W znanych urzadzeniach telewizyjnych, nadajacych filmy kinematograficzne, znaj¬ duja sie mechaniczne urzadzenia, posiada¬ jace tarcze do rozkladania obrazów oraz zwykle ogniwo swiatloczule. W urzadze¬ niach tych przez caly okres pracy film przesuwa sie w sposób ciagly i z jednostaj¬ na szybkoscia. W innych znanych urzadze¬ niach stosuje sie lampe katodowa z ekra¬ nem swiatloczulym, na który rzuca sie przekazywane obrazy.Stwierdzono, ze lampa katodowa, za¬ wierajaca swiatloczuly ekran, posiada sze¬ reg zalet w porównaniu ze zwyklymi ogni¬ wami swiatloczulymi. Zastosowanie takiej lampy wymaga jednak, aby film podczas wyswietlania go poruszal sie w nadajniku ruchem przerywanym tak, aby kazdy obraz na pewien okres czasu byl nieruchomy. W znanych urzadzeniach podczas tego okresu czasu rzuca sie caly obraz na prostokatna powierzchnie swiatloczula ekranu kratko¬ wego, stanowiacego czesc lampy, przy czym po powierzchni ekranu przebiega wiazka elektronów, neutralizujac powstale na niej z powodu naswietlania ladunki. W zna¬ nych urzadzeniach wiazka rozpoczyna prze¬ biegac ekran z chwila rzucenia nan obrazu, przy czym obraz jest wyswietlany na ekra¬ nie przez caly czas przebiegu wiazki. Po kazdym okresie rozkladania obrazu naste¬ puje okres, podczas którego1 ekran jest za-sloniety od swiatla, i wówczas nastepny obraz przesuwa sie w polozenie wyswietla¬ nia. Podczas tego drugiego okresu promien wraca w swe pierwotne polozenie, by zno¬ wu rozpoczac nastepny okres rozkladania.Wada tego urzadzenia je&t to, ze, stosujac do wyswietlania normalny aparat kinema¬ tograficzny, w przyblizeniu 25% calego czasu zostaje dla rozkladania obrazu stra¬ cone z powodu stosunkowo powolnego prze¬ suwania filmu w aparacie, czyli 25 % kaz¬ dego okresu pracy wypada na przesuwanie filmu. W celu zmniejszenia tej straty usi¬ lowano zmniejszyc czas potrzebny na prze¬ suwanie z 25% do mniej niz 10% okresu pracy, jednak okazalo sie to z innych Wzgledów niepraktyczne lub nawet niemo¬ zliwe.Znane urzadzenia z lampa katodowa maja jeszcze inna powazna wader wynika¬ jaca z samego sposobu dzialania, wedlug którego kazdy obraz jest wyswietlany na ekranie lampy przez caly czas rozkladania obrazu. Wskutek tego poszczególne poletka ekranu nie sa naswietlane przez czas jedna¬ kowy do chwili neutralizacji ich ladunku przez wiazke promieni katodowych. Oko- iicznosc ta ujawnia sie na stacji odbiorczej zniniej szeniem wyrazistosci odbieranego obrazu i nieprawidlowym stosunkiem swia¬ tel do cieni obrazu. Poza tym przy znanym sposobie dzialania poszczególne poletka ekranu po- rozladowaniu ich sa w dalszym ciagu naswietlane i laduja sie na nowo, wobec c2&go ladunki nie zobojetnione do* daja sie do ladunków wywolanych naswie¬ tleniem nastepnego obrazu, który moze za¬ sadniczo róznic sie od poprzedniego obra* zut Okolicznosc ta powoduje pewne zama¬ zanie nastepnego obrazu na stacji odbior¬ czej.W urzadzeniu wedlug niniejszego wy- nalazkn film jest przesuwany ruchem prze¬ rywanym przear aparat projekcyjny w ten spoBób, iz kazdy obrazek filmowy jest ran- e*ny na swiatloczuly ekran lampy katodo¬ wej w ciagu tych odstepów czasu, podczas których film jest unieruchomiony, przy czym wiazka promieni katodowych w ciagu tych odstepów czasu jest nieczynna, tak iz poszczególne ladunki elektrostatyczne gro¬ madza sie wówczas na ekranie; ladunki te sa proporcjonalne do natezenia swiatla, od¬ powiadajacego poszczególnym elementom powierzchni przekazywanegoi obrazka fil¬ mowego. Pod koniec okresu rzutowania obrazka, który najlepiej wynosi okolo 10% calego czasu, potrzebnego do