Wynalazek niniejszy dotyczy chlodziarki sprezarkowej i ma na celu ulepszenie jej konstrukcji, pozwalajace miedzy innymi, na przezwyciezenie trudnosci, które dotych¬ czas uniemozliwiaja budowe chlodziarek o mniejszej mocy napedowej niz Ve MK, co przy chlodzeniu czynnika chlodniczego po¬ wietrzem odpowiada skutkowi chlodzenia okolo 180 Kkal/godz, Trudnosci te polega¬ ja przede wszystkim na tym, ze podczas wprawiania w ruch sprezarki maly silnik nie wytwarza potrzebnego momentu rozru¬ chowego, ze smarowanie obiegowe wymaga skomplikowanego urzadzenia, a dotych¬ czas znane konstrukcje dlawnic nie nadaja sie do uzytku w malych chlodziarkach.W celu osiagniecia potrzebnego momen¬ tu rozruchowego stosowano dotychczas urzadzenia, które podczas zapuszczania sil¬ nika odciazaja go. Cel ten osiaga sie w roz¬ maity sposób. Urzadzenie do odciazania sil¬ nika moze skladac sie z kanalu przeplywo¬ wego, laczacego strone sprezarki, gdzie od¬ bywa sie ssanie, ze strona gdzie odbywa sie sprezanie, który to kanal jest podczas zapu¬ szczania zamykany przez narzad reguluja¬ cy, albo tez urzadzenie to moze sie skladac w mysl wynalazku z regulatora odsrodko-wego, który przy osiagnieciu okreslonej liczby obrotów tworzy sprzezenie miedzy walefia sprezarki i waleln silnika. Z dal¬ szych nowych cech wynalzku nalezy jesz¬ cze wyszczególnic ze parownik posiada dwa naczynia polaczone, do jednego z których wplywa zanieczyszczony smarem czynnik chlodniczy, plynacy ze skraplacza; a do drugiego, zawierajacego wylacznie smar, ten ostatni, po osiagnieciu pewnego pozio¬ mu, plynie z powrotem lub zostaje wessany do sprezarki* / Na rysunku uwidoczniono tytulem przy¬ kladu mala chlodziarke wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia schematycz¬ nie przekrój pionowy calego urzadzenia, fig. 2 — przekrój podluzny skrzynki korbo¬ wej sprezarki z dlawnica, fig. 3 — naped silnikowy walu sprezarki, fig. 4 — urza¬ dzenie do opóznionego sprzegania walów silnika i sprezarki.Chlodziarka sklada sie ze sprezarki1 1, polaczonej za pomoca zaopatrzonego w za¬ wór wsteczny 2 przewodu 3 ze skraplaczem 4, do którego jest przylaczony zawór regu¬ lacyjny 5 i przewód 6, uchodzacy do parow¬ nika 7. Wewnatrz parownik jeat zaopa¬ trzony w dwa naczynia polaczone, z któ¬ rych naczynie 8 znajduje sie pod wylotem przewodu 6 i posiada przelew 9. Do drugie¬ go' otwartego u góry naczynia 10, wchodzi koniec przewodu ssawczego 11, prowadza¬ cego do sprezarki Ten koniec przewodu 11 znajduje sie ponizej przelewu 9.Nad zaworem tlocznym 12 sprezarki znajduje sie tlok rozrzadczy 13, o którego dno opieral sie naciskany sprezyna zawór 14, mogacy zamykac wylot kanalu przeply¬ wowego 15, prowadzacego od strony tlocz¬ nej sprezarki do przewodu 11 i tym samym do jej strony ssawczej.Uwidoczniona na fig. 2 dlawnica, sluza¬ ca do uszczelniania walu 16 sprezarki, po¬ siada nastepujaca budowe. Wal 16 sprezar¬ ki jest ogadzony z jednej strony w oslonie 17, a z drugiej strony za posrednictwem mimosrodu 19, umocowanego na czopie 18, w pokrywie 20, wkreconej w oslone 17. Do .kolnierza 21 walu przylega kolnierz 22 tu- lei dlawiacej, przed której wolnym koncem jest umieszczony pierscien dodatkowy 24, opierajacy sie o oslone 17. Kolnierz 22 tu- lei dlawiacej jest naciskany