Przy obronie zabudowan, miast, odcin¬ ków linii bojowej i t, d. przeciw ostrzeliwa¬ niu z samolotów, dokonywanej iza pomoca dzial przeciwlotniczych, konieczne jest wy¬ znaczenie kazdej baterii pewnego zadania i pewnego zakresu dzialania, przy czym na¬ lezy miec moznosc kierowania z jednego stanowiska strzelaniem wszystkich baterii.Osiaga sie przy tym nie tylko mozliwosc koncentrowania ognia wiekszej liczby bate¬ rii na jednym najwazniejszym celu, lecz równiez zapobiega sie temu, by baterie przeszkadzaly jedna drugiej. Skuteczne koncentrowanie ognia wiekszej liczby ba¬ terii utrudnia znacznie koniecznosc doklad¬ nego oznaczenia chwili rozpoczecia ognia przez wszystkie baterie w celu otrzymania równoczesnych wybuchów pocisków dooko¬ la celu. Wybuchy pojedynczych pocisków w pewnych odstepach czasu zwracaja uwa¬ ge pilota, który zmienia natychmiast kieru¬ nek lotu, wskutek czego reszta pocisków wybucha w próznej przestrzeni, pomimo iz ogien kazdej baterii byl regulowany dokla¬ dnie i starannie.Wynalazek niniejszy zapobiega w zupel¬ nosci powyzej wymienionym wadom, przy czym dane do strzelania dla baterii rozrzu¬ conych w terenie okresla sie z wartosci, o- trzymanych dla baterii kierowniczej. U-Wizgledniajac róznice czasu, potrzebnego dla lotu pocisków, oznacza sie dokladnie chwi¬ le, w których poszczególne baterie powinny wystrzelic, by ich pociski wybuchaly okolo celu w jednej i tej samej chwili. Okresla¬ nie danych do strzelania poszczególnych baterii lub dzial i chwil dawania przez nie strzalów zostaje dokonywane za pomoca u- rzadzenia wedlug wynalazku, a mianowicie na zasadzie wartosci, które zostaly ozna¬ czone przez odpowiednie urzadzenie dla baterii kierowniczej lub w jiodobny sposób.Na rysunkach (fig. 1^-9) przedstawio¬ no urzadzenie do przeprowadzania strzela¬ nia sposobem wedlug : wynalazku niniej¬ szego.Fig. 1 przedstawia rozmieszczenie w przestrzeni trzech baterii Bf Blf B2 i celu, a fig. 2 — rzut fig. 1 na plaszczyzne po¬ zioma.Odcinek A:i — A odpowiada drodze lo¬ tu samolotu, który przesuwa sie z punktu A0 ku punktowi A z szybkoscia c. Punkt A oznacza miejsce, W którym nalezy ostrze¬ lac samolot. Odcinak Ajt — A' jest rzu¬ tem odcinka A o — A na plaszczyzne pozio¬ ma. Czas lotu samolotu na odcinku AJ — A sklada sie z czasu © potrzebnegodoprzy- gotowania trzech baterii do strzalu i czasu / lotu pocisku. Podczas1 czasu © samolot o- siaga punkt Alf przesuwajac sie na odcin¬ ku e. 0. Podczas czasu / samolot odbywa droge c . t od punktu Ax do punktu A. Okres czasu / odpowiada czasowi lotu pocisku, mierzonemu od srodka stanowiska baterii 5, na którym to stanowisku jest umieszczone urzadzenie do- okreslania danych do strze¬ lania dla baterii Blf B2, znajdujacych sie w pewnym oddaleniu od baterii B. Oprócz tego trzeba znac wysokosc h lotu samolotu, która okresla sie za pomoca odpowiedniego przyrzadu lub ocenia sie na oko. Baterie B, Blf B2 sa oddalone od siebie w kierunku po¬ ziomym o dlugosci 6, b19 b2, a od punktu A — o dlugosci D, D19 D2, którym odpo¬ wiadaja w plaszczyznie poziomej odleglo¬ sci x, xlf x2. odleglosc baterii kierowniczej od punktu