Zastosowanie panewek lozyskowych i tulejek obsadowych z natloczona warstwa ze sztucznych zywic jest niewielkie ze wzgledu na nieznaczna zdolnosc tej war¬ stwy przewodzenia ciepla i trudnosc jej polaczenia z panewka lub pierscieniem ob- sadowym. Natloczona na panewke lozy¬ skowa warstwa tworzy izolacje cieplna naokolo walu, wobec czego cieplo, wytwo¬ rzone przez tarcie, nie moze przejsc na kadlub, lecz musi byc odprowadzone wzdluz walu, utrzymujac w ten sposób równowage cieplna takich lozysk przy ma¬ lych obciazeniach, gdy nie zastosowano osobnego chlodzenia.Gdy pierscien, zaopatrzony w natlor czona warstwe, nasadzony jest na wal i obraca sie z nim w osobnym pierscieniu zewnetrznym, to cieplo tarcia przenosi sie bezposrednio na kadlub lozyska, poniewaz natloczona warstwa zapobiega jako izola¬ cja cieplna przechodzeniu ciepla na wal, wobec czego wal pozostaje stosunkowo zimny. Z doswiadczenia wiadomo, ze natlo¬ czona warstwa, nagrzewajac sie podczas obracania walu w lozysku, oddziela sie od pierscienia, gdyz material warstwy posia¬ da znacznie wiekszy wspólczynnik rozsze¬ rzalnosci cieplnej, niz stal.Oddzielaniu sie natloczonej warstwy zapobiega szczególne jej polaczenie niero¬ zerwalne wedlug wynalazku z pierscieniem ze stali. Pierscien stalowy mozna latwo u- mocowac na wale i przy odpowiednim je- gO' polaczeniu z natloczona warstwa zapo¬ biega on jej wiekszemu rozszerzaniu sie,które jest wówczas zalezne od rozszerza¬ nia sie pierscienia stalowego. v Te$L wykonany zespól lozyskowy we- \v -? Idlijg^ wynalazku skladiaf sie ze stalowego - * pierscienia^ wewnetrznego z warstwa na¬ tloczona i z pierscienia zewnetrznego. Ten zespól lozyskowy moze byc wykonany za¬ równo z powierzchnia slizgowa cylindrycz* naf jak równiez i kulista.Azeby osiagnac nierozlaczalne trwale polaczenie warstwy natloczonej z pierscie¬ niem, zaopatruje sie ten pierscien na ze¬ wnetrznym jego obwodzie w wystepy, naj¬ lepiej gesto rozmieszczone cienkie pier¬ scienie zlobkowane, a warstwa ze sztywnej zywicy zostaje natloczona na goraco na pierscieniowe wystepy i pomiedzy nie, wo¬ bec czego pierscien tworzy tylko podstawe tej natloczonej warstwy. Polaczenie takiej warstwy z pierscieniem za pomoca wyciec w ksztalcie jaskólczego ogona okazalo sie nieodpowiednie, gdyz cylindryczne po¬ wierzchnie tych wyciec tamuja kurczenie sie warstwy. Przy wykonaniu zespolu lo¬ zyskowego pierscien zewnetrzny zaklada sie w tlocznie, wewnatrz niego umieszcza sie pierscien drugi, po czym w przestrzen pomiedzy nimi wtlacza sie material, który ma utworzyc warstwe na pierscieniu wew¬ netrznym.Zespól lozyskowy z kulista powierzch¬ nia slizgowa jest wskutek tego niepodziel¬ ny, podczas gdy w zespole z cylindryczna powierzchnia slizgowa pierscien zewnetrz¬ ny usuwa sie wzdluz osi. W pierwszym lo¬ zysku oddzielenie sie powierzchni slizgo¬ wych nastepuje przez skurczenie sie natlo¬ czonej na wewnetrzny pierscien warstwy, wobec czego zespól lozyskowy wychodzi z prasy gotowy do uzycia.Poniewaz natloczona warstwa ze sztu¬ cznej zywicy posiada budowe bezpostacio¬ wa, zatem natezenia, powstajace przy tlo¬ czeniu, zanikaja stopniowo, wobec czego warstwa ta zasadniczo rozszerza sie pod¬ czas ogrzewania zaleznie od rozszerzania cieplnego pierscienia wewnetrznego, tym dokladniej, im gesciej rozmieszczone sa rowkowane wystepy pierscieniowe i im wiecej zaglebiaja sie one w warstwe natlo¬ czona. Gdy nad wystepami pierscieniowy¬ mi pozostaje jeszcze gruba czesc warstwy materialu natloczonego, to czesc ta podle¬ ga niezaleznemu rozszerzaniu sie na kon¬ cach wystepów, wówczas gra pomiedzy czesciami zespolu lozyskowego zmniejsza sie wraz z powiekszeniem sie nagrzania podczas ruchu.Przyklady wykonania wynalazku sa o- pisane ponizej i przedstawione na zalaczo¬ nym rysunku. Fig, 1 wskazuje niepodziel¬ ny zespól lozyskowy z kulista powierzch¬ nia slizgowa w przekroju podluznym we¬ dlug linii A — A na fig. 2; fig. 2 — tenze zespól w przekroju wedlug linii B — B na fig. 1^ fig. 3 — przekrój podluzny zespolu lozyskowego z cylindryczna powierzchnia slizgowa; fig. 4 — przekrój podluzny ze¬ spolu lozyskowego z warstwa natloczona, która w miare ogrzewania sie zmniejsza gre pomiedzy czesciami zespolu.Lozysko wedlug fig. 1 — 3 sklada sie z niepodzielnego pierscienia obsadowego a, polaczonego nierozlacznie z niepodzielna warstwa c, wtloczona pomiedzy pierscie¬ niowe rowkowane wystepy 6 i umieszczo¬ na w pierscieniu zewnetrznym d. Cienkie wystepy b, które koncza sie blisko pod po¬ wierzchnia slizgowa, sa po bokach swych rowkowane i nie maja zadnych powierzch¬ ni równoleglych do osi, które by hamowaly kurczenie sie warstwy c na powierzchni stykowej g pierscienia a. Po natloczeniu warstwy c, wewnatrz niej sa wcisniete wy¬ stepy rowkowane {fig. 3), wskutek czego czesc wanstwy tej bierze udzial w wydlu¬ zeniu cieplnym pierscienia wewnetrznego, podczas gdy zewnetrzna, ciensza czesc tej warstwy / podlega swobodnemu wydluze¬ niu. Przez to pozostaje gra w lozysku przewaznie utrzymana.Fig. 4 przedstawia przyklad wykona- — 2 —nia zespolu lozyskowego z warstwa natlo¬ czona, w którym gra zmniejsza sie ze wzra¬ stajacym ogrzewaniem. Aby skutek ten osiagnac, zewnetrzna gruba warstwa / jest wolna od rowkowanych wystepów pierscie¬ niowych, wobec czego wydluza sie ona swobodnie powyzej warstwy /, tak iz naj¬ wieksza gra k w stanie zimnym zmniejsza sie do najmniejszej gry i w stanie nagrza¬ nym podczas ruchu. Takie lozyska szcze¬ gólnie dobrze nadaja sie dla dokladnie pracujacych obrabiarek. Zamiast przed¬ stawionych rowkowanych wystepów pier¬ scieniowych 6 moga byc równiez wykona¬ ne wystepy o kazdym innym odpowiednim ksztalcie w przekroju, których wielkosc i ilosc powinna byc dostateczna do trwale¬ go polaczenia warstwy c z pierscieniem wewnetrznym a na jego obwodzie. PL