W znanych dotychczas wylacznikach z tlokiem róznicowym do wytwarzania stru¬ mienia cieczy, gaszacego luk elektryczny komora gasnicza, w której umieszczone sa kontakty, jest zamknieta. Wynalazek ni¬ niejszy dotyczy odmiany wylaczników tego rodzaju, a jego- glówna cecha jest to, ze miejsce zetkniecia kontaktu nieruchomego i ruchomego znajduje sie w przestrzeni ko¬ mory gasniczej, która przynajmniej w pierwszym okresie powstawania luku swietlnego jest polaczona z przestrzenia, znajdujaca sie poza komora gasnicza, ale jest oddzielona od przestrzeni, ograniczo¬ nych tlokiem róznicowym. Osiaga sie przez to zalete, ze gdy przy wlaczaniu wylaczni¬ ka powstaje luk pomiedzy kontaktami, to nie moze on uruchomic tloka róznicowego.Jest to bardzo wazne, gdyz jezeli wlaczenie nastepuje przy istnieniu zwarcia we wla¬ czanym obwodzie pradu, a wylacznik zaraz po wlaczeniu powinien znowu przerwac obwód pradu, to tlok róznicowy powinien znajdowac sie w polozeniu wyjsciowym lub blisko tego polozenia, aby mógl wytworzyc strumien cieczy, potrzebny do gaszenia lu¬ ku. Inna zaleta wylacznika wedlug wyna¬ lazku polega na tym, ze w razie wlaczania wylacznika przy istnieniu zwarcia, gdy na¬ tezenie pradu luku elektrycznego jest bar¬ dzo wielkie, cisnienie cieczy dokola luku nie moze osiagnac wielkiej wartosci. W ten sposób unika sie zbyt daleko- posunietego rozkladu oleju, co ma niemale znaczenie wzamknietych komorach gasniczych, gdzie cisnienie moze dochodzic do wielkiej war¬ tosci* Na rysunku fig. 1 przedstawia komore gasnicza wedlug wynalazku, w której \tf okreslonej odleglosci od kontaktu nierucho¬ mego umieszczone sa dwie przegrody z ma¬ terialu izolacyjnego. Przestrzen pomiedzy wymienionymi przegrodami jest polaczona z przestrzenia, zamknieta przez mniejsza powierzchnie tloka róznicowego, tak iz pod¬ czas dzialania wylacznika zostaje wywola¬ ny silny strumien cieczy w przestrzeni po¬ miedzy przegrodami, który wyplywa przez otwory w tych przegrodach. Komora gasni¬ cza wedlug fig. 2 rózni sie od komory gas¬ niczej wedlug fig. 1 tymf ze obydwie prze¬ grody sa polaczone z tlokiem róznicowym i wobec tego przesuwaja sie wraz z tym ostatnim. Na fig. 3 przedstawiono komore gasnicza nieruchoma, zawierajaca pierscie¬ niowy tlok róznicowy.Na fig. 1 cyfra / oznacza izolator, do którego jest przymocowana komora gasni¬ cza. Komora gasnicza sklada sie z metalo¬ wego kolpaka 2, polaczonego sztywno z umieszczonym wewnatrz niego cylindrem 3.U dolu cylinder jest zamkniety przegroda 4 z materialu izolacyjnego. W okreslonej odleglosci od przegrody 4 znajduje sie dru¬ ga przegroda 5, równiez z materialu izola¬ cyjnego, posiadajaca] wieksza srednice ze¬ wnetrzna anizeli przegroda 4 i zamykajaca ii dolu cylinder 6, polaczony z cylindrem 3 i zaopatrzony w kolnierz 7. Do kolnierza 7 przylega obejmujacy go cylinder 8, zakon¬ czony u góry w pokrywe 9 z otworem okra¬ glym, obejmujaca scisle cylinder 3. U dolu cylinder 8 jest zamkniety dnem 10. "Prze- grody 4 i 5 sa zaopatrzone w otwory 11 i 12 na ruchomy kontakt 13* Nieruchomy kon¬ takt 14 w postaci normalnego kontaktu tu¬ lejkowego znajduje sie w przestrzeni 15 wewnatrz cylindra 3. Przestrzen 15 jest polaczona poprzez