Polaczenie za pomoca nitów krytych napotyka czesto na powazne trudnosci, zwlaszcza w przypadkach nitowania blach cienkich. Mozliwym staje sie wtedy zale¬ dwie powstanie stozkowego wglebienia w tych blachach, natomiast trudne jest racjo¬ nalne umieszczenie cylindrycznej czesci Szyjki nitu, przez co oslabia sie wytrzyma¬ losc szwów. Równiez ii przy grubszych bla- chach wytrzymalosc zlacz przy nitach kry¬ tych jest czesto niewystarczajaca.Polaczenie nitowe wedlug wynalazku polega nai tym, ze blachy dookola otworu nitu zostaja odksztalcone przez glówke wprowadizonego nita i tworza wglebienie stozkowe; z szyjki zas nitu zostaje wy¬ tworzona glówka zamykajaca. Ze szczegól¬ nym skutkiem stosuje sie tu nity ze zwy¬ klymi glówkami pólkulistymi, przy czym glówka po zabiegu nitowania przeksztalca sie W kryta, Polaczenie takte wedlug wynalazku mozliwe jest do zastosowania we wszyst¬ kich przypadkach bez wzgledu aa grubo¬ sci scianek laczonych blach, Szczególnie korzystne jest ono' w1 przypadku nitowania cienkich blach, np, o grubosci scianek db Vio Bani, które dizis stale uzywane sa przy lekkich konstrukcjach, jak np, samolotach.Poniewaz polaczenie takie nadaje sie korzystniej przy niceniach szczeLnycth, prze¬ to stosuje sie go przy budowie plywaków.które jednak W zaleznosci od wielkosci mo¬ ga miec znacznie wieksze grubosci scianek.Równiez i pnzy budowie- zbiornikÓW/na wy- / sokie cisnienie nitowanie to dafe jak naj¬ lepsze wyniki.Nitowanie wedlug wynalazku daje w dziedzinie technicznej caly szereg mozli¬ wosci; Dopiero nitowania cienkich blach za pomoca nitów krytych, wykonane wedlug wynalazku, sa bez zarzutu. Nitowanie takie pozwala na. osiagniecie duzych wytrzyma¬ losci przy znacznych powierzchniach la¬ czonych blach. Brzegi otworów w blachach, wprasowane do wglebien stozkowych szyj¬ ki nitów, odznaczaja sie sztywnoscia i wy¬ kazuja silny opór. Opór ten przy nitowa¬ niu wedlug wynalazku jest nawet znacznie wyzszy dookola otworu nitu na skutek stozkowego usztywnienia tegoz, anizeli w miejscaich pomiedzy nitami.Dalsza zaleta jest gladkosc powierzch¬ ni nitowych blach. Wystepujace np. przy zwyklym nitowaniu wydluzenie materialu dookola nitu zostaje wyrównane przez wy¬ giecie stozkowe materialu nitowanego.Oprócz tego nitowanie takie zmniejsza koszta szpachlowania i szlifowania oraz u- mozliwia szczelne i mocne polaczenie blach, a w razie koniecznosci przez usztywnienie hrzegów otworów — duza podzialke.Do wykonania takiego nitowania nie potrzeba specjalnego przygotowania. Bla¬ chy, jak zwykle, sa przewiercane, po czym w otwory zakladane sa normalne nity.Przeksztalcenie glówki zwyklej na kryta wlacznie z wytworzeniem stozka przy brze¬ gach otworów, przeznaczonych na nity, wy¬ konywa narzedzie wedlug wynalazku przez zwykle uderzenie lub nacisk.Przeksztalcenie glówki i sizyjki nitu wplywa dodatnio na poprawe jakosci zla¬ cza, poniewaz przy glówce a równiez na krawedzi otworu w blachach zachodzi naj¬ wieksza zmiana materialu, co powoduje do¬ stateczne sprasowanie laczonych powierz¬ chni.Dalsza wazna zaleta zastosowania tego nitowania! polegaj na przydatnosci jego do laczenia cienkich blach, pokrytych ochron¬ nymi powlokami korozyjnymi, które przy tym polaczeniu nie ulegaja uszkodzeniu.Narzedzie do nitowania wedlug wyna^ laizku moze zasadniczo skladac sie z ko¬ wadla i oglównika z mlotkiem, lub tez z nitownicy, zaopatrzonej w szczeki do nitów.Do specjalnie czystego! i trwalego nitowa¬ nia uzywa sie oglównik, skladajacy sie z trzech czesci, przesuwnych osiowo, z któ¬ rych jedna posiada stozkowe