PL25513B1 - Komplet matryc do tekstów hebrajskich ze znakami samogloskowymi, zwanymi w jezyku hebrajskim „Nikudot", i znakami tonacyjno-akcentowymi, zwanymi „Niguna", oraz komplet matryc do skladania tabel liczbowych i tekstów z alfa¬ betem lacinskim w maszynach do skladania, odlewajacych wiersze. - Google Patents

Description

Wynalazek ma zastosowanie do wszyst¬ kich maszyn do skladania, jak „Linotypy", „Intertypy" i innych, bedacych obecnie w uzyciu.Druki w jezyku hebrajskim, skladane obecnie na wspomnianych maszynach, czy¬ telne sa tylko dla tych, którzy posiadaja pewna wprawe, poniewaz druki te nie za¬ wieraja samoglosek. Ze znakami samo¬ gloskowymi sa dotychczas drukowane przewaznie: Biblie, poezje, ksiazki szkolne i modlitewniki, co jest bardzo kosztowne dlatego, ze wiersze tych druków skladane sa tylko recznie, co bardzo dlugo trwa.Istnieje jednak dazenie, aby wszystkie ksiazki w jezyku hebrajskim byly drukowa¬ ne w taki sposób, azeby kazdy mógl je la¬ two czytac, i. \. azeby drukowane slowa za¬ wieraly równiez znaki samogloskowe, a koszty drukowania nie wynosily drozej, niz druki, skladane na maszynie bez znaków samogloskowych, oraz aby skladanie od¬ bywalo sie z ta sama szybkoscia, co skla¬ danie zwyklych tekstów na maszynie.Wobec tego od trzydziestu lat wstecz, kiedy zaczeto skladac na maszynie teksty jezyka hebrajskiego bez tych znaków, az do dzisiejszego dnia starano sie temu za¬ radzic, lecz bez skutku* Komplet matryc wedlug wynalazku da-je zupelna mozliwosc skladania liter i zna¬ ków samogloskowych w dwóch osobno od¬ lanych wierszach, a ze, znakami tonacyjno- akcentow^mi, (nNiguna"), które uzywane sa tylko w Biblii, w trzech wierszach na wszystkich wyzej wspomnianych maszynach prawie z ta sama szybkoscia, co zwykle teksty.Wedlug wynalazku z liter alfabetu he¬ brajskiego tworzy sie dwie grupy matryc, odrózniajace sie gruboscia, a mianowicie: szersze litery stanowia jedna grupe matryc scisle jednakowej grubosci, wezsze zas stanowia druga grupe. Poniewaz alfabet hebrajski zawiera ogólem trzydziesci piec zasadniczych liter, to w tym dwadziescia szesc szerokich nalezy do grupy pierwszej, a osiem — waskich — do drugiej. Jedna tylko litera ,,Sz" stanowi wyjatek jako naj¬ szersza, j Stosownie do wskazanych grup liter al¬ fabetu hebrajskiego zostaja utworzone z dwóch kompletów znaków samoglosko¬ wych („Nikudot") dwie grupy matryc, któ¬ rych grubosc odpowiada scisle grubosci grup literowych.Matryce - spacje, które tworza odstepy miedzy slowami, sa równiez o trzech roz¬ miarach grubosci, a mianowicie: jedne po¬ siadaja grubosc pierwszej grupy, drugie — grubosc drugiej grupy, a zas grubosc trze¬ ciej spacji jest równa róznicy miedzy gru¬ boscia pojedynczej najszerszej matrycy ,,Sz" a gruboscia matryc pierwszej grupy.Spacje tej ostatniej grupy sluza równiez do wypelnienia wiersza.Znaki tonacyjno-akcentowe (,,Niguna") górne, które sie stawia nad literami, cyfry arabskie oraz znak zapytania naleza do grupy szerokich matryc, te zas znaki tona¬ cyjno-akcentowe, które sie stawia pod li¬ terami, oraz pozostale znaki interpunkcji naleza do grupy waskich matryc.Grubosc grupy