otwory 18 w cylindrze 3 z przestrzenia 22 pod kolpakiem 2. W do¬ le kolpak 2 posiada na stronie wewnetrznej powierzchnie cylindryczna 20 o tej samej prawie srednicy co kolnierz 19 cylindra 8.Przy pomocy sprezyny srubowej 21 cylin¬ der 8 jest utrzymywany normalnie w polo¬ zeniu górnym.Wylacznik z komora gasnicza wedlug wynalazku dziala w sposób nastepujacy.Gdy kontakt 13 oddala sie od nieruchomego kontaktu 14, to pomiedzy obydwoma kon¬ taktami powstaje luk elektryczny. Gaz, wytworzony przez ten luk, przeplywa w pierwszej chwili przesuwu kontaktu z prze¬ strzeni 15 poprzez otwory 18 i kolo krawe¬ dzi kolnierza 19 do przestrzeni poza komo¬ ra gasnicza. Tlok róznicowy, utworzony przez cylinder 8 z pokrywa 9 i dnem 10, jest jeszcze nieruchomy, gdy jednak, kon¬ takt ruchomy przesunie sie w dól do prze¬ strzeni 17, to cisnienie, powstajace w ko¬ morze gasniczej na skutek odparowywania w niej oleju, spowodowanego dzialaniem luku elektrycznego, uruchomia tlok w spo¬ sób nastepujacy. Cisnienie, panujace w przestrzeni 17, dziala w dól na dno 10, a cisnienie, panujace w komorze 16, dziala w góre na spód pokrywki 9. Poniewaz po¬ wstala na skutek powyzszych cisnien sila, dzialajaca w dól, jest wieksza od sily, dzia¬ lajacej w góre, przeto tlok posuwa sie w dól, zmniejszajac objetosc komory 16, przy czym pomiedzy przegrodami 4 i 5 i przez otwory 11 i 12 -w tych przegrodach zostaje przetloczony strumien cieczy. Gdy luk nie zostanie zgaszony od razu na poczatku przesuwu tloka, to w kazdym razie zostanie zgaszony w dalszej czesci przesuwu tloka, gdyz kolnierz 19 jest dobrze dopasowany do cylindrycznej powierzchni 20 kolpaka 2 i podczas ostatniej czesci przesuwu tloka wywierana jest na tlok dodatkowa sila, po¬ chodzaca od zwiekszonego cisnienia w przestrzeni 22, przy czym sila ta dziala na pokrywe 9 w dól. Dzieki tej dodatkowej sile otrzymuje sie wobec tego podczas ostatniej czesci przesuwu tloka silny stru- - 2 -mien cieczy, przeplywajacy przez otwory tli 12.Na fig. 2 do izolatora 1 przymocowana jest komora gasnicza dokladnie tak samo jak na fig. 1. Nieruchomy kontakt 14 jest jednak na fig. 2 otoczony cylindrem 3 z materialu izolacyjnego. Cylinder ten, tak samo jak i dwie przegiody 4 i 5 z materialu izolacyjnego, zaopatrzone w otwory 11 i 12 na ruchomy kontakt 13, jest otoczony dru¬ gim cylindrem 33, równiez z materialu izo¬ lacyjnego, który ze swej strony jest otoczo¬ ny wspólsrodkówym cylindrem 8. Trzy cy¬ lindry sa polaczone u góry pokrywka 9, a u dolu cylindry 8 i 33 sa polaczone dnem 10 z materialu izolacyjnego, zaopatrzonym w otwór na kontakt ruchomy. Pokrywka 9 jest zaopatrzona w otwory 23 na sruby 24, które sa umocowane w kolpaku 2, a u dolu posiadaja pierscien 25, pasujacy do pier¬ scieniowej komory pomiedzy obydwoma wspólsrodkowymi cylindrami 8 i 33. Prze¬ strzen 15, w której umieszczony jest nieru¬ chomy kontakt 14, jest na poczatku przesu¬ wu kontaktu polaczona w taki sam sposób, jak iw komorze gasniczej wedlug fig. 1, z przestrzenia znajdujaca sie poza komora gasnicza, i to tak dlugo, az tlok róznicowy, to znaczy cylindry 8 i 33 z pokrywka 9 i dnem 10, nie przesunie sie na tyle wdól, ze kolnierz 19 znajdzie sie w.cylindrycznej