Wynalazek niniejszy dotyczy ukladów lamp katodowych w zastosowaniu do fal bardzo krótkich, a zwlaszcza ukladów ta¬ kich w obwodach radiowych, przystosowa¬ nych do pracy na falach rzedu dlugosci 10 metrów.Wynalazek moze znalezc zastosowanie we wzmiacniaczach bardzo wielkich czesto¬ tliwosci. Z tego wzgledu w opisie podano najkorzystniejsza postac wykonania wzma¬ cniacza wielkiej czestotliwosci, który moze pracowac zadowalajaco na falach od 6 do 8 metrów.Jak wiadomo, jest rzecza bardzo trudna skonstruowac wzmacniacz duzej mocy, pra¬ cujacy zadowalajaco i skutecznie na falach bardzo krótkich. Wymagania, stawiane ta¬ kiemu wzmacniaczowi, sa na ogól nastepu¬ jace: 1. Uklad winien byc symetryczny pod wzgledem elektrycznym. 2. Wzgledem ziemi winna byc zacho¬ wana symetria elektryczna. 3. Nalezy uniknac wszelkich sprzezen zarówno indukcyjnych wskutek rozprosze¬ nia, jak i pojemnosciowych, które jako ta¬ kie nie moga podlegac regulacji, ani tez nie moga byc wlasciwie dobrane. 4. Nalezy unikac duzej liczby przewo¬ dów laczacych, niezbedne zas przewody powinny byc mozliwie najkrótsze, 5. Cale urzadzenie winno byc sztywne i zajmowac malo miejsca.Wynalazek niniejszy daje moznosc zbu-clowahia ukladu lampowego, czyniacego za¬ dosc w znacznym stopniu powyzszym wy¬ maganiom. Uklad wedlug wynalazku jest poza tym stosunkowo tani i latwy do skon¬ struowania.Zasadnicze wlasciwosci ukladu wedlug wynalazku sa wymienione w dalszej czesci opisu. Wynalazek, polega na zastosowaniu ekranów lub .o&loft, obejmujacych syme- . trycznie polaczone ze soba lampy katodo¬ we, przy czym wspomniane ekrany sluza jednoczesnie jako elektrody kondensato¬ rów strojeniowych obwodu anodowego i kondensatorów neutralizujacych. Obwody wejsciowe i wyjsciowe sa symetryczne, przy czym sa one skonstruowane tak, ze moga byc latwo wyjmowane jako' osobne jednostki oraz moga byc osobno regulowa¬ ne z dala od pozostalych czesci ukladu.Sprzezenia wejsciowe i wyjsciowe sa zmien¬ ne, przy czym moga byc zmieniane przez przesuwanie obwodów wejsciowych lub wyjsciowych bez jakiegokolwiek narusza¬ nia symetrii i stalych elektrycznych calego ukladu. Czesc wyjsciowej opornosci induk¬ cyjnej moze stanowic opornosc indukcyjna rur metalowych, uzywanych jednoczesnie do przepuszczania wody chlodzacej do lamp i zaopatrzonych w narzady strojenio¬ we, dzieki czemu przy minimalnych zmia¬ nach w aparaturze pomocniczej mozna zmieniac wyjsciowa opornosc indukcyjna bez naruszania polaczen wodnych. Czesc wyjsciowej opornosci indukcyjnej moze równiez stanowic opornosc indukcyjna ru¬ rociagu, sluzacego jednoczesnie do dopro¬ wadzania i odprowadzania wody chlodza¬ cej do lamp, a zbudowanego tak, ze posia¬ da stosunkowo duza, pozadana opornosc, dzieki czemu caly wzmacniacz posiada cha¬ rakterystyke o szerokiej wstedze. Ten o- statni warunek jest wymagany tylko w-tym przypadku, gdy wzmacniacz ma wzmacniac fale nosna, modulowana szeroka wstega czestotliwosci, na przyklad nosria fale tele¬ wizyjna? w przypadkach, M których nie jest wymagana charakterystyka o szerokiej wstedze, rury moga byc zbudowane tak, aby posiadaly mala opornosc wzgledem pradów wielkiej czestotliwosci.Wynalazek jest uwidoczniony na ry¬ sunku, na którym przedstawiono przyklad wykonania wzmacniacza wielkiej czestotli¬ wosci w zastosowaniu do fal