matryc waskich ustalona jest na polowe grubosci matryc szerokich.Maszyny do skladania, jak wiadomo, zaopatrzono sa w klawiature, za pómócA której wiersze sa skladane. Klawiatura ta¬ ka zazwyczaj posiada dziewiecdziesiat kla¬ wiszów. Wzory klawiatur najlepiej i naj- dogodniej dostosowane do kompletu ma¬ tryc wedlug wynalazku sa przedstawione na zalaczonych rysunkach, w których fig. 1 przedstawia klawiature, zawierajaca piec¬ dziesiat dwie litery spólglosek alfabetu he¬ brajskiego i zydowskiego, oraz dwa kom¬ plety znaków samogloskowych, siedem zna¬ ków z grupy szerokich i osiem znaków z grupy waskich, z których ósmy znak (: — ) z grupy szerokich jest zestawiony z dwóch o lacznej grubosci znaków grupy pierw¬ szej, trzy spacje, dziesiec cyfr arabskich i dziesiec znaków interpunkcji, razem dzie¬ wiecdziesiat, przy czym rozklad klawiatu¬ ry wedlug fig. 1-ej jest dostosowany do drobnych gatunków druku, poczawszy od petitu az do „Garmond-Welisch". Fig. 2 przedstawia klawiature do tych samych ga¬ tunków druku, co wedlug fig. 1 z ta rózni¬ ca, ze zamiast dziesieciu cyfr arabskich, osmiu znaków interpunkcji, oraz dwóch liter alfabetu zydowskiego znajduje sie dwa¬ dziescia znaków tonacyjno-akcentowych: dwanascie górnych i osiem dolnych. Kla¬ wiatury zas przedstawione na fig. 3 i 4 za¬ wieraja te same litery, znaki i cyfry, co poprzednie, lecz maja inny rozklad dosto¬ sowany do wiekszych gatunków czcionek, poczawszy od „Garmond-Welisch". Litery klawiatur wedlug fig. 1 i 2 znajduja sie po lewej stronie, a wedlug fig. 3 i 4 po prawej stronie w podobnym rozkladzie, jak i na obecnych klawiaturach jezyka zydowskiego a to w celu, aby klawiatury, dostosowane do ukladu matryc wedlug wynalazku, nie byly obce zecerom, skladajacym teksty je¬ zyka zydowskiego, nowosc zas polega na tym, ze sa umieszczone na nich dwa kom¬ plety znaków samogloskowych i tonacyjno- akcentowych oraz pietnascie liter kropko¬ wanych wewnatrz. Kompletem matryc- czcionek wedlug wynalazku, rozmieszczo- - 2 —nym odpowiednio do tych klawiatur, mozna skladac wiersze w jezyku hebrajskim ze znakami samogloskowymi i znakami tona¬ cyjno-akcentowymi, w jezyku hebrajskim bez tych znaków oraz w j ezyku zydowskim.Oprócz piecdziesieciu dwóch liter wska¬ zanych na klawiaturach, znajdujacych sie w magazynie, dochodzi jeszcze dwadziescia piec liter kropkowanych u góry, rzadziej jednak uzywanych niz pozostale litery a przeto umieszczonych poza magazynem matryc. Matryce te wstawione sa do kolek¬ tora reka.Komplet matryc wedlug wynalazku mo¬ ze byc zastosowany równiez do przyspie¬ szenia i ulatwienia skladania tabel liczbo¬ wych z tekstem w alfabecie lacinskim. Ma¬ tryce takie zostaja równiez podzielone na trzy grupy co do swej grubosci. Do grupy najszerszej naleza litery: A, B, C, D, E, F, G, H, K, L, M, N, O, P, R, S, T, U, V, Y, Z, w, m i kreska. Do grupy waskich naleza: J, a, b, c, d, e, g, h, k, n, o, p, r, s, u, v, y, z, ? i wszystkie cyfry arabskie. Do grupy najwezszych naleza: I, f, i, j, 1, t oraz pozo¬ stale znaki interpunkcji. Wyjatek stanowi litera W, która moze zawierac grubosc o rozmiarze dwóch liter grupy waskich. Spa¬ cje zostaja