Wynalazek niniejszy dotyczy zaworu, wlaczonego w przewód, który niezaleznie od zmian cisnienia przed jego wlotem i wylotem utrzymuje samoczynnie stala ilosc przeplywu cieczy w jednostke czasu po na¬ stawieniu na okreslona wartosc.Zawory, sluzace do tego celu sa znane.Niektóre z nich pracuja nie samoczynnie, lecz tylko wskazuja zmiany i musza byc nastawiane dodatkowo, inne wymagaja si¬ ly pomocniczej, np. pradu elektrycznego, do regulowania i dlatego sa skomplikowa¬ ne, jeszcze zas inne nie nadaja sie do za¬ mknietych przewodów, pozostajacych pod cisnieniem.Zawór wedlug wynalazku sklada sie z oslony, wlaczonej do przewodu i zawieraja¬ cej dwa ruchome narzady zamykajace. Je¬ den z nich posiada grzybek, nastawiany z zewnatrz na okreslony przeplyw za pomo¬ ca kólka recznego, polaczonego z podzial- ka, obliczona lub wyznaczona doswiadczal¬ nie dla okreslonej róznicy cisnien przed i za tym zaworem. Aby ta róznica cisnien powstala i mogla byc jej stala wartosc u- trzymana, stosuje sie drugi narzad zamyka¬ jacy, polaczony z tlokiem, na który z jed¬ nej strony dziala cisnienie wlotowe, a z dru¬ giej strony cisnienie juz zdlawione, przy czym suma czynnej powierzchni grzybka zaworu i powierzchni tloka z jednej strony powinna byc tej samej wielkosci, co po-wierzchnia tloka z drugiej strony, gdy róz¬ nica cisnien, podtrzymujaca ciezar tloka, tylko wtedy pozostalje stala przy róznych Wartosciach cisnienia bezwzglednego. Cie¬ zar tloka wraz z polaczonym z nim grzyb¬ kiem ustala te róznice cisnien.Prawidlowe dzialanie takiego zaworu mozna osiagnac tylko wtedy, gdy samo¬ czynnie unoszony grzybek z tlokiem nie ma do pokonania zadnych oporów tarcia.Wedlug wynalazku osiaga sie to przez za¬ stosowanie specjalnego ksztaltu ulozonej czesci dolnej, która dzieli przestrzen na rózne czesci bez pomocy stalych przegród.Oprócz tego na te dolna czesc nie dzialaja zadne cisnienia zewnetrzne, tak iz zastoso¬ wanie dlawnicy nawet nie jest konieczne.Przedmiot wynalazku jest przedstawio¬ ny na zalaczonym rysunku.Fig. 1 i 2 przedstawiaja dwie postacie wykonania wynalazku. Zawór sklada sie z kadluba 1 (fig. 1 i 2), zaopatrzonego w króciec doplywowy 2 i odplywowy 3, we¬ wnatrz którego miesci sie zawór 4, nasta¬ wiany recznie i polaczony' z trzpieniem gwintowanym 5. Na tym trzpieniu znajduje sie kólko reczne 6, do którego przymocowa¬ ny jest wskaznik 7, biegnacy wzdluz po- dzialki 8. W stanie zamknietym zawór 4 przylega do gniazda 9.W przestrzeni kadluba, laczacej sie z otworem kolnierza 3, miesci sie dirugi za¬ wór, skladajacy sie z grzybka 10, odciazo¬ nego za pomoca tloka 11, polaczonego z grzybkiem w jedna calosc. W stanie za¬ mknietym odciazony zawór 10 przylega do gniazd 12 i 13. W postaci wykonania we¬ dlug fig. 1 rurka 14 laczy króciec doplywo* wy 2 z przestrzenia 15 pod tlokiem 11, na¬ tomiast wedlug fig. 2 przestrzen cylindrycz¬ na ponad tlokiem 11 jest polaczona z króc¬ cem odplywowym 3 za pomoca otworków 14.Urzadzenie wedlug fig. 1 dziala w spo¬ sób nastepujacy.Ciecz, doplywajaca przez króciec 