wykonania calkowitegoi cyklu roboczego, wiazka pro¬ mieni katodowych wraca do punktu poczat¬ kowego, aby rozpoczac rozkladanie, po czym naswietlanie ekranu zostaje przerwa¬ ne, a wiazka promieni katodowych zmuszo¬ na jest do' przebiegania po ekranie podczas tego okresu, zobojetniajac nagromadzone na nim uprzednio ladunki.Na rysunku przedstawiony jest przyklad wykonania wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia schematycznie urzadzenie te¬ lewizyjne wedlug wynalazku, fig. 2 — wi¬ dok migawki z przodu, a fig. 3 — wykres, wyjasniajacy dzialanie urzadzenia wedlug fig. 1.Na fig. 1 cyfra 10 oznaczona jest lampa katodowa do wytwarzania sygnalów obra¬ zowych. Lampa ta posiada swiatloczuly ekran 12 wykonany np. z wielkiej liczby drobnych swiatloczulych kuleczek sre¬ brnych, umieszczonych na metalowej plyt¬ ce podstawowej i odizolowanych od tej plytki oraz wzajemnie od siebie. Zródlo elektronów 14 rzuca strumien elektronów 16 na ekran. Lampa jest zaopatrzona w uziemiona anode w postaci srebrnej oslony 17, umieszczonej na powierzchni wewnetrz¬ nej lampy.Wiazka 16 przebiega ekran podczas okresów przesuwania filmu. Podczas sto- sunkowo krótkich przerw miecfey okresami rozkladania obrazu wiazka wraca do punk¬ tu wyjsciowego, aby rozpoczac rozkladanie nastepnego z kolei obrazu.Niech np. wyswietlanie filmu odbywa sie z szybkoscia 24 obrazów na sekunde, a kaz¬ dy obraz niech bedzie rozkladany na 180 wierszy* Wiazka promieni katodowych jest odchylana w kierunku poziomym za pomo¬ ca cewek 18, przez które przeplywa prad o fali w ksztalcie zebów pily i o czestotliwo¬ sci 4320 okresów, wytwarzany, w generato¬ rze 20. Wiazka ta jest równiez odchylana w kierunku pionowym za pomoca cewek 22, przez* które przeplywa prad o fali w ksztal¬ cie zebów pily i o czestotliwosci 24 okresów, wytwarzanych w generatorze 24.Zródlo elektronów 14 jest zaopatrzone w siatkowa elektrode rozrzadcza 26, za po¬ moca której natezenie promienia moze byc odpowiednio zmieniane.Na odleglosc przesylany jest normalny film kinematograficzny 28, przesuwany skokami z szybkoscia 24 obrazów na sekun¬ de za pomoca normalnego mechanizmu przesuwowego 30. Wal kciukowy 32 me¬ chanizmu przesuwowego jest pedzony bez¬ posrednio walem 34 silnika 36. Wal 34 obraca sie z jednostajna szybkoscia 24 obro¬ tów na sekunde, a sprzezenie z walem kciu¬ kowym 32 jest dowolnego odpowiedniego typu o przekladni 1:1...Tarczamigawkowa 38, osadzona na wale silnika, posiada otwór 40, który zajmuje ponad iX/10 obwodu (fig, 3). Poprzez otwór ten rzucane sa poszczególne obrazy filmu na ekran 12.Otwór 40 posiada charakterystyczny ksztalt (fig. 2), aby przy kazdym obrocie tarczy umozliwic przejscie najwiekszej ilo¬ sci swiatla przez migawke na ekran 12.Mechanizm przesuwowy 30 dziala w ten sposób, ze przesuwa nowy obraz filmu we wlasciwe polozenie podczas cwiartki kazdego obrotu walu kciukowego 32. W czasie trwania reszty okresu obrotu walu kciukowego 32 obraz, przesuniety we wla¬ sciwe polozenie, pozostaje nieruchomy.Kazdy nowy obraz przesuwany jest we wla¬ sciwe polozenie podczas obrotu o 9QP walu kciukowego 32, a pozostaje nieruchomy podczas pozostalych 270°, Otwór migawkowy 40 i sprzezenie wa¬ lów 32, 34 sa tego rodzaju, ze stosunkowo krótki okres czasu, podczas którego obraz jest rzucany na ekran 12, wypada w tym czasie, kiedy obraz jest nieruchomy.W celu utrzymania stalej czestotliwosci generatorów 20 i 24, np. czestotliwosci 4 320 okresów/sek, wytwarzane sa ostre impulsy synchronizacji poziomej o odpo¬ wiedniej amplitudzie i czestotliwosci 4320 okresówt przy czym po