sprezyna 25, która opiera sie o nasuwke uszczelniajaca 26, wkrecona w oslone. Miechowa przepo¬ na 23 jest przylutowana z jednej strony db kolnierza 22, a z drugiej strony do nasuw- ki uszczelniajacej 26. Zewnetrzna srednica przepony odpowiada w przyblizeniu ze¬ wnetrznej srednicy kolnierza 22. Powierz¬ chnie zetkniecia kolnierzy 21 i 22 sa do¬ szlifowane, jako powierzchnie uszczelnia¬ jace.Wal 16 (fig. 3) jest napedzany za po¬ moca slimacznicy 27 slimakiem 29, który jest osadzony na wale 28 silnika i zabez¬ pieczony od obracania sie za pomoca klina, przy czym jest umieszczony miedzy lozy¬ skami 30, 30', znajdujacymi sie w oslonie 32. Rowek 33 do klina slimaka 29 siega az do konca walu 28, dzieki czemu klin mozna wyjac. Oslona 32, która moze stanowic jed¬ na calosc z oslona 17 sprezarki, posiada ka¬ towe szczeliny 34, sluzace do umocowania silnika 31 za pomoca trzpieni 35 w rodzaju zamkniecia bagnetowego. Na wale 28, osa¬ dzonym dalej w lozysku kulkowym 36, jest umieszczone kolo zamachowe 37, a na kon¬ cu walu jest osadzone smiglo 38, które przez lej 39 kieruje na; skraplacz powie¬ trze chlodzace.Chlodziarka dziala w sposób nastepu¬ jacy.Przy zapuszczaniu silnika tlok sprezar¬ ki nie trafia na zwykly opór ze strony skraplacza, poniewaz dzieki kanalowi prze¬ plywowemu 15 nastepuje wyrównanie prez¬ nosci, Wobec czego równiez i przy malym silniku mozna' osiagnac zadany moment roz¬ ruchowy. Nastepnie zawór 14, wskutek pod¬ niesienia sie tloka rozrzadczego z powodu zwiekszenia preznosci zamyka kanal prze- — 2 —plywowy na caly czas, dopóki sprezarka jest napedzana.Para czynnika chlodniczego, docieraja¬ ca podczas ruchu chlodziarki poprzez za¬ wór wsteczny 2 przewodem 3 do skrapla¬ cza 4, zostaje skutecznie oziebiona strumie¬ niem powietrza, utworzonym za pomoca smigla, i skrapla sie. Skroplimy docieraja nastepnie do zaworu regulacyjnego 5, któ¬ ry jest wykonany jako znany zawór stero¬ wany plywakiem. W przypadku niniejszym zamkniety ze wszystkich stron kadlub ply* waka'5' zawiera nieznaczna ilosc czynnika chlodniczego, wystarczajaca do wytwarza¬ nia pary mokrej nasyconej, wskutek czegp preznosci wewnatrz i zewnatrz kadluba plywaka sa zawsze jednakowe. Wskutek powyzszego kadlub plywaka sam przez sie nie jest wystawiony na zadne cisnienie i moze byc zatem bardzo lekki i posiadac ma¬ le wymiary, co ma wielkie znaczenie w maJ- lych chlodziarkach. Kadlub plywaka moze równiez zawierac inna mokra pare nasyco¬ na o podobnym zachowaniu sie pod wzgle¬ dem preznosci, jak para czynnika chlodni¬ czego, poniewaz nieznaczne róznice prezno¬ sci nie odgrywaja zadnej roli.Skroplony czynnik chlodzacy plynie od zaworu redukcyjnego przewodem 6 do pa¬ rownika, a mianowicie najpierw do naczy¬ nia 8, przy czym ciezki smar opada i prze¬ chodzi1 do naczynia 10 podnoszac sie tam tak wysoko, jak to ustala stosunek slupa cieczy chlodzacej do slupa smaru. W kaz¬ dym razie czynnik chlodniczy zostaje zu¬ pelnie oddzielony od smaru w naczyniu 8.Skoro do naczynia 10 doplynie dostateczna ilosc smaru, wtedy podnosi sie on w niej tak wysoko, ze dochodzi do wylotu przewo¬ du 11 i moze byc wyssany przez sprezar¬ ke. W ten sposób zapewnia sie powrotne doprowadzanie smaru do' sprezarki. Zresz¬ ta parownik sam moze byc zbudowany ja¬ ko