Wynalazek dotyczy urzadzen hamul¬ cowych do wózków pojazdów, jezdzacych po torze napowietrznym, posiadajacym szyne górna i dolna, przy czym jazdk od¬ bywa sie po szynie górnej.Urzadzenia hamulcowe w zastosowaniu db wózków tego rodzaju sa znane.Celem wynalazku jest odmienna i ulep¬ szona konstrukcja tych znanych urzadzen hamulcowych.Wedlug niniejszego wynalazku pojaz¬ dy, zawieszone na wózkach, toczacych sie po torze napowietrznym, posiadajacym szyne górna i dolna, sa zaopatrzone w urzadzenia hamulcowe, znamienne tym, ze posiadaja przynajmniej jeden wspor¬ nik podtrzymujacy hamulec i umocowany na wózku oraz wystajacy powyzej i poni¬ zej toru napowietrznego, ucha, umocowa¬ ne na tym wsporniku w poblizu szyny górnej i dblnej, dzwignie, osadzone prze¬ gubowo w tych uchach, szczeki hamulco¬ we, polaczone przegubowo z tymi dzwig¬ niami, narzady do wlaczania hamulca, przy pomocy których dzwignie moga byc uru¬ chomiane tak, ze slzczeki hamulcowe zo¬ staja docisniete jednoczesnie do szyny górnej i dolnej, oraz narzad sprezysty, wlaczony do narzadu, sluzacego doi wla¬ czania hamulców, przy czym uklad! i kon¬ strukcja hamulca sa tego rodzaju, ze gdy szczeki hamulcowe sa przylozone do szyn, to sa utrzymywane w sprezystym zetknie¬ ciu sie z nimi tak, iz moga dostosowywac^e same do nieregularnosci i przekazuja sile hamowania zasadniczo w poziomym kierunku na wspornic podtrzymujacy, któ¬ ry z kolei przekazuje sile hamowania na wózki.Wynalazek dotyczy poza tym urzadze- nia hamulcowego, w którym do mecha¬ nizmu do uruchomiania hamulca reczne* go jest wlaczona dzwignia wyrównawcza, przy czym do ciegla tej dzwigni, przeno¬ szacego sile na hamulec tylny, wlaczona jest sprezyna, przenoszaca te sile.Wreszcie w urzadzeniu hamulcowym wedlug wynalazku jeden z hamulców te¬ go urzadzenia jest hamulcem, przeznaczo¬ nym do hamowania naglego. Hamulec ten jest wylaczany za pomoca korby i zaci¬ skany za pomoca sprezyny z chwila zwol- riieiiia korby.Na zalaczonym rysunku przedstawio¬ no przyklad wykonania wynalazku. Fig. 1 tego rysunku przedstawia widok z boku jednego z wózków pojazdu, jezdzacego po torze Mpowfetfznyifr; fig. 2 — przekrój tego wózka wzdluz linii // — //na fig. 1; fig. 3 — przekrój mechanizmu hamulco¬ wego wzdluz linii /// — /// na fig. 1; fig. 4 — przekrój poziomy wzdluz linii IV — IV na fig. 1; fig. 5 — przekrój wzdluz linii V — V na fig. 1; fig* 6 —- przekrój piono¬ wy skrzynki zawierajacej czesc mecha¬ nizmu do uruchomiania hamulca wózka przedniego; fig. 7 — widok z góry urza- dzenia, przedstawionego na fig. 6; fig. 8 -*— przekrój poziomy wzdluz linii VIII — VIII skrzynki, uwidocznionej na fig. 6; fig. 9 — przekrój skrzynki, zawierajacej czesc mechanizmu do uruchomiania hamul¬ ca Wózka tylnego; fig. 10 — pewna czesc mechanizmu hamulca do naglego hamowa¬ nia i ifig. li — przekrój wzdluz linii XI — XI na fig. 10. Pojazd; do którego zastoso¬ wany jest hamulec wedlug wynalazku, po¬ siada dwa wózki, przedni i tylny. Na ry¬ sunku przedstawiony jest tylko jeden z tych wózków, Kazdy wózek posiada ostoje / oraz dwa kola toczne 2, toczace sie po górnej szynie 3 toru napowietrznego, który skla¬ da sie z szyny górnej 3 i dolnej 3\ Na o- stoi wózka opieraja sie dwa resory pla¬ skie 4, na których polozony jest mostek 5, przez który przechodzi sworzen wiesza¬ kowy 6. Nakretka, nakrecona na górny ko¬ niec tego sworznia, opiera sie na mostku 5 za posrednictwem