Wynalazek dotyczy samoczynnych cen¬ tral telefonicznych z szukaczami i podob¬ nych urzadzen telekomunikacyjnych, np. central sygnalizacyjnych. W samoczynnych centralach nie telefonicznych role abonen¬ ta gra analogiczne urzadzenie indywidual¬ ne, w centrali np. sygnalizacyjnej abonen¬ tami sa przyciski sygnalowe.Kazde przylacze abonenckie w centrali samoczynnej z szukaczami zawiera zwykle dwa przekazniki: przekaznik liniowy do nacechowania abonenta wywolujacego w wielokrociu szukaczy i do zamkniecia ob¬ wodu rozruchowego oraz przekaznik odla- czeniowy do odlaczenia przekaznika linio¬ wego, gdy abonent wywolujacy zostal od¬ szukany. Znane sa takze centrale, w których te dwa przekazniki sa zastapione jednym przekaznikiem dwustopniowym; jednakze taki przekaznik dwustopniowy jest mniej niezawodny od przekazników zwyklych i wymaga do prawidlowego dzialania czest¬ szej i trudniejszej regulacji okresowej.Znane sa takze samoczynne centrale z szukaczami, w których obwody liniowe wszystkich abonentów grupy sa polaczone równolegle i przylaczone do wspólnego przekaznika rozruchowego.W centrali samoczynnej wedlug wyna¬ lazku kazde przylacze zawiera tylko jeden zwykly przekaznik jako przekaznik linio¬ wy. Obwód pradu, zasilajacego w chwili *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wynalazca jest inz. Jerzy Leonard Jedrychowski.wywflania abonenta z jego przylacza, za¬ wiera w kazdym z obu przewodów pro¬ stownik, zwrócony kierunkiem przepusto¬ wym w kierunku tego pradu; przylacza wszystkich abonentów grupy sa zaciskami zasilania polaczone równolegle i przylaczo¬ ne do wspólnego przekaznika rozruchowe¬ go. W czasie rozmowy abonenci sa zasilani ze zródla innego, niz W chwili wywolania, lecz pradem tego samego kierunku, przy czym biegun dodatni zródla zasilajacego a- bonenta w chwili wywolania ma: potencjal nizszy od potencjalu bieguna dodatniego zródla zasilajacego go w czasie rozmowy, biegun zas ujemny zródla zasilajacego abo¬ nenta w chwili wywolania ma potencjal wyzszy od potencjalu bieguna ujemnego zródla zasilajacego go w czasie rozmowy.Zastosowanie w centrali samoczynnej wedlug wynalazku dwóch zródel pradu róznego napiecia pozwala wykorzystac te same prostowniki w przylaczu abonenckim zarówno do usuniecia przesluchu, jak i do zwolnienia przekaznika rozruchowego, po znalezieniu przez szukacz abonenta wywo¬ lujacego.Rysunek przedstawia przyklad wykona¬ nia wynalazku, mianowicie fragment ukla¬ du polaczen samoczynnej centrali telefo¬ nicznej wedlug ,wynalazku.Zaciski V2, V3 sa przylaczone do biegu¬ nów zródla zasilajacego abonentów w chwi¬ li wywolania, zaciski zas V19 V4 — do bie¬ gunów zródla zasilajacego abonentów w czasie rozmowy. Potencjaly zacisków V19 V2i V"3, V4 sa ,kolejno coraz wyzsze. W przypadku zastosowania dwóch zródel pra¬ du (np, dwóch osobnych bateryj) trzeba w celu jednoznacznego ustalenia potencjalów biegunów (obu zródel pradu polaczyc jeden z biegunów