wyzlobienie do uprzedniego przyciskania laczonych blach, srodkowa zas, zakonczajac nitowa^ nie, zamyka! glówke nitu.Dalszy korzystny szczegól narzedzia jest sprezyste osadzenie srodkowej czesci tegoz i zaopatrzenie tejze w centrujace wglebienie. Narzedzie to wraz z wystajaca czescia daje. sie wówczas wygodnie nalo¬ zyc nai szyjke nitu i na nim dokladnie osa¬ dzic, Centrujace wglebienie w polozeniu uderzenia, uzupelnia calosc glówki zamy¬ kajacej. W ten sposób ksztalt glówki zamy-' kajacej jest niezalezny od zaglebienia cen- trycznego, a wiec szczególnie odpowiada stawianym wymogom.KowaJdlo (albo mlot) moze miec zasad¬ niczo' robocza plaszczyzne pozioma. Do ni¬ towania za pomoca nitownicy mozna zaopa¬ trzyc plaska forme w urzadzenie centruja¬ ce, korzystnie o ksztalcie sprezyscie wysu- wanegoi pierscienia centrujacego, obejmuja¬ cego glówke nitu. Narzedzie wtedy musi miec takie wymiary, aby glówka' zalozone¬ go nitu byla kazdorazowo dopasowana do przeswitu pierscienia centrujacego.Oglównik w takim wykonaniu moze byc stosowany we wszystkich przypadkach ni- towan. Moze byc uzyty jednoczesnie do nitowania recznego, za pomoca powietrza sprezonego lub tez dó nitowania maszyno¬ wego.Moze on równiez pracowac w dowolnym miejscu. Na stole roboczym/np. w poloze- — 2 —niu pionowym i przy zastosowaniu, niciar- ki równiez w* róznych polozeniach', przy mlotach, pracujacych powietrzem spreza¬ nym -r- w dowolnym polozeniu, przy nie- podpartych wzglednie przy swobodnie za¬ wieszonych blachach.Szczególna zaleta posiada polaczenie nitowe wedlug wynalazku przy budowie pustych przedmiotów, np. rur, przy czym w tym przypadku narzad oporowy polaczor ny jest z narzedziem, . znajdujac sie pod nim.Nit jest wprowadzany do otworu od ze¬ wnatrz, po czym przez uderzenie od1 ze¬ wnatrz nastepuje przeksztalcenie nitu we¬ wnatrz; pustego przedmiotu nitowanego'.Dalej wazna jest mozliwosc zastosowa¬ nia wsizystkich rodzai nitów o glówkach pólokraglych, wymagajacych najwiekszego przeksztalcania aiz do glówek krytych.Rysunek przedstawia wynalazek w kil¬ ku przykladach wykonania, w przekrojach przez srodek, a mianowicie fig. 1 i 2 uwi¬ docznia w znacznie powiekszonej skali zwykly oglównik wraz, z nitem przed i po nitowaniu, fig. 3 — narzedzie z samoczyn¬ nie poddajacym sie oglównikiem, fig. 4 — narzedzie z oglównikiem, podpartym spre¬ zyna, fig. 5 — narzedzie do nitownicy z wlasciwym oglównikiem na dolnym i pier¬ scieniem centrujacym na górnym koncu.Wedlug fig. 1 i 2 nit wklada sie do o- twoirów laczonych blach, zwrócony glówka do plaszczyzny kowadla wzglednie pod¬ pórki 2, a oglównik 1, nalozony na wysta¬ jaca szyjke nitu, uderza sie w kierunku strzalki lub tez poddaje cisnieniu np. w prasie do nitowania, przy czym laczone czesci przybieraja postac, uwidoczniona na fig* 2.Istotny przy -wykonaniu tego sposobu ni^ towania jest ksztalt powierzchni oglównika 1. Powierzchnia ta sklada sie z nastepuja¬ cych czesci: prostopadlej do osi przyrzadu powierzchni czolowej 3, stozkowego przej¬ scia 4 oraz wyzlobienia 5, odpowiedniego do pozadanego ksztaltu i wielkosci glówki zamykajacej 6. Powierzchnie 3 i 4 sa mia¬ rodajne do przeksztalcenia okraglej glówki w glówke wpuszczana nitu, a powierzchnia 5 przeznaczona jest do uksztaltowania sa¬ mej glówki. Jezeli wyzlobienie glówki nie bedzie posiadalo powierzchni stozkowej 4 lecz profil rozszerzony 8 (fig. 1), to przy glówce nita' jak i -wzdluz krawedzi otworu w blachach powstana dosc znaczne stozki.Powierzchnia stozkowa 4 zas zwieksza przyleganie obu blach do siebie.Dla osiagniecia plaskiego