podkladek 7 i kulko¬ wego lozyska 8, które umozliwia latwy obrót sworznia wieszakowego 6 w plasz¬ czyznie poziomej wzgledem ramy wózka.Wieszadla 9 polaczone sa za pomoca prze¬ gubów 10 ze sworzniem wieszakowym i z wysiegnikiem //. Srodek ciezkosci pojazdu oczywiscie lezy w plaszczyznie pionowej, przechodzacej przez podluzna srodkowa linie szyny górnej i dolnej.W urzadzeniu hamulcowym wedlug wynalazku kazdy wózek zaopatrzony jest w dwa hamulce, jeden przeznaczony do hamowania zwyklego, a drugi do hamowa¬ nia naglego. Hamulec, przeznaczony do hamowania zwyklego, jest hamulcem recznym. Kazdy z tych hamulców posiada dwie szczeka dociskane do górnej i dolnej szyny. Obydwa hamulce sa uruchomiane za pomoca korb, znajdujacych sie w budce kierowcy.Mechanizm hamulcowy posiada dwa wsporniki 12, 12\ podtrzymywane drazka¬ mi 13, 13\ przymocowanymi do ostoi 1 wózka za pomoca sworznia -{fig. 1 i 2). Po¬ miedzy wspornikami 12 i 12* umieszczone sa u góry i dolu poziome rozpory 14 i 15.Wysiegnik 11 jest polaczony z tymi roz¬ porami za pomoca sworzni 16, 17, które pozwalaja na jego ruch pionowy wzgledem wózka, uniemozliwiaja jednak cucfc po¬ ziomy.Ciezar kabiny, wsporników hamulco¬ wych iti podtrzymuja resory 4. W nor¬ malnych warunkach kola 18 sa uniesione ponad szyna 3 {fig. 1 i 5) i dopiero w przypadku pekniecia ostojnicy wózka ko- — 2 —la te stykaja sie z szyna 3 i podtrzymuja ciezar wózka. Hamulec do hamowania zwyklego jest osadzony na lewym: wspor¬ niku/2 (fig. 1), hamulec do hamowania naglego na prawym wsporniku 12'.Wspornik 12 posiada u góry i u dolu ucha 19, 20, przeznaczone do podtrzymy¬ wania lewego hamulca (zwyklego) (fig. 1 i 3), W tych uchach osadzone sa obrotowo sworznie, na których sa zaklinowane dzwignie 21, z którymi sa polaczone prze¬ gubowo szczeki hamulcowe 22. Sworznie, podtrzymujace górne i dolne dzwignie 21, znajduja sie zasadniczo na tym samym poziomie co i sworznie, podtrzymujace szczeki hamulcowe (fig. 3), Na sworzniach, laczacych dzwignie 21 z uchami 19, 20, sa zaklinowane z zewnatrz tych uch dzwig¬ nie 23, górna i dolna, wskutek czego dzwignie te moga poruszac sie jednocze¬ snie jz dzwigniami 2i. Z górna dzwignia 23 jest polaczona przegubowo dzwignia 24, która za pomoca naprezacza 25 jest polaczona z dolna dzwignia 23, Koniec dzwigni 24 jest polaczony poza tym za pomoca naprezacza 26 z ramieniem 27 dzwigni katowej 27, 28, osadzonej przegu¬ bowo w uchu 20. Drugie ramie 28 tej dzwigni jest polaczone z mechanizmem uruchomiajacym, omówionym w dalsfcej czesci opisu. Gdy dzwignia katowa 27, 28 zostanie obrócona w kierunku wskazówek zegara, to popycha ona naprezacz 26 w góre, Dzwignia 24 obróci sie wówczas do¬ kola sworznia, na którym jest osadzona i pociagnie w góre naprezacz 25, który z kolei pociagnie do góry dolna dzwignie 23.Dolna szczeka hamulcowa 22 zetknie sie wskutek tego ruchu z dolna szyna 3*. Gdy ta szczeka oprze sie na szynie 3', to napre¬ zacz 25 nie moze juz wówczas poruszac sie dalej w góre, a dzwignia dwfuramienna 24 pod dzialaniem naprezacza 26 cisnie w dól górna dzwignie 23, co wywoluje z ko¬ lei przylozenie górnej szczeki hamulco¬ wej do szyny 3.Na wystepach 29 i 30 wspornika 12 umieszczone sa zderzalo, ograniczajace rut chy szczek hamulcowych 22, górnej i dol¬ nej.Hamulec do hamowania naglego po¬ siada, podobnie jak i hamulec do hamowa¬ nia zwyklego, ucha 19', 20', dzwignie 21', szczeki 22' i dzwignie 