2, znajduje przejscie pomiedzy grzybkiem 4 i gniazdem 9, a dalej czesciowo pomiedzy odciazonym zaworem 10 i gniazdem 13, czesciowo zas przez szczeliny 18, wykona¬ ne w dolnej czesci tego zaworu, miedzy grzybkiem zaworu i gniazdem 12 do krócca odplywowego 3. Ciecz, przeplywajaca po¬ miedzy grzybkiem nastawianym 4 i gnia¬ zdem 9, natrafia na opór, który wyraza sie róznica cisnien pomiedzy króccem 2 i prze¬ strzenia 17, a poniewaz króciec 2 jest pola¬ czony z przestrzenia 15 rurkA 14, przeto ta sama róznica cisnien istnieje pomiedzy przestrzeniami 15 i 17.Gdy teraz cisnienie w króccu 2 i w przestrzeni 15 bedzie oznaczone litera P19 cisnienie w przestrzeni 17 przed gniazdami zaworowymi 12 i 13 — litera P2, a cisnie¬ nie w przestrzeni odplywowej czyli po przejsciu przez gniazda 12 i 13 — litera P3, to jak widac z rysunku grzybek zaworowy 10 jest odciazony zarówno wzgledem ci¬ snienia P2, jak i wzgledem cisnienia P3, gdyz obydWie miseczki zaworowe sa sobie równe. Czynna powierzchnia, na która dzia¬ la cisnienie P2, jest wobec tego górna po¬ wierzchnia tloka 11, jest ona tej samej wielkosci, co i dolna powierzchnia, na któ¬ ra dziala cisnienie doplywowe Pr Na sku¬ tek róznicy cisnien (P1 — P2) narzad, zlo¬ zony z tloka 11 i odciazonego zaworu 10, ulega dzialaniu sily, skierowanej w góre i bedacej w równowadze z ciezarem narza¬ du 10, 11, który dzieki temu jest stale w cieczy unoszony. Gdy ilosc cieczy z jakiej¬ kolwiek przyczyny zwiekszy sie, wtedy i róznica cisnien pomiedzy przestrzeniami 2 i 17, a tym samym 15 i 17 zaczyna wzrastac, wskutek czego narzad regulacyjny 10, 11 podnosi sie, a strumien cieczy zostaje zdla¬ wiony. Odwrotne dzialanie zachodzi, gdy ilosc przeplywajacej cieczy wykazuje sklonnosc do zmniejszania sie. W celu u- trzymania kadluba 10, 11 w stanie unosze¬ nia sie potrzebna jest stala, skierowana w góre sila, odpowiadajaca ciezarowi kadlu- — 2 —ba. Te stala sile dostarcza róznica cisnien fPi — P%) pomiedzy przestrzeniami 2 i 17 tak, iz ta róznica, a tym samym i przeplyw cieczy przez otwór pomiedzy grzybkiem 4 i gniazdem 9 sa stale i zalezne co do swej wielkosci tylko od okreslonego z góry sta¬ nu zaworu 4.W celu jak najlepszego uwolnienia na¬ rzadu regulacyjnego od tarcia tlok 11 mo¬ ze byc dbpasowany ze znacznym luzem.Uplyw wokól tloka jest mimo to maly, gdyz róznica cisnien w obu miejscach jest nie¬ znaczna i tylko taka, jaka wystarcza do u- trzymania swobodnego unoszenia sie na¬ rzadu regulacyjnego. Oprócz tego uplyw ten jest staly, poniewaz róznica cisnien z obu stron tloka jest stala, tak iz niezmien¬ na co do wielkosci strata uplywu nie wy¬ wiera zadnego znaczenia dla prawidlowego dzialania urzadzenia. Przy wzorcowaniu podzialki urzadzenia uwzglednia sie ten staly uplyw.Inna postac urzadzenia przedstawiona jest na fig. 3. W tym przypadku nastawia¬ nie odbywa sie przy pomocy podzialki, wy¬ konanej wzdluz srubowej linii na kólku po¬ kretnym 31, ma ona ten sam skok, co i gwint 27 trzpienia 5. Podzialka, zaopatrzona od¬ powiednio w znaki i cyfry, pozostaje przy