Do mierzenia grubosci drzew stosuje sie najczesciej tak zwane jarzemko (klupe) , to znaczy przyrzad, zawierajacy dwa rów¬ nolegle prety, umieszczone na czesciach wzgledem siebie przesuwnych, przy czym miara grubosci drzewa jest przesuniecie jedtoej czesci wzgledem drugiej w poloze¬ niu, w którym prety ujmuja drzewo z; obu stron. Pomiar takim jarzemkiem jest do¬ kladny tylko wówczas, jezeli przesuwne czesci nie maja wiekszych luzów. W razie bowiem luzu, np. po dluzszym uzywaniu przyrzadu, pomiar wskutek zwichrzania sie pretów staje sie bardzo niedokladny. Gdy zas chodzi o pomiar grubosci drzewa na "wysokosci niedostepnej bezposrednio mie¬ rzacemu, zainteresowani posluguja sie naj¬ czesciej optycznym instrumentem pomiaro¬ wym, co jest uciazliwe i kosztowne.Znane sa tez przyrzady do mierzenia grubosci drzew, skladajace sie z dwóch równoleglych pretów, umieszczonych na ramionach, polaczonych przegubami i osa¬ dzonych na zerdzi. Jarzemka tego rodza¬ ju, by umozliwic mierzenie grubosci drzew na wysokosci wiekszej, sa zaopatrzone w sznurek lub linke, poprowadzona od wy¬ mienionych pretów w dól wzdluz zerdzi, co umozliwia odczytywanie na tej zerdzi grubosci drzewa na wysokosci tej, na któ¬ rej przylozono don prety.Przedmiotem wynalazku jest przyrzadwymienionego typu, nadajacy sie i do mie¬ rzenia, srednicy drzew na1 wysokosci ma¬ lej, i do! jej mierzenia pa wysokosci znacz¬ niejszej w sposób* wygodniejszy i bardziej niezawodny, niz przyrzady znane.Wynalazek polega na tym, ze na wy¬ stajacym czopie jednego preta osadzona jest obrotowo tulejka, polaczona przegubo¬ wo z linijka, zaopatrzona w podzialke w jednostkach dlugosci, a drugi pret jest zaopatrzony we wskaznik (np1, gwózdz), pozwalajacy przy pomiarze na wysokosci osoby mierzacej odczytac grubosc drzewa na podzialce linijki. Przy pomiarach nato¬ miast na wysokosciach znaczniejszych ja^ rzemko wedlug wynalazku rózni sie od ja- rzemek znanych tym, ze prety sa tak ciez¬ kie, iz swym ciezarem rozchylaja ramiona przyrzadu bez pomocy sprezyn, stosowa¬ nych w przyrzadach znanych. Sprezyny ta¬ kie stanowia bowiem przedmiot nieustan¬ nych zaklócen dzialania przyrzadu, ponie¬ waz czesto podlegaja zepsuciu lub zni¬ szczeniu, zwlaszcza w niesprzyjajacych wa¬ runkach atmosferycznych.Rysunek przedstawia dwa przyklady jarzemka wedlug wynalazku. Fig. 1 przed¬ stawia widok czolowy przyrzadu do po¬ miarów na wysokosci osoby mierzacej w stanie zamknietym, fig^ 2 — w stanie roz¬ wartym, fig. 3 — widok' z góry w polozeniu wedlug fig. 1, a fig. 4 — widok z góry w polozeniu wedlug fig. 2; fig. 5 przedstawia widok czolowy przyrzadu do pomiarów na wysokosci znaczniejszej w stanie zamknie¬ tym, fig. 6— jego widok boczny, a fig 7 — jego widok czolowy w stanie rozwar¬ tym.Jarzemko, przedstawione na fig. 1 — 4, sklada sie z dwóch pretów 1, 2, przymoco¬ wanych do ramion 3, 4, które sa osadzone w listwach 5, 6, polaczonych przegubowo zawiasami 7. Na wystajacym czopie preta / osadzona jest obrotowo tulejka 10, do której przymocowana jest przegubem 11 linijka 8, opatrzona podzialka w jednost¬ kach dlugosci. W powierzchnie czolowa drugiego preta 2 wbity jest gwózdz 9.Przy uzyciu jarzemka wedlug fig. 1 — 4 zbliza sie prety 1 i 2 do siebie przez ob¬ rót ramion 3, 4, az prety dotkna z obu stron mierzonego drzewa. Wówczas od¬ czytuje sie grubosc drzewa bezposrednio wedlug polozenia gwozdzia 9 na podzialce linijki 8. Gdy przyrzad nie jest w uzyciu, mozna linijke 8 przekrecic w przegubie 11 w polozenie równolegle do pretów 1, 2; przyrzad tak zlozony zajmuje malo miej¬ sca.Budowa jarzemka wedlug fig. 5 — 7 polega na tym, ze prety 12, 13 sa przymo¬ cowane do konca ramion 14, 15, polaczo¬ nych przegubem 6 i przymocowanych nim do pionowego preta 17, którego dolny ko¬ niec wklada sie w tulejke 20, osadzona na zerdzi 21. Do pretów 12, 13 przyczepione sa konce sznurków 18, 18', poprowadzo¬ nych przez uszko 19 w górnym koncu pre¬ ta 17, a dalej wzdluz preta 17 i zerdzi 21 w dól, gdzie sa polaczone np. wezlem. Na zerdzi 21 wykonana jest na odpowiedniej wysokosci podzialka:, wyznaczona empi¬ rycznie.Przy uzyciu jarzemka wedlug fig. 5 — 7 chwyta sie zerdz 21 jedna reka, a druga popuszcza sie sznurki 18, 18', przy czym prety, dostatecznie ciezkie, rozchylaja swym ciezarem ramiona jarzemka. Po od¬ powiednim zblizeniu przyrzadu do mierzo¬ nego drzewa ciagnie sie za sznurki 18, 18', az prety 12, 13 dotkna z obu stron drze¬ wa', co uwidocznia sie tym, ze sznurków nie mozna pociagnac dalej. Wówczas odczy¬ tuje sie grubosc drzewa wedlug polozenia wezla na podzialce zerdki 21.Sznurki mozna zastapic linkami stalo¬ wymi, a uszko 19 zaopatrzyc w krazki do sznurka lub linki. PL