Ao w plaszczyznie pionowej o- znaczono litera Do, a w plaszczyznie pozio¬ mej — litera x0. Oprócz tego konieczne jest ustalenie katów cp, cpr i q2 dla poszcze¬ gólnych baterii, które tworza linie laczace stanowiska baterii Bf Blf B2 z punktem A* z zasadniczym kierunkiem N — S (fig. 2), wspólnym dla wszystkich baterii. Litera cp oznaczono kat, który tworzy z kierunkiem N — S linia, laczaca stanowisko baterii B z punktem Aox .Wedlug fig. 2 mozna oznaczyc pojedyn¬ cze odleglosci w plaszczyznie poziomej ja¬ ko iloczyny czasów trwania lotów pocisków /, llf l2 i srednich szybkosci tych lotów Vs . v s, v"s. Iloczyny te sa zalezne od funkcji wysokosci lotu h i odleglosci x, xlf x2, a mianowicie stosownie do równan: vs.t=f(h.{x) v,'.tl=f (h.xt) vs". t2= i (h.x.i)t Z fig. 2 jest równiez widoczne, iz zarów¬ no odleglosc w plaszczyznie poziomej, jak tez czasy trwania lotów pocisków i srednie szybkosci tych lotów, odrózniaja sie od sie¬ bie, a mianowicie — **,*2; ''i'2; »svsv"\ Wobec tego konieczne jest w celu umozli¬ wienia równoczesnego wybuchu pocisków wszystkich baterii w punkcie A oznaczyc dokladnie czasy trwania lotów pocisków kazdej baterii, po czym strzelac kolejno z poszczególnych baterii w takich odstepach czasu, które odpowiadaja dokladnie rózni¬ com czasu lotu ich pocisków.Aby okreslic dane do strzelania dla wszystkich baterii, potrzeba przede wszyst¬ kim okreslic dla baterii B kierunek ma wspólny punkt A, tworzacy cel, to znaczy azymut tego punktu i odleglosc x w pla¬ szczyznie poziomej lub czas i trwania lotu — 2 —pocisku; jako funkcje odleglosci x i wysor kosci lotu h. Do okreslania wymienionych wartosci nia przedstawione na fig. 3 — 9.Wazna czescia skladowa przyrzadu, slu¬ zaca do oznaczania, czasu t trwania lotu po¬ cisku, jako funkcji odleglosci x w pla¬ szczyznie poziomej i wysokosci h lotu, jest tarcza 1 lub 2 znanego- wykonania (fig. 3).Tarcza ta jest wykonana ze szkla lub z do¬ wolnego materialu przezroczystego i zaopa¬ trzona w nomogram o pewnej oznaczonej podzialce, utworzony przez zespól wspól¬ rzednych biegunowych. Tarcza / jest po¬ dzielona równomiernie za pomoca szesnastu promieni prowadniczych na odcinki, umoz¬ liwiajace ostrzeliwanie od horyzontu az do wysokosci 1 500 m. Promienie sa zaopatrzo¬ ne w liczby oznaczajace hektametry, a kaz¬ dy promien jest podzielony wedlug podzial- ki czasów lotów pocisków, która to podzial- ka jest oznaczona jako funkcja odleglosci x w plaszczyznie poziomej i odpowiadajacej jej wysokosci h, to znaczy np. l0 = f (h0 .x); l1 = lfh1.x).Tarcze 1 i 2 sa osadzone w kolach zeba¬ tych 3, 4, które zazebiaja sie z kolami 5, 6.Do nastawiania tarcz 1, 2 odpowiednio do wysokosci wedlug wskazników 8, 9 sluzy raczka 7. Pod tarczami 1, 2 sa umieszczone nieprzezroczyste tarcze 10, wykonane we¬ dlug fig. 4, przy czym pierscieniowa (kre¬ skowana) czesc tych tarczy jest zabarwiona odpowiednioi do barwy nomogframu, podczas gdy pozostala czesc powierzchni tarczy 10 posiada odmienne zabarwienie, np. biale.Przy obracaniu tarcz 1 i 2 odpowiednia czesc nomogramu bedzie widoczna na bia¬ lym polu tarcz naprzeciwko wskazników 8 i 