Turbiny naporowe z dajacymi sie obra¬ cac lopatkami wirnika (Kaplan) posiadaja aparat kierowniczy, którego lopatki przy regulowaniu sa przestawiane wraz z lopat¬ kami wirnika.Znane sa równiez turbiny, które zaopa¬ trzone sa w aparat kierowniczy z nierucho¬ mymi lopatkami. W tym przypadku regu¬ luje sie turbine obracajac odpowiednio lo¬ patki wirnika.W turbinach spiralnych mozna stosowac aparat kierowniczy z obracajacymi sie lo¬ patkami. Mozliwe jest jednak umieszczenie u wlotu wody do kanalu spiralnego narza¬ du regulujacego, który dziala na przeplyw i zoistaje obracany jednoczesnie z lopatka¬ mi wirnika.Wszelkie powyzej wymienione kon¬ strukcje posiadaja te wade, iz wraz z wiel¬ koscia turbiny zwiekszaja wymiary i ciezar aparatu kierowniczego wzglednie narzadu regulujacego, wymagaja tez wiekszej sily do regulowania, co ma wplyw na koszt wy¬ konania turbiny i stwarza trudnosci kon¬ strukcyjne.Z tych powodów starano sie budowac turbiny, nie posiadajace aparatu kierowni¬ czego, a korzystac jedynie z oslony spiral¬ nej jako kierownicy kanalowej. Jednakze w takim przypadku kanal o znanym ksztal¬ cie spiralnym pozwala na osiagniecie scisle okreslonego kata wejsciowego do wirnika, któremu odpowiadaja nieznaczne straty, jak tez i korzystne warunki przeplywowe.Przy ilosciach zas wody, wlasciwej dla ta¬ kiego kanalu spiralnego, przeplyw odbywa .sie tak, jajk pfrzy0oso\^niu nieruchomego lub ruchomego apkratu/Kierowniczego, mo¬ zliwe jest przeto osiaganie korzystnej spra¬ wnosci turbiny. Jednak podczas regulacji turbiny za pomoca ruchomych lopatek wir¬ nika przy utrzymaniu spadu i ilosci obro¬ tów lub zmiany ilosci obrotów przy nieru¬ chomych lopatkach i stalym spadzie, albo tez zmiany wysokosci spadu przy utrzyma¬ niu ilosci obrotów i polozenia lopatek kat predkosci wejsciowej do wirnika róznic sie bedzie od otrzymywanego przez spirale.Wskutek tego sprawnosc turbiny bedzie znacznie mniejsza niz sprawnosc, osiagana przy wlasciwym przeplywie wody dzieki dzialaniu ruchomego aparatu kierownicze¬ go. Z tego powodu stosowanie turbin spi¬ ralnych bez urzadzenia kierowniczego nie nadawalo sie w praktyce.Wynalazek niniejszy omija te trudnosci i dotyczy turbiny spiralnej z kierownica ka¬ nalowa, t. j. bez aparatu kierowniczego lub narzadu regulujacego. Przy rozmaitych wa¬ runkach pracy, zaleznych od wirnika, kanal spiralny wedlug wynalazku powoduje do¬ plyw cieczy do wirnika pod rozmaitymi ka¬ tami, tak jak gdyby turbina byla zaopa¬ trzona w aparat kierowniczy z obracajacy¬ mi sie lopatkami. Osiaga sie to dzieki prze¬ strzeni przejsciowej R pomiedzy miejscem S styku spirali z rura doplywowa a wirni¬ kiem L. Plaszcz spiralny turbiny, który w dalszym ciagu niniejszego opisu nazywany bedzie oslona G, umozliwia odpowiednio do warunków ruchu, wytwarzanych wirni¬ kiem, przeplyw wody bez straty w pewnej ilosci strug spiralnych, przy czym wewnatrz plaszcza nie powstaja wiry, odrywanie sie wody od scian oslony i martwe, t. zn. omi¬ jane przez wode, przestrzenie.Wynalazek dotyczy nie tylko turbin, re¬ gulowanych jedynie za pomoca obrotu lo¬ patek wirnika bez aparatu kierowniczego lub narzadu regulujacego, lub pomp z pla¬ ska krzywa sprawnosci, lecz równiez tur¬ bin lub pomp o kierownicy kanalowej, po¬ siadajacych wirnik z nieruchomymi