W urzadzeniach smigla o skoku, zmien¬ nym podczas lotu, nastawianie skoku moze odbywac sie np. za pomoca silnika elek¬ trycznego, napedu hydraulicznego lub me¬ chanicznego. W zaleznosci od stosunku przekladni zmniejszajacej pomiedzy me¬ chanizmem napedowym i mechanizmem do obracania smig, zmiana skoku moze odby¬ wac sie powoli lub szybko. Np. nastawianie szybkie moze odpowiadac zmianie nachy¬ lenia smig o 45° przy 100 obrotach smigla, natomiast nastawianie powolne powoduje takie sarnio nastawienie katowe dopiero przy 1 000 lub 1 500 obrotach smigla.Aby podczas lotu mozna bylo przysto¬ sowac skok smigla do szybkosci silnika, po¬ trzebne jest nastawianie powolne, gdyz na¬ stawianie szybkie nie byloby dostatecznie dokladne. Odwrotnie, chcac stosowac smi¬ glo jako hamulec przy ladowaniu przez od¬ wrócenie nachylenia lopatek, pilot powi¬ nien miec do dyspozycji nastawianie szyb¬ kie.Wynalazek niniejszy ma na celu urza¬ dzenie do mechanicznego nastawiania sko¬ ku, które umozliwia to nastawianie wyko¬ nac albo wylacznie powoli, albo tez wy¬ lacznie szybko, lub tez urzadzenie to moze byc skombinowane tak, ze pozwala piloto¬ wi na dowolne stosowanie nastawiania po¬ wolnego lub tez nastawiania szybkiego.W urzadzeniu tym sila napedowa, nie¬ zbedna do zmiany skoku, jest dostarczana za posrednictwem piasty smigla. Nastawia-nie odbywa sie za pomoca podwójnego sprzegla ciernego, z których jedno urucho¬ mia smigi w kierunku zwiekszenia skoku,. drugie zas w kierunku zmniejszania.Mechanizm ten posiada poza tym urza¬ dzenie do wskazywania skoku i urzadzenie do samoczynnego rozlaczania przy koncu nastawiania, aby uniemozliwic bledne na¬ stawienie.Urzadzenie nastawcze wedlug niniejsze¬ go wynalazku nadaje sie zwlaszcza do u- rzadzenia, ujawnionego w patencie francu¬ skim nr 779013, p. t. „Urzadzenie do zmia¬ ny nachylenia i odwracania smig w czasie lotu, do smigiel powietrznych".Na zalaczonym rysunku przedstawiono przyklad wykonania wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia w widoku z boku urza¬ dzenie smigla o zmiennym skoku wedlug wspomnianego patentu nr 779 013 oraz w czesciowym przekroju urzadzenie do me¬ chanizmu napedowego do nastawiania sko¬ ku; fig- 2 — czesciowy przekrój poziomy wzdluz linii // — // na fig. 1; fig. 3 — prze¬ kroje wzdluz linii /// — /// na fig. 2. Fig. 1, 2 i 3 dotycza mechanizmu wylacznie do szybkiego nastawiania. Fig. 4 przedstawia odmiane poprzedniego urzadzenia wylacz¬ nie do powolnego nastawiania, Fig. 5 i 6 dotycza kombinacji obu poprzednich urza¬ dzen, która pozwala pilotowi na nastawia¬ nie szybkie lub powolne skoku smigla, przy czym fig, 5 przedstawia odmiane fig. 1 i wskazuje wzajemne polozenie walów me¬ chanizmu, a fig. 6 przedstawia przekrój wzdluz linii VIv VI2, V73 na fig. 5.Na fig. 1 litera C oznacza karter, zawie¬ rajacy mechanizm nastawczy smig, D — wal smigla, E — piaste smigla, F — lozy¬ sko piasty smigla, T — (fig. 2 i 3) slimak nastawczy do zmiany skoku. Oznaczenia te sa te same, co i we wspomnianym patencie francuskim nr 779 013.Mechanizm nastawczy wedlug niniej¬ szego wynalazku posiada zebate kolo na¬ pedowe 1, zaklinowane na nasadzie Ea piasty smigla i uruchomiajace dwa kola zdawcze 2 i 2 bis (fig. 2), zaklinowane na dwóch walach bocznych 3 i 3 bis, umiesz¬ czonych symetrycznie z obu stron plasz¬ czyzny pionowej, przechodzacej przez os X walu smigla.Kola zebate sa zabezpieczone oslona blaJszana 4, przymocowana do kartem C.Na dwóch walach bocznych 3 i 3 bis sa osadzone dwa