9.Tarcze 1 i 2 sluza w urzadzeniu wedlug fig. 5 wraz z tarczami 11, 12 do oznaczania azymutów celu i czasów lotu pocisków. Tar¬ cze //, 12 zaopatrzone w podzialki azymu- talne 13, 14, sa osadzone w kolach zeba¬ tych 15 i 16, przy czym srodki tych tarcz pokrywaja sie ze srodkami tarcz 1, 2 i 10.Kola zebate 15, 16 zostaja uruchomiane za pomoca kólka recznego 17, na którego wale 20 sa osadzone slimaki 18, 19, zazebiajace sie z kolami 15, 16. Przy obrocie kólka 17, podzialka tarcz 11, 12, odpowiadajaca azy¬ mutom celu A, zostaje ustawiona naprze¬ ciwko wskazników 8, 9, podobnie jak zia po^ moca raczki 7 nastawia sie polozenie tarcz 1, 2 odpowiednio do wysokosci h lotu.Wspólsrodkowo z tarczami 11, 12 lub 1, 2 sa osadzone tarcze 21, 22, zaopatrzone w zebate wycinki 23, 24, które zazebiaja sie ze slimakami 25, 26, osadzonymi na walach 27, 28 kólek recznych 29, 30. Tarcze 21, 22 posiadaja prowadnice 47, 48 i 49, 50, w któ¬ rych przesuwaja sie w góre i w dól, jak tez w prawo i w lewo, przezroczyste listwy SI, 52. Listwy te sa zaopatrzone w zespól rów¬ noleglych linij, tworzacych nomogramy cza¬ sów /lotu pocisków, jako funkcji odleglo¬ sci x w plaszczyznie poziomej i wysokosci h lotu. Liczba równoleglych linij nomogra¬ mu odpowiada liczbie promieni tarcz 1, 2, przy czym podzialka nomogramów listew 51, 52 odpowiada podzialce nomogra¬ mów tarcz 1, 2. Linie tworzace nomo¬ gramów listew 51, 52 dochodza do linii pro¬ stopadlej, narysowanej na kazdej listwie poza jej srodkiem, a na tej prostopadlej o- znaczono wysokosci w hektametrach. Srod¬ ki prowadnic 47, 48, 49, 50 na tarczach 21, 22 sa polaczone ze soba za pomoca drutów 53, 54, które sa przeprowadzone przez srod¬ ki tarcz 21, 22 i ulatwiaja okreslenie azy¬ mutów c! i azymutalnych 11, 12 naprzeciwko wskaziii- kow 55, 56 prowadnic 47 i 49.Tarcze 11, 12 sa nieco matowane, a ich srodki B odpowiadaja stanowisku baterii B.Stanowisko baterii Bx zostaje oznaczone na tarczy 12 po skierowaniu przyrzadu w kie¬ runku stanowisk B1 i B2 i oznaczeniu odle¬ glosci 61# W podobny sposób oznacza sie na tarczy azymutalnej 11 stanowisko baterii 5a. — 3 —Oznaczanie katów azymutalnych cpx i oraz odpowiednich czasów t1 i t2 lotu poci¬ sków jest dokonywane w sposób nastepu¬ jacy.Za pomoca raczki 7 nastawia sie tarcze 1 i 2 tak, by wskazniki 8 i 9 wskazywaly na promienie prowadnicze, odpowiadajace mierzonej wysokosci h. Nastepnie reguluje sie polozenie tarcz azymutalnych 11, 12 za pomoca kólka recznego 17 tak, by azymut celu A odpowiadal wskaznikowi 8 lub 9, po czym oznacza sie w sposób powyzej o^ pisany na tarczach lii 12 stanowiska ba¬ terii B1 i B2. Tarcze 22 obraca sie tak, by przy przesuwaniu listwy 52 punkt Bx na tarczy 12 byl polaczony z punktem A za pomoca odpowiedniej linii listwy 52. Polo¬ zenie punktu A na1 nastawionym promieniu tarczy 2 zostaje oznaczone urzadzeniem kierowniczym baterii B, a mianowicie na podstawie czasu t lotu pocisku tej baterii.Na podzialce azymutalnej 14 tarczy 12 mozna odczytac za pomoca wskaznika 56 i drutu 54 azymut na linii przezroczystej listwy, laczacej punkt B1 z punktem A% czas tx lotu poci¬ sku. W