zródla pradu o napieciu niz¬ szym z odpowiednim zaczepem zródla pra¬ du o napieciu wyzszym. Zastosowanie osob¬ nych zródel pradu nie jest jednak koniecz¬ ne; prad zasilajacy abonentów w chwili wywolania mozna czerpac ze zródla pradu zasilajacego ich w czasie rozmowy; zaciski ^2* ^3 S3 w tym przypadku przylaczone do dwóch odpowiednich zaczepów tego sa¬ mego zródla pradu, do którego biegunów sa przylaczone zaciski V19 V4.Gdy abonent, którego linia jest zalaczo¬ na do zacisków L19 L2, podniesie mikrote¬ lefon, zamknie sie przez jego aparat ob¬ wód Ol: zacisk V3, prostownik Pr19 opornik r19 zacisk L19 linia i aparat abonenta wywo¬ lujacego, zacisk L2, opornik r2, prostownik Pr2 górne uzwojenie przekaznika liniowe¬ go L9 uzwojenie przekaznika rozruchowego R9 ,zacisk V2. Poniewaz prostowniki sa w obwodzie 01 zwrócone kierunkiem przepu¬ stowym od bieguna dodatniego zródla do jego bieguna ujemnego, wiec przez uzwo¬ jenie przekazników L i R poplynie prad i przekazniki te sie wzbudzaja.Dzieki wzbudzeniu przekaznika L za¬ myka sie kontakt La; dolne uzwojenie prze¬ kaznika L zostaje dolaczone do tego wycin¬ ka w rzedzie y szukacza S, który odpowia¬ da abonentowi wywolujacemu; wszystkie inne wycinki w rzedzie y szukacza S maja potencjal zacisku V4, mianowicie badz przez kontakt Lb — dla abonentów wol¬ nych, badz pnzez kontakt Pc9 szczotke i wycinek Wy, kontakt La — dla abonentów zajetych w wielokrociu wybieraków linio¬ wych, badz przez kontakt Kc9 szczotke Sy — dla abonentów zajetych w wielokro¬ ciu szukaczy. W ten sposób zarówno wycin¬ ki w wielokrociu szukacza S, odpowiadaja¬ ce abonentom wolnym, jak i wycinki, odpo¬ wiadajace abonentom zajetym, sa cecho¬ wane tym samym potencjalem zacisku V4, wycinek zas abonenta wywolujacego zosta¬ je nacechowany potencjalem zacisku V1 przez dolne uzwojenie przekaznika liniowe¬ go I.Dzieki wzbudzeniu przekaznika R za¬ myka sie obwód 02: zacisk V4, kontakt Ra9 kontakt Kf, dolne uzwojenie przekaznika impulsowego 7, nalezacego do pierwszego wolnego z nastepujacych po sobie w obwo- — 2 —dric rozruchowym zespolów polaczenio¬ wych, zacisk V±. W obwodzie tym wzbudza sie przekaznik i i zamyka obwód 03; za¬ cisk V4, kontakt Lb\ wycinek abonenta wy¬ wolujacego w rzedzie y szukacza S, szczot¬ ka Sy, kontakt JM, kontakt la, kontakt Sa (kóleczko przy tym kontakcie jest oznacze¬ niem styku szukacza, rozwieranego przy kazdym wzbudzeniu jego elektromagnesu), uzwojenie elektromagnesu szukacza S, kontakt lh, zacisk Vr W obwodzie 03 wzbudza sie elektromagnes szukacza S, dzieki czemu zostaje przerwany jego kon¬ takt wlasny Sa. Elektromagnes szukacza S rozmagnesowuje sie, dzieki czemu szczotki szukacza pod dzialaniem sprezyny przesu¬ waja sie na nastepny wycinek, a kontakt S& ponownie sie zamyka. Obwód 03 zosta¬ je zamkniety w kazdym polazeniu szuka- cza, z wyjatkiem tego, które odpowiada abonentowi wywolujacemu. Gdy szczotka Sy szukacza, przesuwajac sie skokami