Pierwszenstwo: 4 lipca 1931 r. ("Wielka Brytania).Wynalazek niniejszy dotyczy urzadzen telewizyjnych do skladania lub rozklada* nia obrazów za pomoca tarcz lub bebnów z otworami, np. za pomoca tarczy Nipkowa.Wedlug sposobu odtwarzania obrazu za pomoca np. tarczy Nipkowa, swiecaca plyta katodowa lampy neonowej, której natezenie swiatla zmienia sie zaleznie od doprowadzonego do nie} sygnalu, jest obserwowana przez serie kwadratowych otworów w tarczy, przy czym wspomniane otwory przesuwaja sie kolejno przed ply¬ ta katodowa. Dla rozlozenia calej plasz¬ czyzny obrazu niezbedny fest jeden obrót tarczy.Zazwyczaj obraz, który ma byc rozkla¬ dany, nie jest kwadratowy, lecz prosto¬ katny, a odleglosc wzdluz promienia mie¬ dzy pierwszym i ostatnim otworem tarczy jest równa mniejszej stronie prostokata, srednia zas dlugosc tuku miedzy dwoma sasiednimi otworami — dluzszej stronie prostokata.W ogólnosci stosunek tych dwóch wy¬ miarów obrazu w odbiorniku jest w przy¬ blizeniu równy stosunkowi odpowiednich wymiarów oryginalnego obrazu w nadajni¬ ku. Prostokatna plaszcryzna swiecacej sie katody w lampie neonowej, która musi miec cokolwiek wieksze wymiary niz plaszczyzna obrazu, jest z tego powodu ograniczona do pewnej postaci, a oprócz tego przy stosowaniu zwyktegfr rocfeaju otworów, im wiekszy obrazr jest jotwebny,tym wieksza musi byc srednica tarczy z otworami.Znaczenie t^ch zaleznosci jest blizej wyjasnione za pomoca rysunkia, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie czesc tarczy Nipkowa znanego typu, fig. 2 — czesc tarczy wedlug wynalazku, fig. 3 — schematycznie w perspektywie urzadze¬ nie z tarcza Nipkowa, a fig. 4 — perspek¬ tywicznie przyklad wykonania wynalazku.Na fig. 1 litera ,0 oznaczony jest srodek tarczy Nipkowa NK. Cyfra 1 oznaczony jest pierwszy, a litera N ostatni otwór; powierzchnia rozkladana przedstawiona jest jako zacieniowana plaszczyzna PA.Plaszczyzna prostokatna katody lampy ne¬ onowej oznaczona zostala literami NTC.Wyzej wspomniane okolicznosci powo¬ duja ograniczenie wymiarów obrazu, który mozna otrzymac za pomoca otworów roz- biorczych danych wymiarów. Zadaniem ni¬ niejszego wynalazku jest wiec zbudowanie urzadzenia do rozkladania, w którym mozna by uniknac takich ograniczen przez zastosowanie srodków korygujacych znie¬ ksztalcenia.Urzadzenie do rozkladania wedlug ni¬ niejszego wynalazku zawiera otwory wy¬ dluzone w kierunku prostopadlym do kie¬ runku ruchu, co jest zreszta znane, rów¬ noczesnie jednak zastosowane sa urzadze¬ nia optyczne do korektury powstajacych przez to znieksztalcen.Wedlug fig. 2 otwory tarczy NK sa wy¬ dluzone w kierunku prostopadlym do kie¬ runku rozkladania, tj. wymiar kazdego otworu w kierunku promienia jest znacznie wiekszy, niz jego drugi wymiar. Na skutek powyzszego obraz rozkladany jest znacz¬ nie zwiekszony, a plaszczyzna katody lam¬ py neonowej, która wedlug fig. 1 miala po¬ stac wydluzonego prostokata, mai obecnie w przyblizeniu postac kwadratu.Urzadzenie do usuwania znieksztalcen, powstajacych wskutek wydluzenia otwo¬ rów, jest przedstawione na fig. 3, na której prostokat NTC przedstawia katode lampy neonowej, prostokat PA przedstawia czesc tarczy Nipkowa (cala tarcza nie jest po¬ kazana na fig. 3), równa powierzchni roz¬ kladanej. W srodku plaszczyzny obrazu przedstawiony jest pojedynczy wydluzony otwór A. Walcowy zespól soczewkowy CL koryguje znieksztalcenia, wywolane przez wydluzenie otworów, wobec czego, jak to widac na fig. 3, obserwator, patrzacy na skladany obraz z pozycji oznaczonej okiem, bedzie widzial obraz plaszczyzny PA w postaci kwadratu, oznaczonego lite¬ rami VI, przy czym litera A" oznaczony jest skorygowany otwór A z plaszczyzny PA. Plamka A* ma