sprzegla cierne (fig. 2), dzia- lajace naJ wal db nastawiania skoku, a mia¬ nowicie jedno sprzeglo dziala w kierunku zwiekszataia, a drugie w kierunku zmniej¬ szania skoku (poniewaz obydwa urzadze¬ nia sprzegajace sa symetryczne, przeto o- pisuje sie tylko jedno z nich).W tym celu wal 5, posiadajacy w srod¬ ku slimiak T db nastawianial skoku, podtrzy¬ muje naf kazdym koncu stozkowe kolo zeba¬ te 5a, zaizebione z kblem zebatym 6a, sztyw¬ no polaczonym z tuleja 6, osaJdzona luzno na wale 3. Na tej tulei jest osadzony obra¬ cajacy sie z nia wahacz, posiadajacy stozek sprzeglowy 7, który moze byc sprzegniety z dtugim odlpowiedbim stozkiem 8, zakli¬ nowanym na wale 3 i sztywno polaczonym z kolem zebatym 2 tak, iz stozek 8 obraca sie wraz z piasta smigla E.Sprzegajacy stozek wahliwy 7 jest na¬ stawiany za pomoca widelek 9 (fig. 3), sztywnoi polaczonych z osia 10, która moze byc nastawiana1 od zewnatrz za pomoca drazka sprzegajacego //.Gdy pilot za pomoca ciegla 28 (fig. 1) ciagnie dzwignie //, wlaczajac sprzeglo 7, to wtedy ruch obrotowy stozka 8 przenosi sie na wal 5 w pewnym kierunku za pomo¬ ca kól zebatych 6a i 5a.Odwrotnie, jezeli pilot ciagnie drazek // bis, wlaczajac sprzeglo 7 bis, to obrót walu 5 odbywa sie w kierunku odwrotnym.Jak widac, sila, niezbedna db zmiany skoku, jest pobierana z ruchu obrotowego piasty smigla, przy czym szybkosc zmiany skoku) jest funkcja szybkosci obrotu smigla, pilot zas tylko wlacza jedno lub drugie — 2 —sprzeglo cierne w zaleznosci od pozadane¬ go kierunku zmiany skoku.W celu unikniecia ruchu sprzegla nie wlaczonego stozek sprzegajacy 7 posiada na swym obwodzie wieniec zebaty la (fig. 2), który w polozeniu spoczynkowym sprzegla wspóldziala z wystepem zapad¬ ki 12.Mechanizm jest uzupelniony urzadze¬ niem do samoczynnego rozlaczania, sklada¬ jacym sie z walu bocznego 13, posiadajace¬ go kolo zebate 13a (fig. 2 i 3), zazebione ze slimakiem 14b, sztywno polaczonym z walem 14, polaczonym z walem 6 za pomo¬ ca kola stozkowego 14a. Ruch obrotowy walu 13 jest zatem funkcja ruchu obroto¬ wego walu 5.Z drugiej strony wal 13 posiada czesc gwintowana 13b, na której przesuwa sie nakretka 15, przesuwajaca sie w tulei zlobkowanej 16. Nakretka posiada wystep 15a, który moze zetknac sie z ramieniem 9a (fig. 3), sztywno polaczonym z widelkami sprzegajacymi 9.Regulacja urzadzenia jest tego rodzaju, ze normalnie wystep 15a przy koncu suwu, jak przedstawiono na fig. 2, nie dochodzi do ramienia 9a. Jezeli jednak pilot urucho¬ mia nastawianie poza suw, przewidziany dla przesuniecia katowego smig, to wystep 15a przekracza to polozenie graniczne i opiera sie O' ramie 9a, zmuszajac w ten sposób wi¬ delki 9 do powrotu i odlaczenia stozka 7.Wskazywanie ruchu obrotowego smig o- trzymuje sie za pomoca wskaznika w po¬ staci gwintowanegoi preta 17. W tym celu pret 11 jest wpuszczony do wewnetrznego gwintu 14c walu 14 (fig. 2). Pret gwintowa¬ ny 17 posiada rowek podluzny 17a, w któ¬ ry jest wpuszczony wystep 18a plytki 18, wskutek czegoi pret 17 przesuwa sie podluz¬ nie nie majac moznosci obracania sie. Z tego wynika, ze ruchy przesuniecia preta 17 sa funkcja ruchów obrotowych w jednym lub drugim kierunku walu nastawczego 5 i wreszcie funkcja zmiany nachylenia smig, nastawianych przez wal 5. Wskaznik 17\ moze byc polaczony za pomoca znanych srodków z tarcza wskaznikowa na tablicy pokladowej.Mechanizm, przedstawiony na fig. 4, jest odmiana poprzedniego mechanizmu, jednak o nastawianiu z przekladnia zmniejszajaca.W tej odmianie