lopat¬ kami, a i wtedy przy zmianie elementów, wplywajacych na prace tych maszyn, beda one dawaly lepsza sprawnosc, anizeli takie z nieruchomym aparatem kierowniczym.Wynalazek umozliwia równiez budowe turbiny zwrotnej, a wiec takiej, która pra¬ cuje jako pompa z dobra sprawnoscia.Na rysunku uwidocznione sa przyklady wykonania oslony titfbiny spiralnej, regu¬ lowanej za pomoca lopatek wirnika.Fig. la i 2a przedstawiaja przekrój po¬ dluzny oslony przy rozmaitych warunkach ruchu, fig. Ib i 2b — pojedyncze przekroje poprzeczne, przez które przeplywa woda, fig. lc i 2c — krzywa zmian wielkosci po¬ wierzchni przekroju wedlug fig. Ib i 2b.Fig. Id uwidocznia oslone wedlug fig. la w przekroju podluznym. Fig. 3a i 3b przed¬ stawiaja krzywe, uwidoczniajace przy roz¬ maitych warunkach ruchu przekroje po¬ przeczne oslony, przez które plynie woda podczas zasilania, a fig. 4 — 18 — w prze¬ krojach odmienne wykonania oslony.Na fig. la uwidoczniono przeplyw przez oslone spiralna z ukosnymi bocznymi scia¬ nami, której przekrój posiada ksztalt plas¬ kiej linii spiralnej, podczas stanu wielkiej konsumcji wody. Litera G oznacza oslone spiralna, litery S — S — linie styku oslo¬ ny z rura doplywowa, litera R — wolna przestrzen pomiedzy tym miejscem a ko¬ mora przejsciowa A do wirnika L. Na le¬ wej stronie fig. Id uwidoczniono przekroje 1, 2, 3, 4 oslony, pomyslane w plaszczyz¬ nach 1, 2, 3, 4, na fig. 1.W oslonie wedlug wynalazku woda do¬ plywa z przekroju 1 w kierunku strzalki x okrazajac okolo póltora raza srodek turbi¬ ny i przez przestrzen A, której szerokosc zmniejsza sie ku wirnikowi L, dostaje sie do tego ostatniego. W czesci oslony tworza sie dwie strugi wody, a mianowicie poczat¬ kowa struga x i struga y tej czesci wody, — 2 ^która nic osiagnela jeszcze wirnika L. Stru¬ gi spotykaja sie z obu stron kantu S, ruch zas dalszego wspólnego przeplywu tych strug zalezy od iloczynu jego masy i szyb¬ kosci, jak tez od cisnien na obu stronach kantu S. Kierunek tego wspólnego przeply¬ wu oznaczony jest na fig. la strzalka Zr Aby zapobiec na koncu S oddalaniu sie wo¬ dy od scian i stratom z powodu wirów, po¬ myslane przedluzenie konca S powinno od¬ powiadac w przyblizeniu kierunkowi strzalki Zx. Oprócz tego zmiana przekrojów oslony powinna w tym miejscu wykazywac mozliwa równomiernosc, azeby oba prady x i y, dotykajac sie na jednakowej szero¬ kosci, przeplywaly najzupelniej spokojnie.Fig. Ib przedstawia przekroje 1, 2, 3, 4, V i 2', przez które plynie woda od doply¬ wu 1 az do przestrzeni A wzglednie wir¬ nika L.Na fig. lc uwidoczniono graficznie zmniejszanie powierzchni tych przekrojów.F0 odpowiada wielkosci przekroju 1. Z fig, la wynika, iz zasilanie wirnika turbiny roz¬ poczyna sie w przekroju 3. Wymiar Fx te¬ go przekroju zmniejsza sie wiec do zera podczas okresu zasilania p, odpowiadajace¬ go ostatniemu obiegowi. Podczas tego o- kresu doplywa do wirnika calkowita ilosc wody, plynaca przez przekrój 3. Wymiar f\ ustala wiec warunki przeplywu przed wirnikiem i kat predkosci wejsciowej.Przeplyw wody w oslonie wedlug wy¬ nalazku, odpowiadajacy malemu zasilaniu, uwidoczniony jest na fig. 2a. Woda z prze¬ kroju / (strzalka x) plynie w strugach spi¬ ralnych; poniewaz jednak z powodu zmiany nachylenia lopatek wirnika na skutek re¬ gulacji turbiny struga powrotna, zawieraja¬ ca calkowita ilosc wody, przeplywajaca zmniejszonym przekrojem, posiada wiek¬ sza szybkosc, wiec przesuwa w lewo kieru¬ nek Z2 wspólnego przeplywu obu strug.Równiez po ponownym oibiegu woda nie doplynie do wirnika; struga powrotna y przylega wiec do strugi y. Dopiero po na¬ stepnej cwiartce obiegu rozpocznie, sie w przekroju 2" zasilanie wirnika, które trwa podczas nastepnego calkowitego obiegu i zostaje ukonczone w przekroju 2*". Wza: jemne oddzialywanie strugi x wzglednie y, y zalezy od wielkosci ruchu tych strug i cisnien. Poniewaz szybkosc strug y, y jest znacznie wieksza niz szybkosc strugi x (stosunek szybkosci jest odwrotny niz sto¬ sunek przekrojów 1, V, 1'), a ilosc wody strumieni y, y odpowiada ilosci wody stru¬ mienia x, predkosc strug y, y jest znacz¬ nie wieksza niz predkosc strugi x. Kierunek Z2 zalezy wiec glównie od strug y, y. Ko¬ nieczne jest wiec, aby przestrzen R pomie¬ dzy kantem S a wirnikiem L (fig. 1), przez która plyna strumienie y, y, posiadala do¬ statecznie wielkie wymiary, tak azeby przy przeplywie tych strug nie powstaly straty, powodowane dlawieniem. Oprócz tego sze¬ rokosci strug y powinny byc jednakowe, a kierunek kantu S powinien odpowiadac kie¬ runkowi strzalki Z2. Kierunek kantu S be¬ dzie wiec nadawal sie dla wszelkich warun¬ ków ruchu, jezeli bedzie sie znajdowal po- miedzy strzalkami Z1 i Z2. Aby zapobiec stratom z powodu wirów, nalezy nadac po¬ wierzchniom wewnetrznym plaszcza spiral¬ nego w okolicy kantu S taki ksztalt, azeby przy polaczeniu strumieni xi y nie powsta¬ waly martwe przestrzenie. W wypadku tur¬ biny koniec ten powinien posiadac ksztalt ostrza, a przy pompie — ksztalt odpowia¬ dajacy linii strug.Fig. 2b przedstawia przekroje 1\ 2, 3, 4, 1\ 2\ 3\ 4\ r, 2", 3",4" i r\ przez które plynie woda od doplywu / az do zupelnego zasilenie wirnika.Na fig. 2c uwidoczniono graficznie zmia¬ ny powierzchni przeplywów wody, w zalo¬ zeniu podwójnego obiegu wody w turbinie spiralnej. F0 oznacza powierzchnie przekro¬ ju 1, która w przekrojach 2, 3 zmniej¬ sza sie szybko, a mianowicie z powodu od¬ dzialywania strug y i yf. Poczynajac od przekroju 3 zmiany powierzchni w przybli- — 3zeniu staja sie mniejsze podczas wiekszej ilosci obiegów wzglednie wykres ich prze¬ biega lagodnemu falami. Woda plynie wzdluz linii spiralnych, lecz niesymetrycz¬ nie wzgledem osi; przeciwnie, szybkosc jej zwieksza sie i zmniejsza na przemian, przy czym zwiekszenie powstaje przy przeply¬ wie przekrojów 4 i 4\ a zmniejszenie — przy przeplywie przekrojów 2 i 2". Aby zapobiec podczas tego okresu wirom i od- dalaniom wody od scian oslony, nalezy tej ostatniej nadac taki ksztalt, aby zmiana przeplywanych przekrojów byla zupelnie ciagla, a podczas zmniejszania szybkosci nie zostala przekroczona dozwolona roz¬ bieznosc strug cieczy. Zasilanie wirnika rozpoczyna sie przy przekroju 2" i trwa podczas calego obiegu, a wiec okresu p, podczas którego wymiar powierzchni F2 zmniejsza sie do zera. Powierzchnia F2 ustala warunki przeplywu przed wirnikiem jako tez i kat wejsciowy.Na fig. 3a i 3b przedstawiono porówna¬ nie okresów zasilania p przy przeplywie wedlug fig. la i 2a, przy czym fig. 3a od¬ powiada fig. la, a wiec wielkiemu zasila¬ niu, a fig. 3b — fig. 2a, wiec