przepuszczeniu przez wzmacniacz 42 impulsy te sa dopro¬ wadzane do generatora 20 i wzbudzaja go z ta sama czestotliwoscia. Tak samo wy¬ twarzane sa impulsy elektryczne o dluz¬ szym okresie, niz impulsy synchronizacji poziomej, a mianowicie o czestotliwosci 24 okresów/sek. Impulsy te równiez sa wzmac¬ niane we wzmacniaczu 42, nastepnie sa do¬ prowadzane do generatora 24 i wzbudzaja go z czestotliwoscia 24 okresów/sek. Gene¬ rator 24 jest wykonany tak, ze nie reaguje na impulsy synchronizacji poziomej.W celu wytworzenia impulsów synchro¬ nizacyjnych tarcza 38 jest zaopatrzona w 180 otworów 44, rozmieszczonych równo¬ miernie wzdluz obwodu kola, wspólsrodko- wego z osia walu 34 (fig. 2).Podczas kazdego obrotu tarczy 38 swia¬ tlo z odpowiedniego zródla 46 pada przez otwory 44 na odpowiednie ogniwo swiatlo¬ czule 48, polaczone z obwodem wejsciowym wzmacniacza 42, wytwarzajac ostre impul¬ sy synchronizacji poziomej. Te wzmocnione impulsy zostaja doprowadzone do genera¬ tora 20.Niektóre z otworów 44 sa polaczone i tworza wydluzona szczeline 50. Podczas kazdego obrotu tarczy 38 dluzszy otwór 50 przepuszcza swiatlo przez dluzszy okres czasu, niz otwory 44, i powoduje wytwa¬ rzanie impulsów o czestotliwosci 24 okre- sóW do wzbudzania generatora 24. Impulsy te zostaja równiez wzmocnione w generato- — 3 -rze 24. Otwór 50 jeit umieszczony tak, ze zaczyna przepuszczac swiatlo na ogniwo 48 w tej samej chwili, w której otwór migaw¬ kowy 40 zacayna przepuszczac swiatlo na ekran /2» Sygnaly obrazowe sa wytwarzane tylko wtedy, gdy promien jest odchylany w kie- ruftku posiomym od strony lewej ku prawej i w kierunku pionowym od góry do dolu.Podczas powrotnego odchylania promienia od prawej strony ku lewej w kierunku po¬ ziomym, jak równiez podcaas powrotnego odchylania promienia w kiorunku piono¬ wym od dolnego prawego rogu ekranu do lew&go górnego rogu, promien nie moze byc uzyty do wytwarzania sygnalów obrazo¬ wych. Z tego powodu podczas odchylania powrotnego zarówno w kierunku poziomym jak i pkmiowyim impulsy synchronizacyjne i impulsy obrazowe sa pobierane z odpowied¬ niego stopnia wzmacniacza 42 i doprowa¬ dzane polaczeniem 52 do siatki rozrzadczeg 26* Znak i amplituda kazdego z tych im- pulsów je&t tego rods&afu, ze na siatce 26 wystepuje ujefilny potencjal, co powoduje ^hamowanie biegu elektronów ze zródla.Dzialanie ukladu wedlug wynalazku mo¬ ze byc blizej wyjasnione za pomoca wykre¬ su wedlug fig* 3. Od punktu A do punktu B, liczac w kierunku ruchu wskazówek ze¬ gara, otwór 40 zajmuje takie polozenie, ze podwala na rzucanie nieruchomego obrazu filmu na ekran 12, Podczas tego okresu wy- dluzony otwór 50 powoduje wytworzenie impulsu obradowego, który wzbudza gene¬ rator 24 powodujac powrotne odchylenie pionowe promienia i jednoczesnie powsta¬ nie ujemnego napiecia na siatce 26 w celu zahamowania biegu elektronów na ekran podczas drogi powrotnej wiazki W punk¬ cie B przeslona odcina swiatlo od ekranu 12. W tym punkcie ujemne napiecie na siat¬ ce 26 zanika* a wiazka elektronowa odzy¬ skuje normalne natezenie. Odchylanie n bocz© wiazki zaczyna si^ w punkcie B i przebiega w kierunku ruchu wskazówek zegara do punktu A. Podczas okresu robo¬ czego wiazki ekran 12 jest wiec nieoswietlo¬ ny. W punkcie C mechanizm przesuwowy 30 zaczyna przesuwac nastepny obraz, kon¬ czac przesuwanie w punkcie D. Po ukon¬ czeniu okresu roboczego w punkcie A wiaz¬ ka znowu zanika dzieki impulsowi otworu 50, a otwór 40 migawki zaczyna przepu¬ szczac swiatlo na ekran 12.Podczas wyswietlania kazdego obrazu na ekranie 12, podczas stosunkowo krótkie¬ go