po wycinkach rzedu y szukacza S, znajdzie sie na wycinku, odpowiadajacym abonentowi wywolujaoeum, obwód 03 nie zostaje tat tym polozeniu zamkniety, gdyz wskutek wzbudzenia przekaznika liniowego L abo¬ nenta wywolujacego kontakt Lb jest otwar¬ ty Podczas szukania abonertta wywoluja¬ cego przekaznik K nie wzbudza sie, gdyz górna koncówka jego uzwojenia ma poten¬ cjal zacisku V4 i talki sam potencjal ma dolna koncówka jego uzwojenia w kazdfym polozeniu szukacza, odpowiadajacym abo¬ nentom wolnym lub abonentom zajetym, a to dzieki istnieniu drogi: wycinek w rze¬ dnie y szukacza S, nacechowany w sposób wyzej opisany potencjalem zacisku V4, szczotka Sy, kontakt Kd, kontakt la, dolna koncówka uzwojenia przekaznika K. W po- lojzeniu szukacza, odpowiadajacym abo¬ nentowi wywolujacemu, przekaznik K wsibudza sie w obwodzie 04: zacisk V4, uzwojenie przekaznika K, kontakt Saf vlz- wbjenie elektromagnesu szukacza S, kon¬ takt/6, zacisk Vv W obwodzie CM elek¬ tromagnes szukacza S sie nie wzbudza* po¬ niewaz jego uzwojenie jest polaczone w szereg z uzwojeniem przekaznika K o zna¬ cznej opornosci. Przekaznik K, wzbudziw¬ szy sie, przerywa obwód 02 na kontakcie Kf, a zamyka obwody 05 i 06. Obwód 05: zacisk V4, kontakt Kc, szczotka i wycinek w rzedzie y szukacza S, kontakt Lu, dolne uzwojenie przekaznika £, zacisk Va. Ob¬ wód 06: zaciek V4, górne uzwojeaaie prze¬ kaznika /., kontakt Ka, szczotka i wycinek w rzedzie a szukacza S, opornik rly zacisk L19 linia i aparat abonenta wywolujacego, zacisk L2, opornik r2, wycinek i szczotka w rzedzie /? szukacza S, kontakt Kb, dolne uzwojenie przekaznika K, zacisk Vr Prze¬ kaznik 7 .pozostaje wzbudzony w obwo¬ dzie 06, pomimo ze obwód 02, w którym byl wzbudzony dotychczas, zostal przer¬ wany.Opornosc oporników rlt r2 jest dobrana tak, ze prad w obwodzie 06 daje na gór¬ nym i na dolnym uzwojeniu przekaznika / spadek napiecia mniejszy od róznicy po¬ tencjalów zacisków V4 a V3 ;wz^ledinie V2 a Vj. Wskutek tego po zamknieciu obwodu 06 do elektrod] prostowników przylozone sa takie potencjaly, ze znak ich róznicy odpowiada kierunkowi zaporowemu i prad w obwodzie 01 plynac nie moze. Przekaz¬ nik L pozostaje wzbudzony w obwodzie 05.Rozmagnesowuje sie natomiast przekaznik R, otwierajac kontakt Ra.Jak widac, dzieki przylozeniu do elek¬ trod1 prostowników Prlf Pr2 omówionych wyzej potencjalów, nastapilo zablokowa¬ nie tych prostowników, dzieki czemu z jed¬ nej strony przestaje plynac pradl w ob¬ wodzie Ol i przekaznik R sie rozmagneso¬ wuje, z drugiej zas strony zmienne poten¬ cjaly, wystepujace podczas rozmowy na górnych elektrodach prostowników Pr19 Prot nie przenosza sie na dolne elektrody tych prostowników, co uniemozliwia prze¬ sluch u pozostalych abonentów, przylaczo- i — 3 —nych do wspólnego przekaznika rozrucho¬ wego/?. * W centrali samoczynnej wedlug rysun¬ ku zespoly polaczeniowe nastepuja po so¬ bie w obwodzie rozruchowym. Jesli wiec dzieki wywolaniu