie w dalszym cia¬ gu obrócona wstecz (fig. 13), przerwany koniec v nitki zostaje zamkniety pomie¬ dzy nitkami osnowy, które nie znajduja sie na jednym i tym samym poziomie, a bijak zostal wsuniety pomiedzy nitki osnowy po¬ za koncem V, przy czym przylega on do listwy c. Skoro bijak przesunie sie na¬ przód (fig. 14), wyprostowuje on koniec v podczas przesuwania naprzód nitki wat¬ ku. Przesmyk jest juz otwarty, a plocha a powrócila w polozenie pierwotne (fig. 15).Na fig. 16 i 17 przedstawiono urzadze¬ nie do uruchomiania bijaka h. Bijak jest osadzony na podstawie 2, która przesuwa sie w ramionach 3, obracajacych sie na¬ okolo walu wydrazonego 4. Ten ruch obro¬ towy powoduje sie tarcza mimosrodowa 5 — 4 —za pomoca drazków 5a i 6, z których dra¬ zek 6 jest zamocowany w ramionach 3.Obroty tarczy 5 powoduja wiec przesuwy bijaka naprzód i wstecz, podczas gdy do przesuwania go w kierunku pionowym slu¬ zy tarcza mimosrodowa 7, osadzona na wale 8 tarczy 5 i obracajaca drazek 9 na¬ okolo czopa 10. Drazek ten powoduje obroty drazka 11 naokolo czopa 12. Jedno ramie drazka 11 przesuwa walek 13 w wy¬ drazeniu walka 4 przeciw dzialaniu spre¬ zyny 14, przy czym walek 13 obraca za pomoca czopów 15 dzwignie katowe 16, osadzone na nasadach 17 drazka 6. Draz¬ ki 18 lacza dzwignie 16 z podstawa 2 bi¬ jaka. Tarcza 7 powoduje wiec przesuwy bijaka w góre, podczas gdy przesuwanie go w dól osiaga sie dzialaniem sprezy¬ ny 14.W urzadzeniu, uwidocznionym na fig. 18, plocha a i bidlo b przesuwaja sie na¬ przód i wstecz, za nim bijak h wsunie sie pomiedzy nitki osnowy. Do uruchomiania bidla sluzy korba 20 i drazek 21, podczas gdy przesuwanie bijaka osiaga sie za po¬ moca tarczy 22, w której rowku przesuwa sie krazek 23 osadzony na ramieniu 24.Ramie to jest polaczone za pomoca draz¬ ka 25 z drazkiem 6, umieszczonym pomie¬ dzy ramionami 3 (fig. 16 i 17). Dzialanie bijaka wyjasniaja fig. 19 — 22. Nitka wat¬ ku / przylega do plochy a (fig. 19), która przy przesuwaniu sie naprzód powoduje odpowiednie przesuniecie sie nitki / (fig. 20). Nastepnie plocha przesuwa sie wstecz pozostawiajac nitke / w nadanym jej po¬ lozeniu, a bijak, przylegajacy do plochy, wsuwa sie pomiedzy nitki osnowy, które znajduja sie w jednej plaszczyznie (fig. 21). Fig. 22 uwidocznia ploche w poloze¬ niu pierwotnym, a bijak — przy koncu je¬ go dzialania. Bijak przesuwa sie nastepnie w dól w polozenie wedlug fig. 19.Fig. 26 uwidocznia urzadzenie, umozli¬ wiajace zmiane polozenia nitek osnowy w plosze wzgledem zebów listwy grzebienia¬ stej, dzieki czemu wytwarza sie tkanine równomiernie gesta. Plocha a jest opra¬ wiona w rame a2, która jest polaczona ze sprezyna ciagnaca a3 oraz z ramieniem a4, polaczonym przegubowo z ramieniem a6, osadzonym obrotowo na czopie a7 oraz zaopatrzonym w krazek a5, slizgajacy sie po tarczy mimosrodowej a1, przy czym plocha a jest przesuwana w poprzek kro¬ sna za pomoca obracajacej sie tarczy a1, krazka a5, ramion cP^ a* i sprezyny cia¬ gnacej a3, natomiast listwa grzebieniasta c w tym czasie jest nieruchoma. W kaz¬ dej przestrzeni pomiedzy dwoma zebami plochy znajduja sie dwie nitki osnowy, a mianowicie na dwóch poziomach. Odle¬ glosci pomiedzy zebami listwy c sa tak duze, iz moga byc w nich umieszczone cztery nitki z dwóch przestrzeni pomiedzy zebami plochy a. Jezeli plocha nie przesu¬ wa sie w poprzek, a nitki górne zostaly przesuniete w dól az do poziomu nitek dolnych przed kazdym przybiciem, to po¬ miedzy zeby listwy c dostaja sie kazdo¬ razowo te same nitki osnowy. Jezeli je¬ dnak nitki równi dolnej zostaja przesunie¬ te nieco w góre, tak iz znajduja sie powy¬ zej listwy c, a plocha przesunie sie w po¬ przek krosna o odleglosc odpowiadajaca odleglosci samych zebów, to przy przesu¬ waniu wszystkich nitek w dól pomiedzy zeby listwy c nitki te zostaja umieszczone pomiedzy tymi zebami w odmienny spo¬ sób, niz w przypadku, w którym plocha nie wykonywa przesuwów w poprzek kro¬ sna. Przed nastepnym przybijaniem plo¬ cha przesuwa sie w kierunku przeciwnym w celu dalszego odmiennego umieszczenia nitek w listwie c. Odleglosc pomiedzy ze¬ bami bijaka h odpowiada takiej odleglosci pomiedzy zebami listwy c, iz zmieniajac umieszczenie nitek pomiedzy plocha a li¬ stwa c osiaga sie zmiane ich umieszczenia w bijaku h.Na fig. 23 i 24 przedstawiono urzadze¬ nie, które utrzymuje taka szerokosc wy- — 5 —tworzonej tkaniny, iz przy wyciaganiu ni¬ tek osnowy zeby bijaka nie sa wsuwane niekorzystnie pomiedzy te nitki oraz nie dzialaja niekorzystnie w przestrzeniach pomiedzy nitkami. Trzpien 26 jest osadzo¬ ny na ramieniu 27, które jest polaczone za pomoca czopa 28 z plyta 29, zaopatrzona w podluzny otwór na czop 28. Do bijaka h przymocowane jest ramie 31, które obra¬ ca ramie 32, osadzone wraz z plyta 29 na czopie 30. Sprezyna 33 stara sie obracac ramie 32, a wiec i trzpien 26 w dól, gdy ramie 31 po ukonczeniu przybijania nie styka sie juz z ramieniem 32. Lozysko 34 czopa 30 posiada nasade 35, która ograni¬ cza przesuwy trzpienia 26 w dól opierajac sie o nasade 36 plyty 29. Po kazdej stro¬ nie krawedziowych nitek calej osnowy umieszczony jest jeden trzpien 26, bijak h zas posiada ramiona 31 na kazdym boku krosna.Gdy bijak h zbliza sie do polozenia ro¬ boczego, ramiona 31 odsuwaja trzpienie 26 od nitek osnowy, a po ukonczeniu przybi¬ jania i odsunieciu bijaka od nitek osnowy trzpienie wchodza pomiedzy krawedziowe nitki osnowy i zapewniaja odpowiednie uchwytywanie nitek zebami bijaka h, za¬ pobiegaja wiec przerywaniu tych nitek podczas dzialania bijaka. PL