okresu czasu, trwajacego 10% calkowi¬ tego okresu, na ekranie gromadza sie la¬ dunki elektrostatyczne, przy czym wielkosc ladunku nagromadzonego na kazdym po¬ letku ekranu jest proporcjonalna do nate¬ zenia swiatla padajacego na dane poletko obrazu* Gdy wiazka 16 przebiega ekran podczas okresu BCDAy ladunki nagroma¬ dzone uprzednio sa zobojetniane, dajac sy¬ gnaly obrazowe. Sygnaly te sa doprowa¬ dzane przez polaczenie 54 do wzmacniacza 5& Wzmocnione impulsy synchronizacyjne sa równiez doprowadzane do tego wzmac¬ niacza 41 i nastepnie zostaja doprowadzone wraz ze wzmocnionymi sygnalami obrazo¬ wymi do nadajnika i& Kazdorazowe naswietlenie ekranu 12 wywoluje wskutek dzialania fotoelekirycz- nego silny impuls, którego natezenie zmie¬ nia sie co do amplitudy wraz ze srednim natezeniem swiatla na ekranie podczas okresu naswietlania. Impuls ten przechodzi przez polaczenie 54 do wzmacniacza 56 oraz nadajnika 58, a gdy jest odbierany w ocH&glym miejscu, to moze przeciazyc wzmacniacze i w pewnym stopniu moze in- terferowac z odbiorem. W cela usuniecia impulsu zaklócajacego podczas kazdego obrotu tarczy 38 zostaje naswietlone swia¬ tlem odbitym od ekranu 12 ogniwo swiatlo¬ czule 60, polaczone ze wzmacniaczem 56 poprzez polaczenie 62, dzieki czemu im¬ puls, równy co do amplitudy i trwania im¬ pulsowi zaklócajacemu zostaje wytworzo¬ ny w ogniwie 60 i doprowadzony do wzmac- — 4 —niacza 56. Polaczenie 62 jest wykonane tak, ze znak impulsu, wytworzonego w ogniwie 60, jest przeciwny znakowi impulsu za¬ klócajacego, przychodzacego do wzmacnia¬ cza poprzez polaczenie 54. Te dwa impulsy, dzialajac jednoczesnie, nakladaja sie na siebie we wzmacniaczu 56 i znosza sie wza¬ jemnie. Impulsy wytworzone w ogniwie 60 kompensuja wiec impulsy zaklócajace. Te impulsy kompensujace moga byc wytwo¬ rzone w innym ukladzie, zaznaczonym na rysunku liniami kropkowanymi. Tarcza 38 moze byc zaopatrzona w otwór 64, który przepuszcza swiatlo na komórke fotoelek- tryczna 66 z odpowiedniego zródla swiatla 68. Ksztalt i polozenie otworu 64 jest tego rodzaju, ze impuls kompensacyjny posiada zasadniczo ten sam ksztalt i czas trwania, co impuls zaklócajacy, i zjawia sie jedno¬ czesnie z impulsem zaklócajacym. Ten im¬ puls wyrównawczy zostaje wzmocniony w odpowiednim wzmacniaczu 70 i doprowa¬ dzony poprzez polaczenie 72 do obwodu wejsciowego wzmacniacza 56. Polaczenie 72 jest wykonane w ten sposób, ze znak im¬ pulsu wyrównawczego jest przeciwny zna¬ kowi impulsu zaklócajacego w tym stopniu wzmacniacza 56, w którym te dwa impul¬ sy nakladaja sie na siebie.Urzadzenie wedlug wynalazku posiada te zalete w porównaniu ze znanymi urza¬ dzeniami, ze dlugosc czasu roboczego wiaz¬ ki elektronowej stanowi wiekszy procent calkowitego okresu pracy, wskutek czego odbierany obraz posiada wieksza jasnosc oraz wieksza wyrazistosc dzieki temu, ze po kazdym okresie rozkladania poszczegól¬ ne poletka ekranu sa pozbawione ladunków szczatkowych, wobec czego nie nastepuje zamazanie nastepnego obrazu; wreszcie kazde poletko jest jednakowo dlugo na¬ swietlane do chwili rozladowania go, przez co polepsza sie zarys odbieranych obrazów i staje sie bardziej prawidlowy stosunek swiatel do cieni.Nadawcze urzadzenie telewizyjne we¬ dlug niniejszego wynalazku jest pierwszym tego rodzaju, w którym obraz filmu kine¬ matograficznego jest rzucany na swiatlo¬ czuly ekran w czasie stosunkowo niewiel¬ kiej czesci okresu pracy, a wiazka promieni katodowych dopiero po odcieciu swiatla od ekranu przebiega po ekranie, zobojetniajac nagromadzone na nim poprzednio ladunki elektrostatyczne. PL