podobny sposób zostaje oznaczony na tarczy azymutalnej 11 kat po odpowiednim nastawieniu listwy 51 i tarczy 21.Urzadzenie wedlug wynalazku posiada elektryczne narzady nadawcze 45, 46, wsku¬ tek czego do przekazywania bateriom odpo¬ wiednich azymutów fony lub inne srodki lacznosci. Narzady 45, 46 otrzymuja naped zalezny od ruchów, które wykonuja tarcze azymutalne 11, 12, przy ich nastawianiu za pomoca walu 20 i przekladni 31, 33 lub 32, 34, oraz. tarcze 21, 22 przy ich nastawianiu za pomoca prze¬ kladni 37, 35 i 38, 36 za posrednictwem przekladni rózniczkowej 33, 35, 39 lub 34, 36, 40, przy czym ruch wypadkowy jest przenoszony za posrednictwem narzadów 39, 40 i przekladni 41, 43 lub 42, 44 na na¬ rzady nadawcze 45, 46, a nastepnie prze¬ kazywane do dzial jako oznaczone warto¬ sci q± i Nalezy nastepnie oznaczyc wartosci ka¬ tów podniesienia f(i) i odtykania zapalnika f(B) dla poszczególnych baterii. Do tego ce¬ lu sluzy oddzielna graficzna tabela strzelni¬ cza, odniesiona do prostokatnych osi wspól¬ rzednych. Tabela tai zawiera dwa zespoly krzywych linij, a mianowicie krzywe jedna¬ kowych wysokosci h jako funkcje kata pod¬ niesienia i odtykania zapalnika hx = f(i.B) i krzywe odpowiadajace jednakowym cza¬ som llf l2, ts lotu pocisków. Na osi odcietych sa oznaczone wartosci odty¬ kania zapalnika / (B), a na osi rzednych — wartosci kata podniesienia, jak to uwidocz¬ nia fig. 6.Sposób stosowania tej tabeli wynika z fig. 7. Tabela57 jest umieszczona na bebnie 58, który jest zaopatrzony w podizialke, o- znaczajaca kat podniesienia, i której polo¬ zenie wzgledem wskaznika 62 zostaje nad¬ stawiane za pomoca kola slimakowego 59, walu 60 i kólka recznego 61. Równolegle do podluznej osi bebna, 58 jest umieszczona sruba 66, uruchomiana kólkiem recznym 66\ na której przesuwa sie wzdluz podzialki 68, oznaczajacej odtykanie zapalnika, nakretka ze wskaznikiem 67. Oprócz tego wal 60 u- ruchomia równoczesnie za posrednictwem przekladni 63, 64 elektryczny narzad na¬ dawczy 65 do przekazywania kata podnie¬ sienia f(i), podczas gdy sruba 66 urucho¬ mia za posrednictwem przekladni 69, 70 e- lektryczny narzad nadawczy 71 do przeka¬ zywania odtykania zapalnika. Przy urucho¬ mianiu narzadów 65 i 71 polozenie bebna 58 i wskaznika 67 zostaje tak regulowane, iz wskaznik 67 jest iskierowany dokladnie na punkt przeciecia krzywej obranej wyso¬ kosci h i krzywej odpowiadajacej ustalone¬ mu okresowi czasu lotu pocisku. Obie po¬ dzialki sluza do odczytywania ustalonych wartosci f(i) i f(B), w celu telefonicznego przekazywania ich bateriom.Powyzej opisane urzadzenia umozliwia* 4 —ja okreslanie wszystkich danych niezbed¬ nych do strzelania dla baterii flx i B2, u- mieszczonych w pewnym oddaleniu od ba¬ terii B. Skuteczne strzelanie wszystkich ba¬ terii i wybuchy ich pocisków u celu w jed¬ nej i tej samej chwili osiaga sie tylko wte¬ dy, gdy baterie strzelaja w rozmaitych o- kresach czasu, które to okresy zostaja ozna¬ czane nai stanowisku baterii B i przekazy wane bateriom B± i B2 za pomoca urzadze¬ nia, przedstawionego na fig. 8 i 9.Fig. 8 przedstawia urzadzenie do ozna¬ czania chwili strzelania