zajety zostal pierwszy ze¬ spól polaczeniowy, to w przypadku wywo¬ lania centrali przez innego abonenta, a za¬ tem wzbudzenia; sie innego przekaznika L oraz ponownego wzbudzenia sie przekazni¬ ka R, zamknie sie w nastepnym zespole polaczeniowym obwód, analogiczny do ob¬ wodu 02, przebiegajacy przez kontakt Ke pierwszego zajetego zespolu polaczeniowe¬ go.Po wybraniu przez abonenta wywoluja¬ cego numeni: aboijienta wywolywanego cen¬ trala wykonywa szereg czynnosci ogólnie znanych, dla wynalazku nie istotnych, da¬ jacych w przypadku, gdy abonent wywo¬ lywany jest wolny, dzwonienie w jego apa¬ racie, po wzbudzeniu sie przekaznika P.Ponadto wzbudza sie w przylaczu abonen¬ ta wywolanego przekaznik L w obwodzie 07: zacisk V4, kontakt Pc, szczotka y wy¬ bieraka liniowego W, wycinek abonenta wywolanego w rzedzie y wybieraka W, dolne uzwojenie przekaznika L w przyla¬ czu abonenta wywolanego, zacisk V1# Dzie¬ ki wzbudzeniu sie przekaznika L i zamknie¬ ciu sie jego kontaktu La abonent wywola¬ ny zostaje nacechowany jako zajety w wie- lokrociu szukaczy. Elektrody prostowni¬ ków Prlf Pr2 w przylaczu abonenta wywo¬ lanego maja potencjaly takie same, jak elektrody prostowników w przylaczu abo¬ nenta wywolujacego.. Gdy abonent wywolany podniesie mi¬ krotelefon i w ten sposób zamknie obwód rozmowny, potencjaly górnych elektrod prostowników Prlf Pr2 w przylaczach obu abonentów sie zmienia, gdyz do górnego za¬ cisku górnego uzwojenia przekaznika / i db dolnego zacisku jego dolnego uzwojenia zostanie dolaczona galez równolegla: gór¬ ny zacisk górnego uzwojenia przekaznika /, kontakt Pa, szczotka i wycinek abonenta wywolanego w rzedzie a wybieraka W, opornik rx w przylaczu abonenta wywola¬ nego, zacisk Llf linia i aparat abonenta wy¬ wolanego, zacisk L2, opornik r2 w przylaczu abonenta wywolanego, wycinek i szczotka /? wybieraka W, kontakt Pb, dolny zacisk dolnego uzwojenia przekaznika /.Opornosc oporników r19 r2 w przyla¬ czach abonenckich jest wedlug wynalazku dobrana tak, by nawet przy najwiekszej wartosci pradu w obwodzie rozmownym, tj. przy liniach abonenckich najkrótszych i przy najwiekszym natezeniu glosu, dzia¬ lajacego na mikrofon, potencjal górnej elektrody prostownika Prt byl wyzszy od potencjalu zacisku V3, a potencjal górnej elektrody prostownika Pr2 byl nizszy od potencjalu zacisku V2. Innymi slowy, opor¬ nosc oporników rlf r2 jest dobrana tak, ze przy najwiekszej wartosci pradu w obwo¬ dach rozmownych spadek napiecia na kaz¬ dym z uzwojen przekaznika /, zasilajacego abonentów w czasie rozmowy, byl mniejszy od róznicy miedzy potencjalem tego biegu¬ na zródla zasilajacego abonentów w czasie rozmowy, do którego to uzwojenie prze¬ kaznika jest przylaczone jedna koncówka, a potencjalem tego bieguna zródla zasila¬ jacego abonentów w chwili wywolania, db którego to uzwojenie jest, poprzez szczot¬ ke i wycinek szukacza lub wybieraka oraz prostownik, dolaczone druga koncówka. PL