W celu zapobiezenia uszkodzeniu silni¬ ka cieplnego w razie braku w lozyskach smaru, doprowadzanego pod cisnieniem, lub wody chlodzacej stosuje sie manome¬ try, przylaczone do przewodu, przez który smar lub woda przeplywa, które wskutek opadniecia cisnienia smaru lub wody uru¬ chomiaja dzwiekowy lub swietlny narzad alarmowy. Manometr taki trzeba odlaczac przy zatrzymaniu silnika, by nie alarmo¬ wal zbednie, a przylaczac przy jego* uru¬ chomieniu. Obsluga latwo moze zapomniec o przylaczeniu manometru alarmowego i w ten sposób pozbawic silnik ochrony.Celem wynalazku jest zapobiezenie te¬ mu niebezpieczenstwu. Przyrzadu alarmo¬ wego wedlug wynalazku nie odlacza sie przy zatrzymaniu silnika i odlaczac go nie potrzeba, gdyz uruchomia on narzad lub przyrzad alarmowy tylko wtedy, gdy silnik biegnie, nie uruchomia gO' zas, mimo opad¬ niecia cisnienia smaru lub wody chlodzacej, jezeli silnik stoi. Osiaga sie to przez uza¬ leznienie dzialania narzadów, uruchomia¬ jacych narzad alarmowy, od biegu silnika, mianowicie od predkosci obrotowej walu lub od cisnienia pary, spalin lub sprezonego powietrza, zaleznie od rodzaju silnika.Narzadem lub przyrzadem alarmowym w przypadku alarmu dzwiekowego moze byc np. splonka alarmowa, grzechotka, dzwonek, gwizdawka, buczek, syrena, w przypadku zas alarmu swietlnego — lam¬ pa, zapalana lub gaszona przy alarmie, al¬ bo przeslona, odslaniajaca lub zaslaniaja¬ ca lampe, palaca sie stale.Rysunek przedstawia cztery odmiany przyrzadu wedlug wynalazku. Fig. 1 przed¬ stawia przyrzad, którego istotna czescia jest zakrzywiona rurka manometryczna o, polaczona rurka o z przewodem, którym smar doplywa pod cisnieniem do lozyska 1. Nai kloncu rurki mamometryczmej a osa¬ dzona jest grzechotka r, na wale zas silnika jest pierscien karbowany m. Pod dziala¬ niem cisnienia smaru rurka manometrycz¬ na a prostuje sie i oddala grzechotke r od karbów pierscienia m. W razie nadmier¬ nego spadku cisnienia smaru rurka zakrzy¬ wia sie dzieki swej sprezystosci i przyciska igle grzechotki r do karbów pierscienia m, który wraz z walem w wiruje, co wytwarza dzwiekowy sygnal alarmowy. Jezeli nato¬ miast silnik stoi, to mimo zakrzywienia rur¬ ki manometrycznej a dzwiek nie powstaje.Przyrzad, przedstawiony na fig. 2, róz¬ ni sie od przyrzadu wedlug fig. 1 tylko tym, ze rurke manometryczna a zastepuje manometr tloczkowy z tloczkiem 6, na któ¬ ry cisnie sprezyna srubowa /, a którego ruch przenosi sie na grzechotke r za posrednic¬ twem dzwigni u.Manometr rurkowy lub tloczkowy jnoz- na zastapic manometrem innym, np. puszko¬ wym. Grzechotke mozna zastapic innym narzadem dzwiekowym, zwlaszcza splonka alkrmowa, zapalajaca sie od tarcia o kar¬ by pierscienia na wale.Fig. 3 przedstawia odmiane przyrzadu wedfrtig fig. 1, w którym pierscien karbowa¬ ny fest zastapiony palcem, osadzonym wy- suwnie w wydrazeniu walu w i naciskanym sprezyna srubowa f. W czasie biegu silnika wal' w wiruje, a pod dzialaniem sily od¬ srodkowej palec n wysuwa sie promienio¬ wo z wydrazenia walu; jezeli cisnienie sma¬ ru opadlo i rurka manometryczna a sie