rzedu dlugo¬ sci od 6 do 8 metrów.Fig. 1 przedstawia elektryczny schemat ukladu, fig. 2 — boczny rzut urzadzenia wzmacniacza, tak jak widac go; przez bocz¬ na scianke skrzynki, w której znajduje sie, fig. Z — widok z przodu urzadzenia wedlug fig. 2, przy czym czesci aparatury uwidocz¬ nione sa liniami kreskowanymi, poniewaz znajduja sie za przednia scianka skrzynki, fig. 4 — rzut poziomy, uwidoczniajacy za¬ sadnicze czesci urzadzenia, znaj dujace sie na zewnatrz ekranu, fig. 5 — przekrój wzdluz linii Q — 0 na fig. 4, uwidocz¬ niajacy tylko zasadnicze czesci, i wreszcie fig. 6 — widok czolowy czesci urzadzenia wedlug fig. 5.Modulowana energia wejsciowa wiel¬ kiej czestotliwosci jest doprowadzana po¬ przez regulowane kondensatory 206, 20c do cewki 20a, sprzezonej w sposób regulo¬ wany z cewka 18, strojona kondensatorem 19. Konce obwodu wejsciowego 18, 19 sa polaczone odpowiednio poprzez kondensa¬ tory 15, 16 z siatkami dwóch rozmieszczo¬ nych symetrycznie lamp znanego typu.Anody 1 i 2 tych lamp, chlodzone woda, tworza czesc oslony lampy.Lampy sa zneu¬ tralizowane na krzyz dwoma kondensatora¬ mi 8 X, wlaczonymi miedzy anode jednej a siatke drugiej lampy. Anody sa polaczone ze soba cewka indukcyjna 9a b, zaboczniko* wana kondensatorem strojeniowym 5 YY..Cewka 9a b jest sprzezona w sposób zmien¬ ny i regulowany z cewka lla, której konce sa polaezOne poprzez kondensatory regulo¬ wane llb i lic z zaciskami wyjsciowymi Litera V oznacza ekran, a litera U — urza¬ dzenie strojeniowe (wskazane liniami krop*kowanymi), które moze byc zastosowane w razie potrzeby. Powyzszy ogólny uklad ob¬ wodu, dobrze znany sam przez sie, jest uwidoczniony na fig. 1 jedynie w celu lep¬ szego zrozumienia wlasciwego urzadzenia wedlug wynalazku.Wedlug fig. 2 — 6 kazda lampa jest zmontowana swoja anoda 1 lub 2 ku dolo¬ wi w trójkatnej podstawie metalowej 3 lub 4, przy czym kazda podstawa posiada dlwie pionowe scianki X \Y, oslaniajace izolato¬ ry wsporcze W (fig. 6). Scianki X podstaw 3 i 4 zblizaja sie ku sobie, jak.to uwidocz¬ niono na fig. 4, i wystaja dosc znacznie po¬ za scianki Y* Scianki X sa ustawione rów¬ nolegle do plyt przewodzacych 8 (fig. 4), które wraz ze sciankami X tworza polaczo¬ ne na krzyz kondensatory neutralizujace 8 X (fig. 1). Same podstawy 3 i 4 sa pola¬ czone elektrycznie z plaszczami anod, be¬ dacymi pod pelnym napieciem anodowym.Plyty 8 sa zawieszone na pionowych zawia¬ sach (fig. 4), a to w celu dogodnego i do¬ kladnego regulowania neutralizacji. Plyty 8 sa polaczone na krzyz z siatkami lamp za pomoca odnosnych przewodów 13 i 14.Przewód 13 laczy jedna z plyt 8 poprzez kondensator 16 z siatka lampy 1, podczas gdy druga plyta 8 jest polaczona przewo¬ dem/4 poprzez kondensator 15 z siatka lampy 2 (fig. 4). Przewody siatkowe, pro¬ wadzace od kondensatorów 15, 16 do sia¬ tek, nie sa uwidocznione na fig. 41 jednak¬ ze w rzeczywistosci prowadza one w kie- rumku dwusiecznej katów (p podstaw trój¬ katnych 3 i 4. Konce przewodów 13 i 14, oddalone od plyt 8, sa zakonczone przewo¬ dami 17 i 17a, przepuszczonymi przez otwo¬ ry w scianie ekranujacej V; konce tych przewodów maja postac zacisków lub gniazd do przymocowania do nich cewki siatkowej 18, uwidocznionej na fig. 3. Tego rodzaju konstrukcja, dobrze ekranujac ob¬ wód wejsciowy, daje w