naczynia polaczone.Zaleta przedstawionej na fig. 2 dlawni- cy polega mai tym, ze uszczelnia ona nie¬ zaleznie od tego, czy w oslonie korbowej sprezarki panuje wyzsza, czy nizsza prez¬ nosc, przy czym wymaga ona tylko slabej sprezyny cisnacej, wynikiem czego jest tyl¬ ko maly opór tarcia na powierzchniach u- szozelniajacych czesci 21, 22, z powodu cze¬ go zostaja zmniejszone straty mocy i zuzy¬ cie. Jesli mianowicie w oslonie korbowej panuje wyzsza preznosc, to dzialanie dlaw- nicy wyraza sie przesunieciem walu w pra¬ wo, przy czym lozysko przejmuje wywola¬ ny róznica cisnien nacisk za pomoca kol¬ nierza 22 i tulei dlawiacej 22'. Powierzch¬ nie uszczelniajace kolnierzy 21, 22 zostaja przy tym silnie doi siebie docisniete. Panu¬ jaca zwykle w oslonie korbowej nizsza preznosc dziala w ten sposób, ze przesuwa wal w lewo, przy czym nacisk jest wtedy przejety piasta slimacznicy 27, przylega¬ jaca bezposrednio do lozyska od zewnatrz.Poniewaz cisnienie przenosi sie wzdluz wa¬ lu do wnetrza przepony 23, sl zewnetrzne obwody powierzchni slizgowych kolnierzy 21, 22 i przepony sa jednakowe, przeto i w tym przypadku powstaje wskutek tego do¬ stateczny nacisk na powierzchnie slizgowe tych kolnierzy, pomimo stosunkowo slabej sprezyny.Nastepujace po sobie wahania preznosci w sprezarce, które przechodza na przeklad¬ nie slimakowa, wskutek moznosci przesu¬ wania sie slimakai wzdluz walu 28, nie sa przenoszone na silnik. Nawet przy nie bar¬ dzo dokladnym nastawieniu slimaka miedzy lozyskami 30, 30' mie moga wiec wystepo¬ wac zwykle zachodzace bardzo przykre stu¬ kania. Umocowanie silnika za pomoca srub lub zamkniecia bagnetowego pozwala latwo i bez trudnosci wyjac go w celu wy¬ miany.Aby chlodziarke mozna bylo napelniac juz w fabryce i przewozic ja bez obawy wylania czynnika chlodniczego wzglednie smaru, przewody sa polaczone z parow¬ nikiem tak, ze zarówno przy przechylaniu o 90° jak i 180° tworza z parownikiem na- — 3 —czynia polaczone, z których decz nie wy¬ lewa sie. Jak to uwidoczniono ma fig* t, w ten sam sposób prowadza smar przewody do i od sprezarki, wskutek czego urzadze¬ nie posiada te sama zalete w odniesieniu do smaru, Odciazenie silnika przy zapuszczaniu mozna równiez osiagnac za pomoca odmia¬ ny opisanego urzadzenia do odciazania. W odmianie tej urzadzenie jest wyposazone w regulator odsrodkowy, który po osiagnie¬ ciu pewnej liczby obrotów sprzega wal spre¬ zarki x walem silnika. Na wale 28 silnika (fig. 4) jest osadzona piasta 56, na której sa umocowane dwa przeciwlegle ramiona 57. Na kazdym z tych ramion jest wadliwie osadzona szczeka hamulcowa 58. Szczeki naciskaja na obrzeze tarczy 59, umocowa¬ nej na wale slimaka 29, który to wal jest w tym przypadku oddzielony od walu sil¬ nika. Nai czopach szczek hamulcowych sa osadzone dzwignie ciezarkowe 60, które przy przekroczeniu pewnej liczby obrotów dociskaja szczeki hamulcowe do obrzeza tarczy 59.Jak. widac, opisane powyzej urzadze¬ nia zwlaszcza przy zastosowaniu ich do ma¬ lych chlodziarek dzialaja wspólnie w ten sposób, ze z jednej strony w ogóle umozli¬ wiaja budowe chlodziarek o malej mocy silnika, a z drugiej strony pozwalaja na wyrób chlodziarek o bardzo malych wymia¬ rach, przy czym osiaga sie pewna spraw¬ nosc przy malych kosztach napedu. PL