23'. Dzwignia 24' polaczona jest jednak przegubowo z górna dzwignia 23' w posrednim punkcie, Dzwig¬ nia ta za pomoca naprezacza 25' polaczona jest z dolna dzwignia 23' i za pomoca na¬ prezacza 26' z dzwignia katowa 27', 28\ Wystep 29' wspornika 12' zaopatrzony jest w zderzak. Drugi natomiast zderzak, znajdujacy sie u dolu, umieszczony jest na wystepie dzwigni katowej 27', 28'.Zarówno w hamulcu do hamowania zwyklego, jak i w hamulcu do hamowania naglego obrócenie dzwigni katowych 27, 28 wzglednie 27', 28' w kierunku ruchu wskazówek zegara (fig. 1) wywoluje do¬ cisniecie szczek1 hamulcowych do szyny, a obrócenie tej dzwigni w przeciwnym kierunku — odsuniecie tych szczek od szyny.Mechanizm, uruchomiajacy dzwignie katowe 27, 28 wzglednie 2T, 28' za pomo¬ ca korb, znajdujacych sie w budce kie¬ rowcy, jest przedstawiony na fig. 6 — 11.Dla docisniecia, przy obu wózkach, po¬ jazdu, hamulców do hamowania zwyklego sluzy linka druciana 31, uruchomiana za pomoca korby, znajdujacej sie w budce kierowcy, polaczona z dzwignia wyrów¬ nawcza 32 (fig. 8), stanowiaca czesc me¬ chanizmu hamulcowego, umieszczonego pod obu wózkami. Sile ciagnienia1 tej lin¬ ki przenosi dzwignia wyrównawcza 32. Z dzwigni wyrównawczej 32 ciagnienie lin¬ ki 31 jest przenoszone na hamulec do ha¬ mowania zwyklego przedniego wózka za pomoca drazka 33 na dzwignie posrednia 34, która z kolei przenosi ruch za posred¬ nictwem walu 35 na dzwignie 36, znajdu¬ jaca sie z zewnatrz skrzynki (fig. 7). — 3 —Dzwignia 36 przenosi sile za pomoca draz¬ ka 37 na popychacz 38, prowadzony w lozysku 39 i polaczony przegubowo z; ra¬ mieniem 28 dzwigni katowej 27, 28, uru¬ chomiajacej hamulec do hamowania zwy¬ klego przedniego wózka. W podobny spo- sób czesc silyf ciagnacej linke 31, zostaje przeniesiona za pomoca drugiego1 ramie¬ nia dzwigni wyrównawczej 32, drazka 40, sprezyny wyrównawczej 41 oraz linki 42, biegnacej po krazku wyrównawczym, nie przedstawionym na rysunku, na dzwignie posrednia 34 mechanizmu hamulcowego drugiego tylnego wózka pojazdu (fig, 9).Sprezyna wyrównawcza 41, dostosowana do sily, z jaka moze ciagnac czlowiek, po¬ zwala na niezalezne od siebie ruchy ha¬ mulców obu wózków, w przypadku gdy wózki spotykaja sie podczas swego ruchu wzdluz toru przy docisnietych hamulcach obu wózków szyny niejednakowej wyso¬ kosci.Sprezyny 43, przymocowane do dzwi¬ gni posredniej 34, sluza do cofania szczek hamulca dta hamowania zwyklego' w polo¬ zenie odhamowania. Sprezyna 43 powinna byc zaczepiona na dzwigni 34 tak, aby nie wywolywala zbyt duzego dodatkowego o- poru przy wlaczaniu hamulca, a oprócz tego sprezyna ta powinna byc dostatecz¬ nie silna, aby mogla odciagac szczeki ha¬ mulcowe z powrotem w polozenie odha¬ mowania. Punkt zaczepienia sprezyny 43 na dzwigni 34 umieszczony jest wiec po¬ za osia podluzna tej dzwigni, wskutek czego gdy wzrasta naprezenie sprezyny, to moment, obracajacy dzwignie 34, male¬ je. Dzieki temu uzyskuje sie w przyblize¬ niu staly moment, obracajacy wymienio¬ na dzwignie przy calym kacie jej wychy¬ lenia, co wplywa równiez na zmniejsze¬ nie do minimum sily, niezbednej dto uru¬ chomienia hamulca.Do zwalniania i zaciskania hamulców do hamowania naglego na obu wózkach sluzy linka druciana 44 (fig. 10), prowa¬ dzaca od znajdujacej sie w kabinie korby.Linka ta biegnie po krazku 45 i jest przy¬ czepiona swym koncem do krazka 46, osa¬ dzonego wahliwie wewnatrz