malemu zasi¬ laniu. Szybkosc, z jaka zmniejszaja sie wy¬ miary powierzchni przekrojów przez które ciecz przeplywa, jest wartoscia wlasciwa dla kazdej oslony; od wielkosci tej zalezy przeplyw przez komore przed wirnikiem i kat wejsciowy. Wymiar F1 poczatkowego przekroju na fig. 3a odpowiada w przybli¬ zeniu potrójnemu takiemu wymiarowi F2 na fig. 3b. Poniewaz szybkosci przeplywu w o- bu przypadkach sa w przyblizeniu sobie ró¬ wne, przy zasilaniu wedlug fig. 3a doplywa do wirnika potrójna ilosc wody w porów¬ naniu z iloscia wody wedlug fig. 3b. Wobec tego kat wejsciowy wedlug fig. 3a jest zna¬ cznie wiekszy niz kat taki wedlug fig. 3b.Przy warunkach, odpowiadajacych fig. 3a, zasilanie wirnika w oslonie wedlug wyna¬ lazku zostaje tukonczone po uplywie 1V^ o- Wegu, podczas gdy warunki, odpowiadaja¬ ce fig. 3b, wymagaja dla tego celu QA o- biegu. Jezeli by wymagane bylo doprowa¬ dzanie do wirnika calkowitej ilosci wody po uplywie jednego obiegu, podobnie jak to jest w oslonach spiralnych z urzadzeniem kierowniczym, zmniejszanie wielkosci po¬ wierzchni kazdorazowo przeplywanych przekrojów oslony wedlug fig. la odpowia¬ daloby liniom kreskowanym na fig. 3a i 3b.Wymiar F0 przekroju doplywowego zmniej¬ szylby sie do zera podczas jednego1 obiegu.W przeciwienstwie do tego dzieki wza¬ jemnemu oddzialywaniu wirnika w oslonie spiralnej wedlug wynalazku i kilku spirali wodnych otrzymuje sie zupelnie odmienna i do tego zmienna zasade kurczenia sie po¬ wierzchni przeplywanych przekrojów, za¬ leznie od warunków ruchu (fig. 3a i 3b).Wynika z tego, iz w jednej i takiej samej oslonie wedlug wynalazku zmniejszanie przekrojów bedzie odbywalo sie rozmaicie, zaleznie od warunków przeplywu; dziala¬ nie wiec oslony na wode bedzie rozmaite, poniewaz kazdy odmienny uklad strug wo¬ dnych wymaga odpowiedniego kata wej¬ sciowego do wirnika. Analiza niniejsza da¬ je punkt wejscia do wykonania oslony spi¬ ralnej bez aparatu kierowniczego lub na¬ rzadu regulujacego, lecz z zmiennym katem doplywowym do wirnika przy rozmaitych warunkach ruchu, przy czym oslona taka pracowalaby podobnie, jak oslona z rucho¬ mym urzadzeniem kierowniczym.Oslona ta bedzie posiadala pewien wol¬ ny przeplywowy przekrój poprzeczny po¬ miedzy miejscem styku spirali z rura do¬ plywowa a wirnikiem jako tez ksztalt spi¬ ralny, umozliwiajacy powstawanie rozmai¬ tych warunków przeplywu.Kierunek przeplywu Z zalezy od wza¬ jemnego oddzialywania na siebie strumieni x, y, y. Kierunek ten moze byc rozmaity odpowiednio do cisnien i wielkosci ruchu strumieni x, y, y. Przy koncu S powstaje odchylenie katowe w jednym lub drugim kierunku, podobnie jak przy koncu odply- — 4 —wowym lopatek wirnika, to znaczy, kieru¬ nek strumienia y jest poza ostatnia krawe¬ dzia konca S odchylony od geometrycznego kierunku tej krawedzi o pewien kat. Stru¬ mien wody posiada to odchylenie przy roz¬ maitych warunkach ruchu, pomimo iz ci¬ snienia i szybkosci z prawej i lewej strony konca S sa rozmaite.Odchylenie to powinno byc równe wzdluz calkowitej krawedzi konca S, po¬ niewaz w przeciwnym przypadku rozmaite kierunki szybkosci powoduja wiry ponad glównym strumieniem, podobne do wirów na krawedziach smig samolotów i smigiel.Wiry te dzialaja szkodliwie na glówny prad. W wypadku oslony wedlug wynalaz¬ ku