obracaniu zawsze w poblizu konca stalej wskazówki 32, tak iz nastawienie mozna odczytac z wielka dokladnoscia, Samoczynnie dzialajacy narzad zamy¬ kajacy posiada grzybek w postaci wydlu¬ zonego cylindra 22, zaopatrzonego u góry w obrzeze 23 i przesuwnego w odpowiedniej cylindrycznej czesci kadluba 29 i czesci po¬ sredniej 28. Tlok 11 jest obciazony pola¬ czonym z nim ciezarem, 21. Cisnienie w przestrzeni 17, w wydrazeniu 22 grzybka, w szczelinie 25 i przestrzeni 26 ponad tlo¬ kiem 11 jest jednakowe. Wskutek tego w przestrzeniach 15 i 26 z obu stron tloka 11 istnieje ta sama lub prawie ta sama róznica cisnien, co i w przestrzeniach 2 i 17. Tlok // i wydrazenie 22 w celu zmniejszenia lub usuniecia tarcia moga byc prowadzone ze znacznym luzem w narzadzie posred¬ nim 28.Srednica tloka 11 moze byc wieksza lub mniejsza od zewnetrznej srednicy grzybka 22 lub tez jej równa. Gdy srednice sa rów¬ ne, przestrzen 26 moze byc bardzo mala lub nawet moze jej nie byc wcale. Szczeliny 25 równiez maja na celu zapewnienie pra¬ widlowego dzialania urzadzenia pomimo strat uplywu. Gdy oprócz tego daje sie je¬ szcze usunac straty uplywu np. przez za¬ stosowanie uszczelnienia, przepony lu& mieszka metalowego tak, zeby ruch!nia stawial wiekszego oporu, to otwory 25 i przestrzen 26 moga byc zupelnie pominiete.Dokladne nastawianie stalego przeply¬ wu, niezalezne nawet od znacznych wahan cisnienia w przewodzie, daje sie osiagnac tylko wtedy, gdy cisnienie wewnatrz za¬ woru jest w jakikolwiek sposób zmniejszo¬ ne. Mozna to osiagnac np. przez to, iz oby¬ dwie powierzchnie tlokowe róznia sie mie¬ dzy soba w pewnym chociaz bardzo nie¬ znacznym stopniu, np. srednica brzegu grzybka 23 na fig. 3 moze byc nieco wiek¬ sza od srednicy cylindrycznej czesci w miejscu 29.Zawór jest nastawiany najczesciej recz¬ nie. Moze on byc jednak polaczony rów¬ niez z innymi urzadzeniami, które nasta¬ wiaja go samoczynnie. Gdy np. chodzi o u- trzymanie stalej temperatury w naczyniu za pomoca chlodzenia, samoczynne nasta¬ wianie jest latwe, jezeli przeplyw czynnika chlodzacego jest zalezny tylko od tempe¬ ratury w naczyniu, natomiast nie zalezny od wahan cisnienia. Wtedy kontrolowanie pra¬ widlowe pracy urzadzenia jest mozliwe dzieki temu, ze przestrzenie nad i pod tlo¬ kiem przylacza sie do podwójnego mano¬ metru, którego obydwie wskazówki sa osa¬ dzone wspólosiowo a przesuniete sa wzgle¬ dem siebie o tyle, ze przy prawidlowej róz¬ nicy cisnien z obu stron tloka wskazówki wzajemnie sie pokrywaja. Z chwila róznicy — 3 —w pokrywaniu sie praca Jest wadliwa. Sto¬ sujac kontakty elektryczne na wskazów¬ kach mozna równiez wprowadzic w tym przypadku sygnaly ostrzegawcze.Nalezy zaznaczyc, ze urzadzenie nada¬ je sie równiez do gazów i par, zwlaszcza gdy róznica cisnienia pomiedzy doplywem i odplywem jest stosunkowo mala, w prze¬ ciwnym razie zachodza odchylenia na sku¬ tek róznych gestosci.Oczywiscie mozliwe sa równiez inne po¬ stacie wykonania wynalazku; w swych szczególach wynalazek moze byc zmienio¬ ny bez naruszenia jego istoty. PL