zakonczenia 9 glówki nitu ivazny jest ksztalt krawedzi 10 oglównikai Powyzej OpisJano najprostsze urzadze¬ nie do wykonania polaczenia nitowego we¬ dlug wynalazku. To polaczenie moze byc stosowane z równie dobrym skutkiem do nitowania recznego na stole roboczym o mocnych podporach, jak i przenosnych za pomoca od^powiedJnich narzadów » oporo¬ wych; nastepnie moze byc stosowany w u- rzadzeniach, pracujacych powietrzem spre¬ zonym i w nitownicach, a wiec przy nito¬ waniu maszynowym. Nitowanie takie jest wystarczajace dla wielu polaczen przy produkcji masowej.W przypadku, kiedy stawiane sa wyz¬ sze wymagania co do jakosci i wytrzyma¬ losci szwu, stosuje sie drobniejsze narze¬ dzia, przedstawione na fig. 3 i 4.Narzedzia te zaopatrzone sa w urzadze¬ nia centrujace, które przy rozpoczeciu ni^ towania samoczynnie nastawiaja os naglów- nika w kierunku samego nitu. Nastepnie posiadaja one wewnatrz sprezyste czesci, powodujace przy nitowaniu najpierw prze¬ ksztalcenie glówki nitu na kryta, po czym dopiero nastepuje wytworzenie glówki za¬ mykajacej i jednoczesne silne zacisniecie blach.Wedlug lig. 3 tuleja zewnetrzna 11 przyrzadu posiada niotena czesc 72, pó któ¬ rej sie uderza mlotkiem lub która j est prze^ znaczona do pomieszczenia; narzadów, pra- — 3 —cujaeycfa powietrzem sprezonym wzglednie do miawnic. W otworze tej glówki przem- wa sie wzdluz wlaczony oglównik 13, za- bezpiecanny przed wypadnieciem pierscie- tnieni zamykajacym /#. Oglównik 13 posia¬ da s przodu wyzlobienie 15, które przy przeksztalcaniu przejmuje materia! nitu.Wyzlobienie to moze tez, jak wedlug fig. 2, miec ksztalt stozkowy 6. Szczelina 16 o ksztalcie srubowym nadaje mu pewna spre¬ zystosc, przez co wywiera opór przy przej¬ sciu nitu przez Wachy, natomiast, ustepu¬ jac w kierunku podluznym przy dalszym powiekszeniu cisnienia, pozwala na prze¬ ksztalcenie nitu. Wewnatrz, tego oglówaika przesuwa sie trzpien 17 w kierunku po¬ dluznym. Posiada on na górze zgrubienie /8, nie pozwalajace mu wypadac, oraz sla¬ ba sprezynke 49, stale dociskajace go ku dolowi Na sfetmym korom trzpien 17 posiadla centryczne wglebienie 20, które przy roz¬ poczecia, pracy obejmuje szyjke nitu.Przy nltowamiu narzedzie zostaje cea- trycznie zalozone ma szyjke nitu i poddane uderzeniom lub cisnieniu. Przy tym trzpien 17r zamykajacy glówke, cofa sief dopóki oglównik nie przeksztalci zarówno glówki nitu, jak i hlack. Uderzenia przy przeksztal¬ caniu glówki nitu przejmuje sprezony o- glównik 13.Uwidocznione na fig. 4 narzedzie jest w zasadzie identyczne; róznica polega jedy¬ nie na tym, iz wlasciwy oglównik 13a po¬ siada ksztalt cylindra, wewnatrz którego jest ^umieszczonych kilka sprezyn na kul¬ kach, dociskanych w dól tulejka 13c.Masowe nitowanie najlepiej odbywa sie na nitofwnicy; wtedy korzystnym staje sie wprowadzanie nitu z góry, jak i odwraca¬ nie wglebienia centrujacego do nitów w stosunku do narzedzia równiez do góry.Wymogom tym odpowiada oglównik, przedstawiony na fig. 5, przy czym narze¬ dzie przeksztalcajace znajduje sie na dble.W tym celu w górnej szczece prasy 21 ob¬ sadzony jest pierscien centrujacy 23, przy¬ trzymywany przez plytke 22, przy czym sprezyna 24 dociska go do plytki. Przeswit pierscienia^ centrujacego odpowiada sredni¬ cy glówki nitu.Przy ruchu wstecznym szczeki pierscien centrujacy 23 cofa sie, az powierzchnia czolowa plytki 22, utworzy plaszczyzne. W innych przypadkach narzedzie przeksztal¬ cajace znajduje sie na dole, a podpórki le¬ za nal górze. Zastosowane tu moga byc te same narzedzia; wymienione poprzednio w opisie. PL