kabiny na wspornikach 47. Linka druciana 48, bieg¬ naca do hamulców do hamowania naglego, jest przyczepiona do drugiej strony kraz¬ ka 46. Z obu stron krazka 46 umieszczone sa dwie sciskane sprezyny 49, oparte swy¬ mi lewymi koncami na talerzach, opartych na stalej podporze. Sprezyny te oddzia¬ lywaja na krazek 46 za pomoca trzpienia 50, umieszczonego na tym krazku mimo- srodowo i obracaja go w taki sposób, ze krazek ten pociaga linke 48, wywolujac przestawienie Szczek hamulcowych w po¬ lozenie hamowania. Linka 44 dziala wbrew obu sprezynom 49, z chwila zas przezwy¬ ciezenia ich sily wywoluje przestawienie szczek hamulca w polozenie odhamowa¬ nia. Urzadzenie skonstruowane jest w ten sposób, ze gdy sprezyna jest scisnieta, to ramie jej oddzialywania na krazek 46 ma¬ leje/wskutek czego moment obrotowy, dzia¬ lajacy na ten krazek, pozostaje prawie niezmieniony. Dzieki temu hamulec do ha¬ mowania naglego moze byc przestawiony w polozenie odhamowania przy mozliwie najmniejszym wysilku, wywieranym na korbe. Sila, wywierana przez sprezyny na linke 48, przekazana zostaje na hamulce do hamowania naglego obu wózków, przed¬ niego i tylnego, za pomoca dzwigni wy¬ równawczej 51% przy czym zastosowany jest tlumik 52 (fig. 8), zapobiegajacy zbyt gwaltownemu dzialaniu hamulców.Nacisk sprezyn 49 przeniesiony zo¬ staje z dzwigni wyrównawczej 51 za po¬ moca naprezacza 53 na koniec dzwigni po¬ sredniej 54 (fig. 8), która przenosi z kolei ruch za pomoca walu 55 na druga dzwignie 56, znajdujaca sie z zewnatrz skrzynki. Ko¬ niec dzwigni 56 przenosi sile zai pomoca drazka 37* na popychacz 38*, prowadzony w lozysku 39* i polaczony przegubowo z ramieniem 28* dzwigni katowej 27*, 28', — 4 —uruchomiajacej szczeki hamulcowe ha¬ mulca do hamowania naglego na przed¬ nim wózku. W taki sam sposób nacisk sprezyn 49 na szczeki hamulcowe hamul¬ ca do hamowania naglego na tylnym wóz¬ ku jest przenoszony z drugiego ramienia dzwigni wyrównawczej 51 za pomoca na- prezacza 57 i linki 58, biegnacej po kraz¬ ku wyrównawczym, nie uwidocznionym na rysunku. Krazek ten zapewnia swobodne prowadzenie linki do dzwigni posredniej 54 mechanizmu hamulcowego drugiego, tylnego wózka. Z dzwigni tej w sposób o- pisany przy hamltdcach dó hamowania zwyklego ruch zostaje przeniesiony na szczeki hamulcowe.Na wózkach, przednim i tylnym, znaj¬ duja sie równiez sprezyny 59, które usta¬ wiaja mechanizm hamulcowy wraz ze szczekami w polozenie wylaczone, gdy korba zwolni sprezyny 49 od wywieranej na nie sily. Sprezyny 59 przyczepione sa do dzwigni 54 poza. linia bedaca osia po¬ dluzna tej dzwigni, podobnie jak wspom¬ niane wyzejj sprezyny 43 hamulca do ha¬ mowania zwyklego.Jedna z wazniejszych róznic pomie¬ dzy hamulcem do hamowania naglego i ha¬ mulcem dó hamowania zwyklego polega na tym, ze normalnie szczeki pierwszego z tych hamulców sa utrzymywane w polo¬ zeniu odhaimowania wbrew dzialaniu spre¬ zyn, a gdy hamulec ten jest zwolniony, to szczeki zostaja docisniete do szyn przez te same sprezyny. Natomiast w hamulcu do hamowania zwyklego szczeki hamul¬ cowe sa dociskane recznie przy hamowa¬ niu wbrew dzialaniu sprezyn, które daza do odciagniecia szczek w polozenie odha- mowania.Opisane wyzej mechanizmy hamulco¬ we moga byc uruchomiane nie tylko za po¬ moca korb, lecz równiez i cylindrów pneu¬ matycznych lub olejowych, albo urzadzen elektromagnetycznych do uruchomiania i zwalniania hamulców. PL