ksztalt kwadratu i kwadrat VI tak sie ma do prostokata PA, jak plamka A' do otworu A.Wedlug fig. 4 szereg wydluzonych otworów 1 tarczy Nipkowa jest rozmie¬ szczony wzdluz krzywej spiralnej, obej¬ mujacej kat 2tt, -przy czym dluzsze boki otworów przebiegaja w kierunku promie¬ nia tarczy, natomiast krótsze boki — w kierunku obrotu tarczy. Przyjmujac, ze liczba wierszy, na które rozkladany jest obraz, i wymiary w kierunku ruchu tarczy sa te same, co w zwyklym urzadzeniu z tarcza Nipkowa, to jednak w kierunku prostopadlym do ruchu tarczy wymiary obrazu beda znacznie zwiekszone dzieki wydluzeniu otworów w tym kierunku, tj. skok spirali bedzie znacznie wiekszy niz normalnie. W ten sposób plaszczyzna tar¬ czy moze byc w wiekszym stopniu wyko¬ rzystana/ Swiatlo, przechodzace przez otwory prostokatne w tarczy odbiornika, jest wi¬ dziane poprzez zespól soczewek sferyczno- cylindrycznych 3, umieszczony przed o- tworami tarcz, który przywraca obrazowi prawidlowa jego postac, jednoczesnie zwiekszajac oswietlona plaszczyzne dzie¬ ki zwiekszeniu otworów i rozlozeniu ich na wiekszej przestrzeni tarczy.Tarcza nadajnika równiez moze byc — 2 —wykonana tak, jak tarcza odbiornika, a sferyczno-cylindryczny zespól soczewek moze byc uzyty do rzutowania kwadrato¬ wej plamki swietlnej na przedmiot, który ma byc widziany telewizyjnie* Przy za¬ stosowaniu takiego urzadzenia odbierany obraz pomimo zastosowania w odbiorniku tarczy z wydluzonymi otworami nie be¬ dzie mial praktycznie zadnych znieksztal¬ cen.Jezeli jednak tarcza nadajnika bedzie miala otwory kwadratowe, podczas gdy w odbiorniku beda otwory wydluzone, wten¬ czas w odbieranym obrazie, widzianym przez cylindryczna soczewke, bedzie mialo miejsce pewne znieksztalcenie. Tego ro¬ dzaju znieksztalcenie moze byc skorygo¬ wane przez zastosowanie ukladu soczew¬ kowego sferyczno-cylindrycznego. Znie¬ ksztalcenia obrazu, które pozostaja je¬ szcze pomimo poprawki, sa tak male, ze wobec korzysci, jakie przynosi zwieksze¬ nie obrazu, nie moga byc brane pod uwa¬ ge- Jezeli zastosowac bebny z otworami zamiast tarcz w nadajniku i odbiorniku, to zadne znieksztalcenia nie wystapia na¬ wet wtedy, gdy beben nadajnika bedzie mial otwory kwadratowe, a beben odbior¬ nika otwory podluzne.Urzadzenie wedlug niniejszego wyna¬ lazku szczególnie nadaje sie do skladania i rozkladania obrazów o stosunkowo sub^ telnych szczególach, przy malych sredni¬ cach tarcz i bebnów.W znanych urzadzeniach tego rodzaju, o ile na tarczy wymiary otworów sa ogra¬ niczone minimalna powierzchnia, niezbed¬ na dla przepuszczenia dostatecznej ilosci swiatla z katody lampy neonowej, sredniT ca tarczy zalezy od wymiarów tych otwo¬ rów dla dowolnej danej liczby wierszy, danego stosunku szerokosci otworów do ich odleglosci i danej liczby obrazów na sekunde. Jezeli potrzebne jest zwieksze¬ nie liczby wierszy, wtenczas srednica tar¬ czy powinna byc zwiekszona w tym sa¬ mym, stopniu.Stosujac wedlug niniejszego wynalaz¬ ku tarcze lub bebny z otworami wydluzo¬ nymi mozna nie zwiekszajac wymiarów tarcz i bebnów zwiekszyc liczbe wierszy obrazu i otrzymac przy tym dostateczne natezenie swiatla, jezeli tylko powierzch¬ nia otworu nie jest mniejsza od najmniej¬ szej potrzebnej powierzchni otworu kwa¬ dratowego. Jezeli np. wymiary otworów w kierunku ruchu tarczy sa zmniejszone dwa razy, w kierunku zas prostopadlym do te¬ go ruchu zwiekszone dwa razy, wtenczas na tarczy o tych samych wymiarach bedzie mozna umiescic dwa razy tyle otworów, i w rezultacie otrzymany obraz, powiekszo¬ ny i skorygowany za pomoca soczewek cy¬ lindrycznych, bedzie sie skladal z dwukrot¬ nej liczby elementów w porównaniu z obra¬ zem zlozonym za pomoca zwyklej tarczy tej samej srednicy. PL