rezultacie bardzo sztywny zespól z bardzo krótkimi polacze¬ niami na krzyz i wprost Cewka 18 moze byc strojona za pomoca kondensatora 19 (fig. 3), którego plyty sa podtrzymywane wspornikiem, osadzonym na. tych samych izolatorach, które utrzymuja konstrukcje 17, 17a, 13, 14, 15, 16. Cewka 18 jest usta¬ wiona pod prostym katem do cewki obwo¬ du wyjsciowego. Anody lamp sa chlodzone woda, doprowadzana rurami 9a, 9b. Rury te, tworzace jednoczesnie opornosci induk¬ cyjne obwodu anodowego, sa umieszczone równolegle; ich rozmieszczenie najwyraz¬ niej uwidoczniono na fig. 4, 5 i 6.Rury 9a, 9b sa polaczone z wodnymi rurami zasilajacymi 10, Wa, przy czym do zlacz tych rur jest doprowadzane napiecie anodowe. Opornosc indukcyjna obwodti a- nodowego jest strojona przy pomocy kon¬ densatora, utworzonego ze skrzynki mie¬ dzianej 5, wspólpracujacej elektrostatycz~ nie z plytami Y podstaw trójkatnych 3, 4.Skrzynka ta, otwarta na obu koncach, skla¬ da sie z dwóch polówek, których odleglosc od plyt Y (fig. 4) moze byc regulowana, przy czym, jak uwidoczniono na fig. 5, ca¬ la skrzynka jest osadzona tak, iz moze byc przesuwana w kierunku podluznym Wzgle¬ dem podstaw 3, 4. Podstawa skrzynki 5, zaopatrzona w ucho 7 do polaczenia jej z odpowiednim napedem mechanicznym, jest osadzona przesuwnie na prowadnicach 6.Skrzynka 5 tworzy plyte kondensatorowa, której odleglosc od scianek YY (mierzona pod katem prostym do prowadnic 6) moze byc wyregulowana raz na zawsze, przy czym cala skrzynka 5 moze byc wiecej albo mniej wsuwana w przestrzen miedzy dwie¬ ma sciankami YY.Obwody wejsciowy i wyjsciowy, skon¬ struowane jako osobne jednostki, sa na ogól bardzo podobne do siebie. Obwód wyjscio¬ wy posiada cewke lla, umieszczona mie¬ dzy cewkami, utworzonymi z rur 9a, 9b, i sprzezona z nimi, przy czym kazdy koniec cewki lla jest polaczony z jednym zaci¬ skiem kondensatora regulowanego llb lub 1lc. Swobodny zacisk jednego z kondensat —. 3 —torów llb i lic jest uziemiony bezposred¬ nio, bedac polaczony z rama konstrukcji, swobodny zas zacisk drugiego z tych kon¬ densatorów jest polaczony z rurowym wyj¬ sciowym przewodem d (fig, 4). Jak to uwi¬ doczniono na fig. 4 i 5, cala jednostka, u- tworzona z czesci lla, llb, lic, moze byc latwo wyjeta oraz dokladnie wyregulowa¬ na i zrównowazona. Po umieszczeniu wspo¬ mnianej jednostki w jej wlasciwym poloze¬ niu w aparaturze sprzezenie miedzy cewka lla di cewkami, utworzonymi z rur 9a i 96 przez wygiecie ich w ksztalcie petli kolo¬ wych, moze byc zmieniane bez naruszania symetrii i stalych elektrycznych calego u- kladu. Uskutecznia sie to przez przesuwa¬ nie calej jednostki wyjsciowej, skladajacej sie z czesci lla, llb, lic, wzdluz prowad¬ nic 12, 12a (fig. 4). Obwód wejsciowy, po¬ dobny bardzo do obwodu wyjsciowego, jest takze wykonany jako jednostka, skladajaca sie z cewki 20a i z kondensatorów 206 i 20c.Tak, jak przedtem, sprzezenie moze byc zmieniane przez przesuwanie calej jednost¬ ki 20a, 20b, 20c wzdluz prowadnic 21. Kon¬ strukcja aparatury jest taka, ze regulowa¬ nie jej moze sie odbywac bez naruszania symetrii lub stalych elektrycznych ukladu.Przewód zasilajacy jest oznaczony na fig. 2 liczba 22. Przez szklana czesc 23 o~ slony jednej z lamp (fig. 2 i 3), których plaszcze anodowe znajduja sie w podsta¬ wach 3 i 4, przechodzi