poszczególnych ba¬ terii w widoku z przodu, a fig. 9— w prze¬ kroju podluznym. Do uruchomiania urza¬ dzenia sluzy mechanizm zegarowy, który sklada sie z dwóch bebnów 76, 77, zaopa¬ trzonych w kola zebate 81, 83. Bebny te o- sadzone sa w sciankach 74, 75, które sa przymocowane za posrednictwem podstawy 73 do dna oslony 72 urzadzenia. Do nakre¬ cania mechanizmu zegarowego sluzy kólko reczne 78 i kolo zebate 80, zazebiajace sie z kolem 81 bebna 77. Kolo zapadkowe 79, osadzone na wale kólka 78, i zapadka 82 utrzymuja mechanizm zegarowy w poloze¬ niu napietym. Przy uruchomianiu urzadze¬ nia za pomoca narzadów, uwidocznionych na rysunku, kolo zebate 83 bebna 76 obra¬ ca kolo 84, które powoduje za posrednic¬ twem walu 85 i kola zebatego 86 obroty tarczy 88, zaopatrzonej w wewnetrzne uze¬ bienie 87. Tarcza 88 jest osadzona w nieru¬ chomym pierscieniu 89 i zaopatrzona na po¬ wierzchni zewnetrznej w podzialke 88'f/ sluzaca do nastawiania czasu roboczego 0 wahajacego sie w granicach od 0 do 15 se¬ kund. Wspólsrodkowo z tarcza 88 jest u- mieszczony na przedniej scianie oslony 72 pierscien 90 z materialu izolujacego, za¬ opatrzony w rekojesc 97. W pierscieniu 90 umieszczone sa pierscienie stykowe, które sa polaczone za posrednictwem przewod¬ ników 94, 95, 96 z zewnetrzna krawedzia 97' rekojesci 97 i tworza na tej krawedzi trzy styki. Wymienione pierscienie stykowe sa polaczone na stale ze stykami 91, 92* 93, które sa umieszczone w oslonie 72 i od¬ izolowane od tej oslony oraz polaczone z biegunami uj emnymi obwodów elektrycz¬ nych B, Blf B2, odpowiadajacych poszcze¬ gólnym bateriom. Obwody pradu zostaja za¬ silane z dowolnego zródla pradu elektrycz¬ nego, np. z baterii elektrycznej, a w obwo¬ dy te sa wlaczone przyrzady kazdej baterii, sluzace do sygnalizowania i uruchomianie w pozadanej chwili za pomoca opisanego urza¬ dzenia. Przyrzady do sygnalizowania moga byc akustyczne lub optyczne, tak iz przy wlaczeniu pradu powstaje sygnal dzwieko¬ wy lub optyczny, co oznacza rozkaz ognia dla danej baterii. Jezeli zas w obwód pra¬ du jest wlaczone bezposrednio urzadze¬ nie odstrzalowe, to kazda bateria dziala samoczynnie. W celu jasnego przedstawie¬ nia na rysunku nie uwidoczniono obwodów pradu, lecz jedynie ich czesci.W piascie tarczy 85 sa osadzone dalsze czesci skladowe, a mianowicie tarcza 98, zaopatrzona we wskaznik 99, w rftczke 100 i w nastawialma podzialke sekundowa, slu¬ zaca do nastawiania czasów /, t19 /2 lotu po¬ cisków. Tarcza98 tworzy wraz ze wskazni¬ kiem, rekojescia i podzialka jedna calosc.Oprócz tego w tarczy 88 jest osadzona tu¬ leja 102, posiadajaca wskaznik 103 i reko¬ jesc 104 oraz wal 105 ze wskaznikiem 106 i rekojescia 107. Czesci skladowe 98 — 107 sa wykonane z materialu izolacyjnego, a we wskaznikach 99, 103 i 106 sa umieszczone przewodniki elektryczne. Przednie konce przewodników znajduja sie na zewnetrz¬ nych krawedziach wskazników, które two¬ rza, podobnie jak wskaznik 97', styki, pod- .czas gdy tylne konce przewodników sa do¬ prowadzane do pierscieni 108, 109, 110, po¬ laczonych z biegunami dodatnimi obwodów pradu B, Blf B2.Przy przygotowywaniu