za¬ krzywila, to koniec palca n styka sie raz w ciagu kazdego obrotu z koncem rurki ma¬ nometrycznej a. Palec n i rurka manome¬ tryczna a stanowia kontakty obwodu elek¬ trycznego, który sie zamyka przy ich ze¬ tknieciu i uruchomia przyrzad alarmowy dzwiekowy lub swietlny. W razie zatrzyma¬ nia silnika przyrzad nie alarmuje, mimo o- padhiecia cisnienia smaru, gdyz, mimo za¬ krzywienia sie rurki manometrycznej a, ob¬ wód sie nie zamyka, poniewaz palec n co¬ fnal sie pod dizialamietm sprezyny / w wy¬ drazenie walu w.Fig. 4 przedstawia przyrzad w postaci cylindra a z tlokiem b. W dolnej czesci cy¬ linder a jest przylaczony do przewodu sma¬ ru, bocznym zas wlotem p — do przewodu np. parowego, w przypadku silnika paro¬ wego. W górnej czesci cylindra znajduje sie iglica c, opierajaca sie grotem o splonke alarmowa i, umieszczona w pokrywce k.Tlok 6 jest naciskany w dól sprezyna sru¬ bowa / i jest zaopatrzony w zaczep zapad¬ kowy d ze sprezyna plaska /, chwytajacy pazurem wewnetrzne obrzeze iglicy c. Za¬ czep zapadkowy jest nieco zakrzywiony, wewnatrz zas cylindra s jest przymocowa¬ ny pierscien h. Cisnienie smaru podnosi tlok b wbrew sile napiecia sprezyny / i po¬ woduje sprzegniecie zaczepem zapadko¬ wym d tloka b z iglica c. Skoro cisnienie smaru opadnie, tlok b przesuwa sie pod dzialaniem sprezyny f w dól i odciaga igli¬ ce c, dopóki zaczep zapadkowy d nie nasu¬ nie sie swoim wybrzuszeniem na, pierscien h, nie zostanie przezen, wbrew sile napiecia sprezyny plaskiej l, odepchniety ku osi przyrzadu i nie zwolni iglicy c. Iglica c pod dzialaniem cisnienia pary, doprowadzanej wlotem p, uderza o splonke alarmowa i i powoduje jej wybuch. W razie zatrzymania silnika doplyw pary zostaje odciety, iglica c nie podlfcga jej cisnieniu i, mimo opadnie-cia-cisnienia stiiafii i odciagniecia jej przy przesunieciu sie w dól tloka 6, nie uderza 6 splonke alarmowa i i nie powoduje jej wy¬ buchu/ W przypadku silnika spalinowego przy¬ lacza sie przyrzad wedlug fig. 4 wlotem p do przewodu spalin lub, w przypadku silni¬ ka zaopatrzonego w sprezarke, do przewo¬ du sprezonego powietrza.Przyrzad, przedstawiony na fig. 5, róz¬ ni sie od przyrzadu wedlug fig. 4 tym, ze spalenie splonki jest uzaleznione nie od ci¬ snienia pary, spalin lub sprezonego powie¬ trza, lecz od predkosci walu silnika. W tym celu doplyw p jest zastapiony sprezyna srubowa v, a polaczenie dolnej czesci cylin¬ dra a z przewodem smaru zawiera kurek s, polaczony z regulatorem odsrodkowym silnika. Alarm nastepuje tak samo, jak w przyrzadzie wedlug fig. 4, z ta jedynie róz¬ nica, ze iglice c rzuca ku górze nie cisnie¬ nie pary, spalin lub sprezonego powietrza, lecz sila napiecia sprezyny srubowej v, napietej przy opadaniu iglicy c. W przy¬ padku zatrzymania silnika regulator od¬ srodkowy zamyka kurek s, a smar, za¬ mkniety pod tlokiem 6, zapobiega opadnie¬ ciu tloka 6 i odciagnieciu iglicy c.Kazdego z rozpatrzonych przyrzadów mozna w taki sposób uzyc do nadzorowania obiegu wody chlodzacej, przylaczywszy go do jej przewodu doplywowego, zamiast do przewodu doplywowego smaru. PL