rozmaite odchylenie katowe przy roz¬ maitych warunkach ruchu dziala podobnie, jak ruchomy narzad regulujacy w niewiel¬ kim oddaleniu od konca S.Przeplyw w oslonie spiralnej wedlug wy¬ nalazku przy uwzglednieniu wymienionych zasad odbywa sie z malymi stratami, a wiec bez wirów, nie jest jednak symetrycz¬ ny wzgledem osi, lecz owalny w mniejszym lub wiekszym stopniu. W przestrzeni R po¬ miedzy kioncem S a wirnikiem przeplyw ten zmienia sie na przeplyw w przyblizeniu sy¬ metryczny wzgledem osi, tak iz osiaga sie korzystne warunki zasilania wirnika.Straty na tarcie sa stale nieznaczne, po¬ niewaz przy wielkim zasilaniu szybkosc jest wielka, woda odbywa jednak jedynie jeden obieg, podczas gdy przy malym zasilaniu i- losc obiegów jest wieksza, lecz jedna stru¬ ga wody plynie na drugiej.Dalsza zaleta polega na tym, iz nie po¬ wstaja straty na tarcie iz powodu wirów, wytwarzane wewnatrz oslony dzialaniem u- rzadzenia kierowniczego z lopatkami rucho¬ mymi lub nieruchomymi wzglednie dziala¬ niem innego narzadu regulujacego. Mniej¬ sze jest równiez niebezpieczenstwo zatyka¬ nia przez zanieczyszczenia.Oslone spiralna G, która umozliwia taki przeplyw wody bez strat w jednym obiegu spiralnym lub w ich wiekszej ilosci dzidki zastosowaniu przestrzeni R pomiedzy kon¬ cem S a wirnikiem L, mozna wykonac w sposób rozmaity, zaleznie od przekroju po¬ przecznego oslony i wymaganego ksztaltu srodkowej warstwy strug wodnych.Oslona, przedstawiona na fig. 4, wyko¬ nana jest wzdluz plaskiej linii spiralnej ja¬ ko linii tworzacej, posiada czworokatne przekroje poprzeczne o stalej wysokbsci, a doplyw do wirnika jest niesymetryczny. Li¬ nia tworzaca oslony wedlug fig. 5 jest uko¬ sna linia spiralna, a jej przekroje poprzecz¬ ne sa czworokatne. Wykonanie to odpowia¬ da znanemu wykonaniu ukosnego urzadze¬ nia kierowniczego. Na fig. 6 przedstawiono oslone z cylindryczna linia srubowa jako li¬ nia tworzaca i z czworokatnymi przekroja¬ mi poprzecznymi o stalej wysokosci. Oslona ta, odpowiadajaca urzadzeniu kierownicze- m,u z przeplywem wzdluz jego osi, nadaje sie dla turbin srubowych i osiowych pomp odsrodkowych. Fig. 7 uwidocznia oslone spiralna wykonana wedlug srubowej linii, skierowunej ukosnie w góre i posiadajaca czworokatne przekroje poprzeczne o stalej wysokosci. Linia tworzaca oslony wedlug fig. 8, posiadajacej przekroje poprzeczne o kszlalcie trapezowym i o zwiekszajacych sie wysokosciach, jest ukosna linia spiralna, a linia tworzaca oslony wedlug fig. 9 z przekrojami poprzecznymi o ksztalcie tra¬ pezowym i o zmniejszajacych sie wysoko¬ sciach — plaska linia spiralna. Fig. 10 przedstawia oslone, wykonana wedlug wznoszacej sie linii spiralnej jako tworza* cej i posiadajaca przekroje poprzeczne o dowolnym ksztalcie i zmniejszajacych sie wysokosciach, a fig. 11 — oslone, wykona¬ na wedlug ukosnej linii spiralnej jako two¬ rzacej i posiadajaca okragle przekroje po¬ przeczne o stalej wysokosci. Na fig. 12 uwi¬ doczniono oslone, której linia tworzaca jest cylindryczna linia srubowa z takimi jak w wypadku poprzednim przekrojami, na fig. 13 — oslone, której linia tworzaca jest u- — 5 —kosna linia srubowa i która posiada zakrzy¬ wione przekroje poprzeczne o ubywajacej wysokosci i zakrzywiona krawedz konca S, a na fig. 14 — oslone, której linia