Przedmiotem niniejszego wynalazku Jest elastyczne sprzeglo, którego jedna polów¬ ka posiada równolegle do jego osi sworz¬ nie, a druga — elastyczne tuleje, znajduja¬ ce sie we wspólosiowych wydrazeniach. W znanych sprzeglach tego rodzaju zdarza sie czesto szkodliwy luz w kierunku przenosze¬ nia sily.Wedlug wynalazku wydrazenia jednej polówki sprzegla, mieszczace w sobie ela¬ styczne tuleje, przylegaja do siebie tak, iz znajdujace sie w nich elastyczne tuleje sty¬ kaja sie ze soba, a ich miejsca styku leza na kole. W ten sposób nigdy nie moze powstac luz, a bieg sprzegla jest calkowicie równo¬ mierny.Znane sa sprzegla, w których wszystkie równolegle do osi narzady sprzegajace obu polówek sprzegla wspóldzialaja z pojedyn¬ czym elastycznym pierscieniem, posiadaja¬ cym wyciecia na brzegach zewnetrznym i wewnetrznym, w celu umieszczenia narza¬ dów sprzegajacych. Wyciecia te oslabiaja pierscien, a poza tym nie mozna w nim wy¬ tworzyc naprezenia poczatkowego. Wedlug wynalazku natomiast 4zi&lanie, jakie po¬ woduje wzajemne zetkniecie sie poszcze¬ gólnych tulej elastycznych, zostaje zwiek¬ szone jeszcze dzieki temu, ze poszczególne tuleje elastyczne, stanowiace elastyczne o- gniwa pierscienia, sa ulozone obok siebie z naprezeniem poczatkowym* a sworznie! wy-stajace z drugiej polówki sprzegla, powiek¬ szaja naprezenia tulej dzieki temu, ze ich srednica jest wieksza od szerokosci ich. wewnetrznych wydrazen.Gdy elastyczne tuleje uginaja sie pod naciskiem sworzni w kierunku dzialajacej sily, to nastepne sworznie przysuwaja od¬ powiednia ilosc elastycznego tworzywa, tak iz zostaje zachowane pozadane naprezenie poczatkowe zarówno pomiedzy tulejami, jak i pomiedzy sworzniami i tulejami. Sily sa wiec przenoszone dalej zarówno po¬ przez pojedyncze elastyczne ogniwa, jak i przez utworzony w nich pierscien dzieki wzajemnemu przyleganiu ogniw; sila na¬ prezenia poszczególnych elastycznych o- gniw pozostaje jednakowa w obu kierun¬ kach obrotu, Tuleje elastyczne, sluzace do umieszcze¬ nia sworzni, posiadaja wydrazenia w prze¬ kroju eliptyczne, których wielka os ma kie¬ runek ku srodkowi. Dzieki temu wystajace sworznie stykaja sie z tulejami tylko w kie¬ runku obwodu kola. Elastyczny material posiada moznosc uginania sie dzieki luzom w kierunkach promieni. W sprzeglach tego rodzaju o budowie ulepszonej wedlug wy¬ nalazku znane sa takie luzy. W tym przy¬ padku jednak wydrazenia nieokragle nie znajduja sie w narzadach elastycznych, lecz w samej polówce sprzegla, a wiec w tarczy zelaznej. Wskutek tego obróbka jest trudna, gdyz juz w odlewie nalezy wyko¬ nac miejsca nieokragle. Tuleje gumowe znajduja sie w nieobrobionych wydraze¬ niach, wobec czego wskutek ruchu pomie¬ dzy tulejami gumowymi i tarcza sprzega¬ jaca nastepuje zuzycie tulej gumowych.Na rysunkach przedstawiono przyklad wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia przekrój podluzny sprzegla elastycznego wedlug wynalazku, fig. 2 — jego czesciowy widok z przodu, patrzac w kierunku strzal¬ ki 1 na fig. 1, a fig. 3 — widok z przodu po¬ lówki sprzegla ze sworzniami, patrzac w kierunku strzalki 2.Na walach w1 i w2 osadzone sa polów¬ ki sprzegla b i a. Polówka sprzegla b za- . wiera rozmieszczone na kole sworznie c, mozliwie równomiernie rozstawione.Druga polówka sprzegla a zawiera wy¬ drazenia g (górna czesc fig. 2), które razem tworza wykrój pierscieniowy G, zlozony na przemian z ograniczonych lukami, kolowy¬ mi rozszerzen g oraz zwezen g1. W tym wykroju G sa umieszczone (dolna czesc fig. 1 i 2) elastyczne tuleje d, wlozone równo¬ legle do osi w wydrazenia kolowe g. Tuleje d opieraja sie w kazdym wydrazeniu g o obrzeze g\ Zebra gK stanowia polaczenie pomiedzy kadlubem polówki sprzegla a i zewnetrznym obrzezem a1.Jak widac w dolnej polowie na fig. 2, tuleja d opiera sie bezposrednio na swych dwóch tulejach sasiednich tak, iz otrzymu¬ je sie zamkniety lancuch tulej. Przy tym dobrze jest, gdy te tuleje sa wlozone z wza¬ jemnym dociskiem tak, iz lancuch tulej po¬ siada naprezenie poczatkowe, jak widac z plaskich boków stykowych pomiedzy okra¬ glymi tulejami d na fig. 2.Na fig, 1 i 2 widac, ze wystajace sworz¬ nie c w przykladzie wykonania, przedsta¬ wionym na rysunku, sa zacisniete w tule¬ jach d w kierunku obwodu, najlepiej z pew¬ na sila, jednak w kierunkach promienio¬ wych posiadaja luzy swobodne. Uwzglednia sie przez to wlasciwosc wielu materialów elastycznych, które zachowuja swa ela¬ stycznosc przy sciskaniu tylko wtedy, gdy istnieje mozliwosc poddawania sie. Taka budowa pozwala zreszta na boczne i kato¬ we przesuniecia obu konców walów w1 i w'2 wzgledem siebie. Równiez i poosiowe przesuniecia sa mozliwe bez obawy, ze po¬ wstana cisnienia w kierunku poosiowym.Gdy na tuleje d stosuje sie tworzywa orga¬ niczne, to sprzeglo pracuje cicho i stanowi izolacje elektryczna. Aby sworznie c pod¬ czas przesuniec sprzezonych konców walu nie zdzieraly elastycznych tulej, sa one gladko polerowane. — 2 —Opisani wy£&j"-sjrfze'glo tlumi równiez znacznie zdarzajace sie drgania obrotowe, których w maszynach o zmiennych liczbach obrotu nigdy nie mozna calkowicie unik¬ nac. Podczas drgania zachodzi po pierwsze tarcie sworzni c w tulejach d, po wtóre wza¬ jemne tarcie tulej o siebie i po trzecie tu¬ leje pracuja w wydrazeniach g, wobec cze¬ go nawet przy wielkich amplitudach drgan przy krytycznej liczbie obrotów sworznie i tuleje dzialaja hamujaco i tlumiaco. Tule¬ je przenosza sily, wywierane przez sworz¬ nie, czesciowo bezposrednio na scianki wy¬ drazen g, czesciowo^ jednak równiez przez wzajemne opieranie, gdy bieg sprzegla jest zrównowazony. W ten sposób naprezenie rozklada sie równomiernie na wszystkie o- gniwa, wobec czego zwieksza sie ich trwa¬ losc. PL