przewód, prowadza¬ cy od siatek do kondensatora 16 (fig. 2).Szyny zbiorcze katod oznaczono liczbami 24 i 25.Czesci scianek X, wystajace.poza obreb trójkata pomagaja w elektrycznym odizolo¬ waniu od siebie przewodów 13 i 14. Scianki X —• Y, oslaniajace izolatory W, powoduja korzystny rozklad pól wielkiej czestotliwo¬ sci, zmniejszajac dzieki temu straty dielek¬ tryczne. Ponadto glówne urzadzenie stro¬ jeniowe, którym jest urzadzenie do przesu¬ wania skrzynki miedzianej 5. i które po¬ zwala na strojenie calego urzadzenia, po¬ siada potencjal ziemi, kondensator zas 5 YY jest bardzo sztywny i w duzym stop¬ niu zachowuje swa stala pojemnosc. Oprócz tego, izolator, podtrzymujacy ten konden¬ sator, znajduje sie w srodku elektrycznym obwodu anodowego, a zatem nie powstaja w nim ani straty termiczne, ani dielektrycz¬ ne.Jezeli w jakiejkolwiek instalacji wyma¬ gana jest mniejsza opornosc indukcyjna obwodu anodowego od opornosci indukcyj¬ nej, która mozna otrzymac w opisanym i uwidocznionym na rysunku urzadzeniu, to zmniejszenie opornosci indukcyjnej mozna osiagnac przez usuniecie wygiec w rurach 9a i 96. Lepsze jednak urzadzenie, które moze byc uzyte niezaleznie od tego, czy rury 9a i 9b sa wygiete, czy tez wygiec nie posiadaja i które pozwala na latwe wyre¬ gulowanie opornosci indukcyjnej, jest uwi¬ docznione na fig. 4 (odpowiednie czesci nie sa uwidocznione na fig. 5 ze wzgledu na przejrzystosc rysunku) i sklada sie z dwóch dodatkowych rur metalowych U o odpo¬ wiedniej srednicy, otaczajacych rury 9a i 9b. Rury U sa polaczone ze soba trzecia rura T o tej samej lub prawie o tej samej srednicy. Polaczone ze soba rury TUU mozna przesuwac wzdluz rur 9a, 9b, regu¬ lujac w ten sposób dokladnie opornosc in¬ dukcyjna obwodu anodowego stosownie do potrzeby bez naruszania obiegu chlodzacej wody lampy. Jakkolwiek stosowanie rury T jest rzecza dogodna, lecz nie jest koniecz¬ na, poniewaz w wielu przypadkach zadana opornosc indukcyjna obwodu anodowego mozna otrzymac, stosujac jedynie rury U ustalonej dlugosci, otaczajace rury 9a i 9b i sztywno przymocowane do nich.W inny sposób zmiane opornosci induk¬ cyjnej obwodu anodowego osiaga sie przez ustawienie w srodku miedzy wygieciami rur 9a, 9b plyty miedzianej, w której powstaja prady wirowe. Wspomniana plyta, nióze byc przesuwana w polu elektrycznym mie¬ dzy wygieciami rur 9a, 96 i w ten sposób — 4 -moze sluzyc jako regulator opornosci in¬ dukcyjnej, pracujacy na znanej zasadzie wykorzystania zjawiska pradów wirowych.Tenostatni sposób zmiany opornosci in¬ dukcyjnej posiada te zalete, ze pozwala na bardzo dokladne zrównowazenie obwodu w punktach, w których rury 10, lOa lacza sie z rurami 9a 9b, tak, ze napiecie wielkiej czestotliwosci moze byc sprowadzone w tych punktach polaczenia prawie do zera, a dzieki temu straty dielektryczne w chlo¬ dzacym ukladzie wodnym zostaja równiez sprowadzone prawie do zera.Aparatura, uwidoczniona na figurach 2 — 6, po uskutecznieniu pewnych zmian moze byc zastosowana do wzmacniania i nadawania fal nosnych bardzo wielkich czestotliwosci, to jest dlugosci od 6 do 8 metrów, modulowanych bardzo szeroka wstega czestotliwosci modulacyjnych, np. do celów telewizji. Uskutecznienie malych zmian w aparaturze jest wymagane na przyklad, jezeli aparatura ma byc uzyta nie jako