wal 5 nie jest polaczo¬ ny za pomoca kól zebatych z tulejami sprze¬ gajacymi 6 i 6 bis, lecz otrzymuje ruch ob¬ rotowy za pomoca slimaka 66, polaczone¬ go sztywnoi z tuleja 6 i zazebionego zj kolem zebatym 5b (niewidocznym, za tuleja 6b), sztywno polaczonym z walem 5.W ten sposób szybkosc walu 5 w porów¬ naniu z urzadzeniem, zawierajacym kola zebate, jest zmniejszona w tym samym sto¬ sunku, co liczba, zebów kola 5b.Jak przedstawiono na rysunku, obydlwie tuleje sprzegajace 6 i 6 bis sa polaczone z walem zdawczym 19, który podtrzymuje na kazdym koncu kola stozkowe 19a.Urzadzenie to dziala w sposób nastepu¬ jacy. Jezeli sprzegniecie odbywa sie za po¬ moca stozka 7, to ruch przenosi sie bezpo^ srednio na wal 5 za pomoca slimaka 66. W tym przypadku wal 19 i sprzeglo 7 bis ob¬ racaja sie luzem. Odwrotnie, w przypadku sprzegniecia za pomoca sprzegla 7 6is ruch przenosi sie w kierunku odwrotnym na sli¬ mak 66, za posrednictwem walu zdawczego 19 i wtedy sprzeglo 7 obraca sie luzem. W urzadzeniu tym przekladnia 14 wedlug fig. 2 jest niepotrzebna, gdyz naped walu 13 odbywa sie bezposrednio za, pomoca slima¬ ka 5c, sztywno polaczonego z przedluzonym walem 5. To samo tyczy sie wskaznika 17, który jest wpuszczony do gwintowanej cze¬ sci przedluzonego walu 5.Na fig. 5 i 6 przedstawiono zestaw obu poprzednich urzadzen, który umozliwia do¬ wolne nastawianie skoku, szybkie lub por wolne. r W tym zestawie zastosowane sa obydwa sprzegajace mechanizmy cieme, jak rówJ niez wal zdawczy 19. Jednak pomiedzy ^wa- - 3 —lcm 19 i walem napedowym 5 znajduje sie os 20, która podtrzymuje urzadzenie do wlaczania obu przekladni.W tym celu wal 19 (fig, 6) posiada kolo zebate 196, które za posrednictwem kola zebatego 21a uruchomia wieniec wlaczaja¬ cy 21. Z drugiej strony slimak 6b urucho¬ mia ruchem zwolnionym kolo zebate 22a (zasloniete przez 6b), sztywno polaczone z wiencem, wlaczajacym 22.Pomiedzy dwomai wiencami wlaczaja¬ cymi 21 i 22 moze przesuwac sie suwak wlaczajacy 23, nastawiany za pomoca wide¬ lek 24, osadzonych na osi 25, uruchomianej z zewnatrz kartem zai pomoca drazka 26 (fig. 5), Niezaleznie od tego czy suwak 23 jest polaczony z wiencem szybkosci duzej 21, czy tez z wiencem szybkosci zmniejszo¬ nej 22, wieniec zebaty 23a suwaka pozostaje zawsze zazebiony z odpowiednim kolem zebatym 5d walu napedowego 5. Przy po¬ mocy ciegna 27 suwak 23 jest zawsze sprze¬ zony badz z wiencem 21, badz tez z wien¬ cem 22 i nie zajmuje polozenia posredniego, jak przedstawiono na rysunku dla wiekszej przejrzystosci.Urzadzenie dziala w sposób nastepuja¬ cy. Niech np. suwak 23 jest sprzegniety naj¬ pierw z wiencem 21 nastawienia szybkiego.W tym przypadku, jezeli sprzeganie odby¬ wa sie za pomoca stozka 7, to wieniec 22 L stozek 7 bis obracaja sie luzem. Ruch tu- lei 6 jest wówczas przekazywany z wielka szybkoscia poprzez wal 19, przekladnie ze¬ bata 19b, 21a, wieniec 23a i koloi zebate 5d.Odwrotnie, jezeli sprzegniecie jest u- skutecznione za pomoca sprzegla 7 bis, to ruch przenosi sie za pomoca walu 19, lecz w kierunku odwrotnym.IW drugim przypadku, gdy suwak 23 jest sprzegniety z wiencem 22 nastawiania powolnego, to sprzezenie za pomoca stozka 7 przenosi ruch na wal 5 ze zmniejszona szybkoscia za posrednictwem slimaka 6b i wienca 22. Wal 19 i wieniec 21 obracaja sie luzem.Jezeli sprzezenie odbywa sie za pomoca sprzegla 7 bis, to ruch przenosi sie w kie¬ runku odwrotnym za pomoca walu 19 na slimak 66. Sprzeglo 7 i przekladnia 19b, 21a obracaja sie luzem. PL