tworzaca jest ukosna linia spiralna i która posiada czworokatne przekroje poprzeczne o zmniejszajacych sie wysokosciach i za¬ gieta krawedz konca S. Linia tworzaca oslon wedlug fig. 15 i 16, posiadaja¬ cych czworokatne wzglednie okragle przekroje poprzeczne o zmniejszajacej sie wysokosci i krawedz konca S, zagieta w ksztalcie litery C wzglednie zakrzywiona, jest plaska linia spiralna. Fig. 17 i 18 przedstawiaja olslony, wykonane wedlug plaskiej linii spiralnej jako tworzacej, przy czym pierwsza oslona posiada czworokatne przekroje poprzeczne o zmniejszajacych sie wysokosciach, krawedz konca S zagieta po¬ dwójnie i boczne sciany przestrzeni R o ksztalcie stozkowym, a oslona druga — o- walne przekroje poprzeczne o zmniejszaja¬ cych sie wysokosciach, owalna krawedz konca S i boczne sciany przestrzeni R o o- walnym ksztalcie stozkowym (powierzchnie nie rotacyjne).Wynalazek nie wymaga koniecznie ta¬ kiego wykonania konca S, aby srodkowa li¬ nia tegoz znajdowala sie akurat pomiedzy kierunkami ZL i Z2, chyba ze dopuszczalne granice odchylenia katowego przeplywaja¬ cych strug sasiednich zostana przekro¬ czone.Oslona moze posiadac wzdluz calej dlu¬ gosci stala wysokosc (fig. 4, 5, 6, 7, 11, 12), lub tez wysokosci zmienne (fig. la, 8, 9, 10, 13, 14, 15, 16, 17 i 18). Krawedz konca S moze byc linia prosta fig. Id, 4 — 16), li¬ nia zakrzywiona (fig. 11 — 13 i 16) lub za¬ gieta (fig. 14, 15, 17, 18). W ostatnich dwóch przypadkach czesc koncowa oslony posiada ksztalt wkleslej powierzchni, za¬ glebiajacej sie w czesc doplywowa oslony, zakonczonej zakrzywiona lub zagieta kra¬ wedzia. Wazne jest, aby powierzchnia kra¬ wedzi byla omywana przez wode na obu stronach.Boczne sciany przestrzeni R utworzone sa normalnie z powierzchni obrotowych; mozna jednak stosowac powierzchnie, które np. dostosowujac sie doi zalozonych warun¬ ków ruchu moga otrzymac ksztalt stozkowy (fig. 17 i 18).Opisane przyklady nie wyczerpuja moz¬ liwosci ksztaltowania oslony. Ksztalt ten zostaje wyznaczony z hydraulicznego punk¬ tu widzenia przez przeprowadzenie odpo¬ wiednich prób przy uwzglednieniu zasady wynalazku. Poniewaz w przestrzeni A nie zastosowano zadnego urzadzenia kierowni¬ czego wzglednie w oslonie na poczatku strug wody narzadu regulujacego, mozna stosowac latwo ksztalty skomplikowane pod wzgledem geometrycznym w wysokim stopniu.Jezeli turbina lub pompa jest osadzona nai pionowym wale, oslona moze byc otwar¬ ta na górnej powierzchni, tak iz górna po¬ wierzchnia przeplywajacego strumienia wo¬ dy nie jest przykryta. W tym przypadku spadek az do wirnika wzglednie wysokosc slupa wody powyzej wirnika odpowiada wysokosci strumienia wody w oslonie. Tak np. mozna wykonac turbine wedlug fig. 4 i 8 nie stosujac górnej bocznej sciany, tak iz górna powierzchnia strumienia wody w spi¬ rali nie jest przykryta.W celu zwiekszenia wytrzymalosci mo¬ ze zajsc koniecznosc umieszczenia podpór w przestrzeni A, które jednak nalezy sta¬ rannie uksztaltowac i nadac im taki kieru¬ nek, aby nie przeszkadzaly przeply¬ wowi.Przy stosowaniu turbiny jako maiszyny roboczej (pompy odsrodkowej) przebiegi w oslonie odbywaja sie w kierunku przeciw¬ nym niz kierunek przebiegów w turbinie.Zamiast wody nadaje sie jako srodek napedowy kazda dowolna ciecz, para lub gaz- — 6 — PL