koncowy wzmacniacz wyjsciowy, ale jako wzmacniacz posredni, modulowa¬ ny bardzo szeroka wstega czestotliwosci, np. wstega sygnalówr telewizyjnych. Chodzi w tym przypadku o to, aby opornosc induk¬ cyjna obwodu anodowego stanowila duza opornosc rzeczywista, przy czym stosunek opornosci indukcyjnej do opornosci rzeczy¬ wistej dobiera sie taki, aby otrzymac zada¬ na szeroka wstege.W celu uzyskania potrzebnej opornosci rzeczywistej, rury miedziane 9a 9b natry¬ skuje sie miekkim, odpuszczonym zelazem lub innym metalem, posiadajacym podob¬ ne wlasciwosci elektryczne. Gdy po takich rurach beda przeplywaly prady wielkiej czestotliwosci, które dzieki zjawisku na- skórkowosci beda plynely po powierzchni rur 9a 96, wówczas dzieki duzej przenikal- nosci magnetycznej zelaza beda powstawa¬ ly w nim duze straty, a zatem bedzie istnia¬ la duza opornosc rzeczywista, natomiast zalety rur miedzianych jako rurociagów be¬ da utrzymane. Zasada wyzyskania strat w celu osiagniecia zadanego stosunku oporr nosci indukcyjnej do opornosci rzeczywi¬ stej moze byc zastosowana w tym przypad¬ ku, gdy woda chlodzaca bedzie przeplywa¬ la w dól rur 9a 9b, unoszac ze soba energie tych strat. Inaczej mówiac, straty wielkiej czestotliwosci powstaja dzieki zewnetrznej powloce z miekkiego zelaza, jednakze cie¬ plo, powstajace wskutek tych strat, jest szybko i skutecznie odprowadzane, a to dzieki dobremu przewodnictwu cieplnemu rur miedzianych i przeplywajacej w nich wodzie. Stwierdzono, ze straty w obwodzie anodowym moga byc równe jednej trzeciej calkowitej energii wyjsciowej, dzieki cze¬ mu mozna uzyskac charakterystyke szero- kowstegowa. Zalety tego sposobu beda wi¬ doczne, jezeli porówna sie go ze znanym sposobem uzyskiwania zadanego, malego stosunkowo stosunku opornosci indukcyjnej do opornosci rzeczywistej, polegajacym na „wstecznym obciazaniu" wlasciwej sklado¬ wej oporowej obciazenia. Jezeliby przy stosowaniu tego znanego sposobu obciaze¬ nie stanowil (jak to zwykle bywa) obwód siatkowy, wówczas, poniewaz pelne wzbu¬ dzenie siatki wymaga jedynie niewielkiej mocy, nalezaloby w okolicy obwodu siatko¬ wego umiescic obciazenie bezindukcyjne, które wzieloby na siebie powyzsze dodatko¬ we obciazenie, a to w celu przerzucenia na obwód anodowy zadanej straty i opornosci.Przy omawianych czestotliwosciach sto¬ sowanie takiego obwodu obciazajacego jest rzecza wysoce niepozadana, bowiem pojem¬ nosci pasozytnicze takiego obwodu obciaza¬ jacego uniemozliwialyby latwo strojenie ob¬ wodu siatkowego przy wspomnianych bar¬ dzo wielkich czestotliwosciach.Chociaz w przykladach, opisanych i 11- widocznionych na rysunku, zastosowano triody, to jednak wynalazek niniejszy nie jest ograniczony tylko do uzywania takich lamp, gdyz i inne lampy moga byc. uzyte, np. lampy z siatka ekranujaca. Przy stoso-waniu lamp ekranowanych bylyby wyma¬ gane jedynie male zmiany w urzadzeniach, uwidocznionych na rysunku, przy czym glówna zmiana polegalaby na zastosowaniu „blokowania" siatek oslonnych wprost do uziemienia lub ramy, np. przez laczenie ich z uziemieniem lub rama poprzez blokujace kondensatory pradu stalego/ Nawet w przypadku stosowania lamp ekranowanych do wzmacniaczy mocy prawdopodobnie by¬ loby konieczne zastosowanie kondensato¬ rów wyrównawczych 8X, a w kazdym razie bylyby one pozadane. PL