czesci kolpaka 2.Jak i w poprzedniej postaci wykonania, w przestrzeni 15 nie moze powstac wieksze nadcisnienie, a to na skutek swobodnego } polaczenia jej z przestrzenia, znajdujaca sie poza komora gasnicza, wobec czego tlok róznicowy w pierwszym okresie tworzenia sie luku nie moze byc wprawiony w ruch.Dopiero gdy ruchomy kontakt 13 zostanie wciagniety do przestrzeni 17, wytworzone przez luk cisnienie zaczyna dzialac na tlok w sposób nastepujacy. Cisnienie, panujace w przestrzeni 17, nie oddzialywa zupelnie na ruch tloka, gdyz cisnienie, dzialajace w dól na dno 10, zostaje zniesione przez cisnienie, dzialajace w góre na przegrode 5. Równiez cisnienie, panujace w prze¬ strzeni pomiedzy przegrodanii, nie oddzia¬ lywa zupelnie na ruch tloka, gdyz sila dzialajaca w góre jest równa sile dzialaja¬ cej w dól. Sila, która wobec tego dziala na tlok, jest równa róznicy pomiedzy sila, wy¬ tworzona przez cisnienie w komorze 26 i dzialajaca w dól na dno 10, oraz sila, dzia¬ lajaca w góre na skutek cisnienia w komo¬ rze 26 na pokrywe 9. Ta druga sila jest mniejsza niz pierwsza, gdyz odpowiednia powierzchnia pierscieniowa pokrywki 9 jest mniejsza od powierzchni pierscieniowej dna 10 o wielkosc powierzchni, zajmowanej przez sworznie 24.Na fig. 3 do izolatora 1 jest przymoco¬ wany kolpak metalowy 2, do którego do¬ piero przymocowana jest komora gasnicza.Komore gasnicza stanowi cylinder 8 z dnem 10 z materialu izolacyjnego. Cylinder 8 moze byc oczywiscie równiez wykonany z materialu izolacyjnego i posiada górna wezsza czesc 29, której koniec jest przy¬ mocowany za pomoca gwintu w kolpaku metalowym 2, przy czym w tej czesci znaj¬ duja sie otwory 30, stanowiace polaczenie przestrzeni zamknietej czescia 29 z prze¬ strzenia poza komora gasnicza. Dolna czesc cylindra 8 posiada wspólsrodkbwa do niej tuleje wewnetrzna 31, a w sciance ze¬ wnetrznej cylindra na wprost tulei we¬ wnetrznej 31 znajduja sie otwory 32. Nie¬ ruchomy kontakt 14 jest umieszczony w przestrzeni wewnatrz wezszej cylindrycznej czesci 29, przy czym przestrzen ta jest od¬ dzielona od pozostalej przestrzeni, objetej przez cylinder 8, izolowana przegroda 4 z materialu izolacyjnego, która posiada o- twór 11 na ruchomy kontakt 13. Bezposred¬ nio pod przegroda 4 znajduje sie druga przegroda 5 z materialu izolacyjnego z otworem 12 na kontakt ruchomy 13, przy czym przegroda ta jest zamocowana w gór¬ nej czesci cylindra 33 z materialu izolacyj¬ nego. Cylinder ten jest ustawiony na dnie — 3 -10 i w dolnej czesci jest zaopatrzony w otwory 27. Pomiedzy cylindrem 8 i tuleja wewnetrzna 31 z jednej strony a cylindrem 33 z drugiej strony znajduje sie pierscie¬ niowy tlok róznicowy 34, który normalnie jest utrzymywany sprezyna srubowa 35 w polozeniu dolnym. Przestrzen, zawierajaca kontakt nieruchomy, jest oznaczona liczba 15, a przestrzen, do której wciagany jest koniec ruchomego kontaktu przy przerywa¬ niu obwodu pradu, jest oznaczona liczba 17. Przestrzen, ograniczona przez wieksza powierzchnie czynna tloka róznicowego, jest oznaczona liczba 26, a przestrzen, za¬ mknieta mniejsza powierzchnia czynna tlo¬ ka, jest oznaczona liczba 16. Wylacznik z komora gasnicza wedlug fig. 3 dziala w spo¬ sób nastepujacy. Gdy ruchomy kontakt 13 odlaczy sie od kontaktu nieruchomego 14, to gaz, wywiazujacy sie w chwili po¬ wstania luku, przeplywa przez otwory 30, poniewaz jednak luk na skutek przesuwu ruchomego kontaktu przedostaje sie w dól do przestrzeni 17, przeto cisnienie, wytwo¬ rzone przez dzialanie luku, dziala w góre na dolna strone tloka róznicowego 34, a poniewaz ten tlok porusza sie wskutek tego w góre, przestrzen 16 zmniejsza sie i ciecz, znajdujaca sie w przestrzeni 16, zostaje wytloczona do przestrzeni miedzy przegro¬ dami 4 i 5 a nastepnie dalej do przestrzeni 15 i 17 poprzez otwory 11 i 12. Wobec tego otrzymuje sie w komorze gasniczej wedlug fig. 3, tak samo jak i w komorze gasniczej wedlug fig. 2, przeplyw strumienia cieczy na dól, jednak dopiero wtedy, gdy kontakt ruchomy zostanie wciagniety do przestrzeni 17. Podczas wlaczania wylacznika zdarza. sie, gdy napiecie jest dosc wysokie, ze po¬ miedzy kontaktami nastepuje przebicie.Gdy jednak odleglosc pomiedzy przegroda 4 i kontaktem nieruchomym 14 jest odpo¬ wiednio dobrana, to przebicie nie nastapi zanim otwory 11 i 12 nie zostana zamkniete przez kontakt ruchomy. Gaz, tworzacy sie pod wplywem luku przy wlaczaniu wylacz¬ nika, przeplywa wobec tego przez otwory 30 i nie powoduje ruchu tloka róznicowego 26, który wobec tego przy nastepnym prze¬ rywaniu obwodu pradu, co w przypadku istnienia zwarcia w obwodzie pradu naste¬ puje natychmiast po wlaczeniu wylacznika, znajduje sie w polozeniu wyjsciowym. Ru¬ chomy kontakt 13 jest zaopatrzony w wy¬ drazenie 36, rozpoczynajace sie u wierz¬ cholka kontaktu ruchomego i konczace sie z boku kontaktu tak daleko od wierzcholka, ze wylot tego wydrazenia znajduje sie poza wylacznikiem, gdy wylacznik jest zamknie- ty- ^ Komory gasnicze wedlug fig. 1 i 2 róz¬ nia sie od komory gasniczej wedlug fig. 3 równiez tym, ze w komorach gasniczych wedlug fig. 1 i 2 przestrzen, zawierajaca kontakt nieruchomy, jest otwarta tylko pod¬ czas pierwszej czesci przesuwu tloka, a przy dalszym przesuwie tloka w dól zostaje zamknieta, natomiast w komorze gasniczej wedlug fig. 3 przestrzen, zawierajaca kontakt nieruchomy, jest otwarta przez ca¬ ly czas. Istota wynalazku polega na tym, ze kontakt nieruchomy jest umieszczony w przestrzeni, która przynajmniej podczas pierwszej czesci okresu powstawania luku jest polaczona swobodnie z przestrzenia poza komora gasnicza, jest jednak oddzie¬ lona przegroda z materialu izolacyjnego od przestrzeni, zamknietych przez tlok rózni¬ cowy, przy czym przegroda ta posiada otwór na kotakt ruchomy, wskutek czego przestrzen, zawierajaca kontakt nierucho¬ my, jest polaczona z przestrzeniami, ogra¬ niczonymi tlokiem róznicowym, wylacznie przez ten otwór, który zostaje zamkniety gdy wylacznik jest wlaczony. W pewnych przypadkach korzystnie jest wykonac w przegrodzie z materialu izolacyjnego do¬ datkowe kanaly, zamkniete przez zawory, obciazone sprezynami, w celu zapobiegania powstawaniu nadmiernego cisnienia w ko¬ morze gasniczej.Aczkolwiek wynalazek jest opisany wzalozeniu, ze czynnikiem gasnacym jest ciecz, to jednak komory gasnicze wedlug wynalazku moga byc zastosowane równiez i wtedy, gdy czynnikiem gaszacym jest gaz. PL