Najdluzszy czas trwania patentu do 8 lutego 1953 r« W zestawie kól o kolach luznych do wózków kopalnianych wedlug patentu nr 26169 zalety znanych zestawów kól, po¬ siadajacych tuleje smarownicze, laczy sie z zaletami zestawów kól o kolach luznych w ten sposób, ze stosuje sie dwa kola luzne i jedna tuleje smarownicza, oraz ze kazde z kól staje sie obrotowym zarówno wzgledem tulei smarowniczej, jak i wzgledem osi dzie¬ ki zastosowaniu stozkowego lozyska walko¬ wego, umieszczonego miedzy kolem i tuleja smarownicza, oraz dzieki drugiemu stozko¬ wemu lozysku walkowemu, osadzonemu miedzy piasta kola i osia ruchoma. Stozko¬ we lozysko walkowe, umieszczone miedzy piasta kola i osia, odbiera przewazna czesc skladowych przesuwajacych oraz czesc obciazen, dzialajacych w kierunku osi, pod¬ czas gdy w kierunku obwodu nastepuje jeden tylko ruch w czasie róznych ruchów obrotowych kól miedzy soba. Przez zasto¬ sowanie opisanego stozkowego lozyska wal¬ kowego musi sie rozszerzyc rozmiary piasty kola. Poniewaz jednak okazuje sie, ze os pojazdu wykonywa stosunkowo nieduzy ruch obrotowy w stosunku do piasty kola, przeto lozysko to moze byc wykonane jako lozysko slizgowe, jezeli stozkowe lozysko walkowe miedzy piasta kola i tuleja sma¬ rownicza jest wyzyskiwane równiez i do odbierania wszystkich obciazen, dzialaja¬ cych w kierunku osi.Wedlug wynalazku miedzy piasta kola i osia jest umieszczone lozysko slizgowe,wskutek czego piasta kola jest znacznie mniejsza oraz zamknieta od zewnatrz; tu¬ leja zas smarownicza odbiera wszystkie wstrzasy, dzialajace promieniowo i w kie¬ runku osi. Duze przedluzanie piasty kola jest przy tym narazone na rozciaganie i zgi¬ nanie, podczas gdy os odbiera tylko mini¬ malne sily zginajace, a nie odbiera zadnych sil rozciagajacych. Przedluzenie piasty ko¬ la moze byc wykonane jakoi osobna tuleja, zamknieta od zewnatrz i wtloczona do pia¬ sty kola. Urzadzenie tego rodzaju daje je¬ szcze mozliwosc sprezystego nastawiania stozkowych lozysk walkowych, przy czym sprezyna oddzialywa na wewnetrzny, stale z piasta polaczony pierscien stozkowego lo¬ zyska walkowego, tak, ze kolo moze prze¬ suwac sie w kierunku osi w lozysku slizgo¬ wym miedzy piasta kola i osia w celu na¬ stawiania go. Przy tym znajduje zastoso¬ wanie sprezyna, przechodzaca przez cala tuleje smarownicza, sprezyna ta za pomoca zwojów srubowych rozprowadza smar do miejsc bieznych.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania zestawu kól wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia przekrój podluzny, a fig. 2 — przekrój wzdluz linii A — B na fig. 1 tego zestawu.Os a kola posiada stosunkowo dlugie czopy 6, na które nasadzona jest obrotowo i przesuwnie piasta c kola, posiadajaca dlu¬ ga nasade c1, skierowana do wewnatrz. Na¬ sada c1 nosi na zewnetrznej powierzchni staly, wewnetrzny, natloczony nan pier¬ scien lozyskowy d, o który opiera sie staly pierscien e. Zewnetrzy pierscien lozyskowy g, otaczajacy walki stozkowe /, jest luzno osadzony w odpowiednim wytoczeniu tulei smarowniczej h i przytrzymywany w pra¬ widlowym polozeniu za pomoca dlawiko¬ wego narzadu zamykajacego i, do przy¬ twierdzania którego sluza dwie sruby i1.Poniewaz sruby te musi sie wkladac od strony zewnetrznej kolnierza narzadu za* mykajacego w celu umozliwienia dociska¬ nia nakretek, przeto na lig. 2 widoczne sa tylko wkrecone trzony srub. Narzad zamy¬ kajacy i uszczelnia zarówno piaste kola, jak i tuleje" smarownicza przed zanieczy¬ szczeniem i wyplywaniem smaru. Do tulei smarowniczej h fest wlozona sprezyna k, której napiecie dobiera sie odpowiednio do skladowych przesuwajacych, wystepuja¬ cych podczas ruchu przy normalnym ob¬ ciazeniu promieniowym i osiowym. Spre¬ zyna nastawia samoczynnie walki stozko¬ we podczas biegu i^po zuzyciu sie mate¬ rialu.Okazalo sie, zwlaszcza przy niskich temperaturach zewnetrznych, ze mimo do¬ brego zaopatrzenia tulei smarowniczej w tluszcze smarowanie lozysk jest niedosta¬ teczne, poniewaz nie ma srodków, które by tluszcz (smar) doprowadzaly do miejsc bieznych. W niniejszym przypadku sprezy¬ na srubowa dziala jakgdyby slimak trans¬ portowy, wytlaczajac na zewnatrz smar, doprowadzany otworem 1. Poniewaz wózki, jak wiadomo, biegna raz w jednym, raz w drugim kierunku, przeto oba konce osi sa obficie zaopatrzone w smar nawet wtedy, jezeli sprezyna srubowa posiada tylko zwo¬ je prawe lub lewe. Jezeli natomiast pojaz¬ dy, w których stosuje sie opisane zestawy kól, sa przeznaczone do ruchu jednokie¬ runkowego, to w tulei smarowniczej mozna umieszczac dwie sprezyny, z których jedna jest prawo-, a druga lewoskretna. Promie¬ niowe obciazenia sa odbierane przez oba stozkbwe lozyska1 walkowe d, f, g, przy czym skladowa przesuwajaca, dzialajaca na pierscien zewnetrzny g, naciska na po¬ krywe zamykajaca i, podczas gdy sklado¬ wa przesuwajaca pierscienia wewnetrznego zostaje przeniesiona na piaste kola, która za posrednictwem pierscienia e opiera sie o sprezyne k wzglednie os. Zewnetrzne obcia¬ zenia, dzialajace w kierunku osi, sa za po¬ moca sprezyny wzglednie osi przenoszone na stozkowe lozysko walkowe, znajdujace sie po drugiej stronie osi. - 2 - PL