ostrzeliwania sa¬ molotu nalezy wydzielic z urzadzenia czas roboczy, 0, co osiaga sie obracajac tarcze 90 tak, by wskaznik1 97, posiadajacy styki — 5 ^elektryczne, wskazal dokladnie cyfre ze¬ rowa podizialki 88\ a wskaznik 99, zamyka¬ jacy obwód pradu baterii kierowniczej B, wskazywal cyfre, odpowiadajaca przyjete¬ mu czasowi roboczemu ©. Strzelanie baterii kierowniczej zostaje wiec dokonywane, gdy wskaznik 99 styka sie z odpowiednim sty¬ kiem wskaznika 9T. Chwila rozpoczecia strzelania baterii Bx i B2, znajdujacych sie w pew&ej odleglosci od baterii B i w mniej¬ szej odleglosci od celu niz bateria B, zosta¬ je oznaczana zaleznie od polozenia wskaz¬ nika 99, a mianowicie tak, iz tarcze sekun¬ dowe otrzymuja wzgledem wewnetrznego konca wskaznika 99 polozenie, w którym wskaznik ten oznacza na podzialce sekun¬ dowej najwiekszy czas lotu pocisku. Rózni¬ ce rozmaitych czasów tx i t2 lotu pocisków otrzymuje sie nastepnie, regulujac poloze¬ nie odpowiednich wskazników 103 i 106 tak, by wskaznik 103 dla strzelania baterii B1 wskazywal na tarczy sekundowej czas lx lottu pocisku, a wskaznik 106 dla strzelania baterii B2 — czas t2. Czasy te zmniejszaja sie proporcjonalnie dot odleglosci baterii od celu, mierzonych w plaszczyznie poiziomefi i moga byc okreslane za pomoca urzadze¬ nia wedlug fig. 5. Zapadki sprezyste, wsu¬ wajac sie w wydrazenia tarcz 98 lub 88, powoduja polaczenie wskazników z tar¬ cza 88 i tworza jedna obracajaca sie calosc.Przy uruchomieniu mechanizmu zegaro¬ wego tarcza 88 obraca sie równomiernie, np. otrzymuje jeden obrót na minute. Po prze¬ sunieciu sie wdluz odcinka, odpowiadajace¬ go czasowi®, podczas którego dziala zosta¬ ja przygotowane do strzalu, wskaznik 99 styka sie z odpowiednim stykiem na wskaz¬ niku 9T i powoduje strzaly baterii B, któ¬ rej odleglosc od celu jest najwieksza, Tar¬ cza 88 obraca sie w dalszym ciagu wraz z tarcza 98, tuleja 102 i walem 105 dopóty, dopóki nie zetkna sie styki na wskaznikach 103 i 97', po czym zostaja dane strzaly przez baterie 51# Przy dalszym obrocie tar¬ czy 88 zostaje zamkniety obwód pradu ba¬ terii B2 i nastepuja jej strzaly.Dzieki temu, ze poszczególne baterie strzelaja w róznym czasie w zaleznosci od ich oddalenia od celu, osiaga sie rozpryski pocisków w poblizu celu w jednej i tej sa¬ mej chwili.W obwody pradów poszczególnych ba¬ terii moga byc wlaczone rozmaite narzady pomocnicze które wskazuja bateriom ino- ment ich strzalów. Mozna stosowac do tego celu elektromagnesy lub dowolne optyczne, oraz akustyczne urzadzenia sygnalizacyjne.Jak wyzej wymieniono, opisane przy¬ rzady moga tworzyc jedna calosc z urza¬ dzeniem, kierowniczym albo tez kazdy przy¬ rzad moze tworzyc odrebna calosc i otrzy¬ mywac elementy strzalu, przekazywane za pomoca pradu elektrycznego, telefonu lub w podobny sposób. Zaleta wynalazku pole¬ ga przede wszystkim na prostej budowie u- rzadzenia, co zapobiega mozliwosci biegu luznego przekladni, osiaga sie wiec doklad¬ nosc oznaczania pojedynczych elementów strzelania. Oprócz tego obsluga wymaga mniejszej liczby oisób, niz przy znanych sposobach i urzadzeniach tego rodzaju. PL