równiez podzielone na trzy grupy coi do swej grubosci: ,,tiret" nalezy do grupy szerokich, ,,pólfiret" —< do grupy waskich i trzecia spacja do grupy najwez¬ szych.Grubosc kazdej z trzech grup matryc dla alfabetu lacinskiego jest nastepujaca: podstawowa maksymalna grubosc stano¬ wi grupa liter szerokich, grupa waskich matryc zawiera dwie trzecie i grupa naj¬ wezsza — jedna trzecia grubosci grupy sze¬ rokich.Obecnie przy róznej grubosci matryc- liter trudnosc skladania wierszy ze slowa¬ mi i liczbami w alfabecie lacinskim jedne pod drugimi na maszynach polega na tym, ze rózne cyfry, slowa i znaki musza byc dostosowane w wierszach jedne pod drugi¬ mi ,,na oko", przez co psuje1, sie wiele wier¬ szy, które nalezy skladac powtórnie kilka razy, zanim sie trafi w odpowiednie miej¬ sce. Przy matrycach-czcionkach o unormo¬ wanej grubosci, jak to jest wedlug wyna¬ lazku, sposób skladania tabel staje sie prostszy i latwiejszy, a mianowicie: wybie¬ ra sie z tabeli! ten wiersz, który ma najwie¬ cej slów i cyfr i podlug niego wypelnia sie wiersze, majace mniej slów i cyfr — spa¬ cjami, kliny zas sa postawione na tym samym miejscu, co w poprzednim wierszu.W identyczny, jeszcze latwiejszy spo¬ sób odbywa sie skladanie wierszy w jezy¬ ku hebrajskim ze znakami samogloskowymi i tonacyjno-akcentowymi. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe. Komplet matryc-czcionek do odlewu wierszy w maszynach do skladania, np. ty¬ pu ,,Linotype" lub ,,Intertype", znamienny tym, ze sklada sie z dwóch grup matryc o scisle jednakowej grubosci, ulozonych w kolejnosci najwygodniejszej do skladania tekstów w jezyku hebrajskim ze znakami samogloskowymi w dwóch wierszach, a w przypadku zastosowania znaków tonacyjno- akcentowych — w trzech wierszach, jak równiez z trzech grup do skladania tabel liczbowych z tekstem w alfabecie lacinskim. Moszek vel Moszko Josef Przepiórka.w\ 1 X 1 1 0 @ 1 1 0 i i H R] h 1 [7] fol 1 1 pr \d\ 0 frTI 0 1 1 P @ " PI 1 l 0 1 1 1 1 0 1 1 ] I i i 0 rpf] 0 0 0 fin i « i * L_J 1 * • 0 i • rri [71 ; 1 1 * 0 1 1 rn rn 0 0 0 0 77 0 0 0 [i ^./ bo opisu patentowego Nr 25513. Ark. 1. 0 1 71 10 10 10 1 1 1 \\c • '•• 0 0 1 1 * I 1 * * 1 ' 0 0 '•• " i * * * 7 7 1 0 1 i L 1 v r M 0 0 0 T — |'?| H 0 H "Do opisu patentowego Nr 25513. Ark. 2, [yl * |k| w\ 01 0 0 HI Rl 3 [j~i [o] [T z 0 pn~ Jol 0 0 2 fi 0 13 |Y| |T1 3 0 [nj pi *— 1 3 r 1 0 [T] » t # ^ V 1 1 J fil _y V 1 1 i 1 n A. pP L ] < 3 U / 3 3 6151 H ^ u '"' ' ^ L r f r i\ '' * '• rn 0 t * • • i i 0 0 i *# i " i •» * 3 f 0 ; i ** * r 0 l—¦ «» r 0 0 T ( » 3 01 0 3 1 f 1 i M: &5 6 j * 7 8 0 ( f D 2 a 7^ h' ¦ I ^1 ^ i ¥] 0 @ 71 1 rr i f^l s @ 4 •• * 1 * 4 l 1 V 0 s [rT| bl rni - %1 Do opisu patentowego Nr 25513. Ark. 3. pi] [71 i 1 PI rri [d] [n] 3 [7] [3 ITI PI [d] 0Do opisu patentowego Nr 25! Ark. 4. f II* II* II* 1 1 r :[s] '[Tl i: 1*1 [71 [¥] [71 (¥1 #iP [71 hi i 1 9 [d! 0 i fT~| 0 (Tl (Tl 1 1 f^l * " \ ** \ 1 T LJ 0 rn~| 1 T 3 1 1 [ni - [r 1 1 * 1 [iT| Tl [¥] Tl B p 1 P [T] (Tl i 1 [71 fal [71 ¦ i [d] 1 l (T| @ [T| Tl 121 Tl [71 E 0 1 1 [7] fi i -i |T ! 1 [T [T (T # i— #£.4 bruk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL