Wynalazek dotyczy urzadzenia kon¬ trolnego do nadzorowania i utrzymywania mozliwie stalej temperatury wody chlodza¬ cej w silnikach spalinowych, umieszczo¬ nych na pojazdach silnikowych, jak np, samolotach. Urzadzenie to w mysl wyna¬ lazku ma zapobiegac obnizaniu sie tempe¬ ratury wody chlodzacej w silnikach spali¬ nowych ponizej pewnej okreslonej granicy minimalnej. Przez wlaczanie dodatkowego zródla ciepla zostaje doprowadzone do wody chlodzacej cieplo wówczas, gdy temperatura tej wody obnizy sie do tem¬ peratury, wynoszacej np. 20°C. Urzadze¬ nie to w polaczeniu z piecami, ogrzewa¬ czami na ciepla wode i podobnymi zró¬ dlami ciepla moze byc zuzytkowane do o- grzewania pomieszczen pojazdów silniko¬ wych.Na rysunku przedstawiono przyklad Wykonania urzadzenia wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia schemat ukladu urza-dzenia wedlug wynalazku, fig. 2 — upro¬ szczona odmiane schematu wedlug fig. 1, i^4' 8 — wymfenfiik cietfla w przekroju pp- djuanym; fig. 3& — podluzny, przekrój przez oczyszczacz dyszy paliwowej, fig. 4 — przekrój poprzeczny przez wymiennik ciepla wdluz linii IV — IV na fig. 3, fig. 5 — czesciowy przekrój poprzeczny przez wymiennik wzdluz linii V — V na fig. 3, fig. 6 — taki sam czesciowy przekrój po¬ przeczny wzdluz linii VI — VI na fig. 3, fig. 7 — czesciowy przekrój podluzny przez ten wymiennik wzdluz linii VII — VII na fig- 6, fig. 8 — taki sam czesciowy prze¬ krój podluzny wzdluz linii VIII —^ VIII na fig. 6, fig. 9 — ogólny widok z boku urza¬ dzenia, zawierajacego wymiennik ciepla, przekaznik, przyrzad zaplonowy i pompe benzynowa, fig. 10 — widok z przodu tego urzadzenia, wreszcie fig. 11 — podluzny przekrój przez dodatkowy zbiornik pali¬ wowy urzadzenia.W ukladzie urzadzenia wedlug fig. 1 jest zastosowany termostat T, zanurzony w wodzie chlodzacej silnika spalinowego albo znajdujacy sie pod bezposrednim lub pod posrednim dzialaniem tej wody chlo¬ dzacej, przy czym termostat moze byc wy¬ konany w postaci termometru rteciowego lub ogniwa termicznego. Termostat jest polaczony elektrycznie z masa E poprzez cewke przekaznika III, oraz z bateria B — za pomoca przewodu a poprzez wylacznik S. Bateria B jest przylaczona za pomoca przewodu c do ziemi wzglednie do masy E pojazdu silnikowego, np wagonu motoro¬ wego lub samolotu. Do baterii B przylaczo¬ ny jest, poprzez bezpiecznik, glówny wy¬ lacznik S, który moze byc wykonany w po¬ staci wylacznika dwubiegunowego, przery¬ wajacego oprócz przewodu a równiez i przewód b. Oprócz tego do przewodu b przylaczony jest- znany obwód zaplonowy d wraz z wylacznikiem S', przenaczonym do wywolywania zaplonu silnika spalino¬ wego. Przewód a jest polaczony z rtecia termometru T. Przewód b, odgaleziony bocznikowo od obwodu zaplonowego, jest ^polaczony z zatopionym sztyfcikiem kon¬ taktowym e termostatu T i z przekazni¬ kiem ///. Sztyfcik kontaktowy e umie¬ szczony jest w miejscu, które górny koniec slupka rteci osiaga przy temperaturze oko¬ lo 35°C. Sztyfcik kontaktowy e polaczony jest, poprzez kontakt przekaznikowy /, z drugim sztyfcikiem kontaktowym g, doty¬ kanym przez górny koniec slupka rteci wówczas, gdy temperatura wody chlodza¬ cej silnika osiaga temperature 20QC, Prze¬ kaznik /// wraz z termostatem polaczony jest wahadlowo z przekaznikiem //, a to za posrednictwem dwóch kontaktów prze¬ kaznikowych f i h oraz przewodów 6 i i, przy czym cewki przekazników i przewód i sa polaczone z masa E. Przekazniki // i /// sa polaczone za pomoca przewodów i i o z przekaznikiem / i z kontaktem prze¬ kaznikowym k, z którymi kolejno polaczo¬ ne sa elektromagnetyczny oczyszczacz R dyszy oraz opornik grzejny H z równole¬ gle do niego wlaczona lampa sygnalowa L.Z drugiej strony opornik grzejny H, który sluzy do wstepnego ogrzewania palników, i lampa sygnalowa L sa przylaczone do ma¬ sy E poprzez dwumetalowy kontakt p.Równiez elektromagnetyczny oczyszczacz R dyszy oraz cewka przekaznika / sa z drugiej strony przylaczone do masy E po¬ przez dwumetalowy kontakt n. Kontakt przekaznikowy k jest polaczony z pompa benzynowa Piz przyrzadem zaplonowym Z, przy czym pompa benzynowa i przy¬ rzad zaplonowy sa wykonane w sposób znany. Z drugiej strony pompa benzyno¬ wa P jest polaczona z masa E, a pierwot¬ ne uzwojenie przyrzadu zaplonowego Z jest polaczone poprzez kontakt dwumeta¬ lowy m równiez z masa E. Kontakty dwu- metalowe m i p moga byc wykonane rów* niez w postaci jednego kontaktu dwume- talowego przy uzyciu przewodu, zaznaczo¬ nego linia kreskowana na fig. 1. Uzwojenie — 2 —wtórne przyrzadu zaplonowego Z posiada z jednej strony iskiernik /, a z drugiej strony jest bezposrednio polaczone z ma- sa. .& Grzejnik urzadzenia sklada sie np. z palnika na lekkie ciekle paliwo, jak np, benzyne lub nafte, w znanym wykonaniu.Do tego grzejnika zostaje doprowadzone za pomoca pompy P paliwo, np. benzyna, w sposób nizej opisany. Oczyszczacz R dy¬ szy sluzy do czyszczenia tej dyszy, z któ¬ rej paliwo doplywa nastepnie do palnika, aby uniknac zanieczyszczenia dyszy, po¬ wodujacego gaszenie plomienia palnika, co z kolei powoduje przerwy w ogrzewaniu.Przyklad konstrukcyjnego wykonania przedmiotu wynalazku przedstawiono na fig-3—11.Ogrzana w silniku woda chlodzaca do¬ plywa króccem 2 do wymiennika ciepla 1, z którego wyplywa nastepnie króccem 3 (fig. 3 i 9). W komorze 4 wymiennika 1 u- mieszczony jest znany palnik 5. Rurka 6 doprowadzane jest paliwo z pompy P do kanalu pierscieniowego 7 palnika 5, gdzie paliwo wyparowuje w postaci gazu i do¬ plywa rurkami 8, 8' (fig. 5) do dyszy 9, a stad porzez turke 10 do glowicy 11 palni¬ ka, opuszczajac palnik otworkami 13, W tym miejscu paliwo zostaje zapalone w sposób nizej opisany. Powstale cieplo spa¬ lin zostaje równomiernie rozprowadzone za pomoca zaslony 14, przy czym spaliny przeplywaja przez rury 16 ku górze, o- grzewajac wodef otaczajaca te rury. Cie¬ ple, jeszcze niezuzyte ostatecznie spali¬ ny opuszczaja wymiennik otworami 17.Palnik 5 jest przymocowany za pomoca na¬ kretki 18 do plyty podstawowej 20. Za¬ slona 14 jest osadzona na trzech podpór¬ kach* przytwierdzonych do plyty podsta¬ wowej 20. Pompa P, w dowolnym znanym wykonaniu, zasysa paliwo ze zbiornika i wtlacza je poprzez rurke 6 do palnika 5.Do rurki 6 korzystnie jest wbudowac dlaw- nice (na ryaunku nie przedstawiona), skla¬ dajaca sie np, z kilku róznych warstw kraz-: ków pilsniowych i metalowych, dzieki cze¬ mu paliwo otrzymuje równomierna szyb¬ kosc przeplywu, tak iz na palnik nie od¬ dzialywaja ujemnie postepowo-zwrotne ru¬ chy tloczka pompy P. W celu unikniecia, aby wyparowane paliwo z jakiegokolwiek badz powodu nie cofnelo sie z powrotem do pompy, rurka 6 miedzy dlawnica i palni¬ kiem posiada ksztalt srubowej wezownicy 6', w której wyparowane paliwo ulega o- chlodzeriiu.Miedzy dysza 9 i rurka 10 umieszczona jest siatka ochronna 23, zapobiegajaca prze¬ dostawaniu sie do dyszy zanieczyszczen z zewnatrz. Do doprowadzania do komory 4 i palnika 5 powietrza swiezego, sluza o- twory 24, wykonane w plaszczu wymienni¬ ka 1, a zasloniete podwójna siatka ochron¬ na. Przed wylotowymi otworami 17 wy¬ miennika 1 jest umieszczona równiez po¬ dwójna siatka ochronna- Na jednej z podpórek 21 (fig. 3, 5 i 8) umieszczony jest dwumetalowy kontakt p, a miedzy obu pozostalymi podpórkami 21 — dwumetalowy kontakt n, znajdujacy sie bardzo blisko grzejnika H. Na brzegu zaslony 14 umocowany jest pasek dwume¬ talowy 28, który na wolnym koncu posiada srubke nastawcza 29, opierajaca sie stale na glowicy 11 palnika i dociskajaca te glowice ku dolowi. Skoro po uruchomieniu ukladu ogrzewa sie palnik 5f pasek 28 dociska glowice 11 mocniej do podkladka tak iz glowica ta, nawet w przypadku stosowa¬ nia urzadzenia w pojezdzie, narazonym na wstrzasy, nie moze powodowac szmerów.Zaslona grzejna 14 jest stale dociskana srubami 30 do kanalu pierscieniowego 7, Iskiernik / (fig. 6 i 7) znajduje sie mie¬ dzy glowica 11 palnika i srodkowa elek¬ troda swiecy zaplonowej 31, przytrzymy¬ wanej w rurce izolacyjnej 32, a umocowa¬ nej w zacisku 33 na plycie 20. Ta ostatnia jest przymocowana srubami do pionowej plyty 34, na której osadzone sa: pompa pa- — 3 —liwowa P, przyrzad zaplonowy Z i prze¬ kazniki /, //, ///, umieszczone we wsipól- nej skrzynce K. Na przyrzad Z i na skrzyn¬ ke K moze byc zalozona wspólna oslona ochronna. Plaszcz wymiennika / jest na dole tak wygiety, aby wygiecie to zachodzi¬ lo pod pierscien 35, przymocowany sruba¬ mi 36 djo plyty 20. Po pewnym obluznieniu srub 36, wymiennik 1 moze byc obracany wokolo wlasnej osi po odlaczeniu rur do¬ prowadzajacych, polaczonych z wymienni¬ kiem, Urzadzenie wedlug wynalazku dziala w sposób nastepujacy. Jezeli temperatura wo¬ dy chlodzacej silnika wynosi mniej niz 20°C, wówczas po wlaczeniu wylacznika S rtec termostatu T zostaje polaczona z jed^ nym biegunem baterii B. Równoczesnie prad przeplywa przez kontakt przekazni¬ kowy h i przewód i do grzejnika H i do lampy sygnalowej L. Wówczas nastepuje podgrzewanie, zgazowanie i wyparowanie paliwa w wymienniku 1. Swiatlo lampy L wskazuje na to, iz prad elektryczny prze¬ plywa przez grzejnik H z bateria B, czyli ze podgrzewanie w wymienniku 1 odbywa sie normalnie. Równoczesnie prad prze¬ plywa przez oczyszczacz R dyszy znanej budowy oczyszczajac dysze. Kontakty przekaznikowe h przekaznika /// sa doci¬ skane do siebie z pewna sila. Natomiast kontakty przekaznikowe / odsuwaja sie od siebie po wzbudzeniu przekaznika //, a kontakty przekaznikowe k — po wzbudze¬ niu przekaznika /. Skoro grzejnik H osia¬ gnie pozadana temperature podgrzewania, kontakt dwumetalowy n przerywa obwód pradu oczyszczacza R dyszy i cewki prze¬ kaznika /, wskutek czego kontakty prze¬ kaznikowe k zostaja zamkniete z pewna sila po ustaniu wzbudzania przekaznika /, a jednoczesnie pompa benzynowa P i przy¬ rzad zaplonowy Z zostaja uruchomione.Igla oczysizczacza R dyszy oddala sie pod dzialaniem pewnej sily od kanalu tej dy¬ szy, a pompa benzynowa tloczy benzyne do podgrzanego palnika. Jednoczesnie w miej¬ scu / powstaja iskry, zapalajace pali¬ wo, które zostalo uprzednio odparowane wzglednie zgazowane przez grzejnik H w komorze 7. Wówczas palnik zaczyna dzia¬ lac i ogrzewa wode chlodzaca silnika, znaj¬ dujaca sie np. w wezownicy na wode chlo¬ dzaca lub w kociolku wodnym. Kontakty h przekaznika /// pozostawaly w tym czasie zamkniete. Dzieki oddzialywaniu plomieni palnika kontakty dwumetalowe m i p wzglednie zespolone ze soba kontakty m i p przerywaja z czasem obwody pradu grzejnika H, lampy sygnalowej L i przy¬ rzadu zaplonowego Z.Gdy temperatura wody chlodzacej sil¬ nika sie podnosi, slupek rteci termostatu T dotyka sztyfcika kontaktowego g4 wsku¬ tek czego nie zastaje zamkniety na razie zaden z obwodów pradu, a palnik w dal¬ szym ciagu samoczynnie podgrzewa wode chlodzaca silnika. Jezeli temperatura tej wody chlodzacej osiagnie 35°C, wówczas slupek rteci termometru T styka sie z sztyfejkiem kontaktowym e. Przekaznik III zostaje wzbudzony, kontakty przekazniko¬ we h odsuwaja sie od siebie, a jednocze¬ snie pompa benzynowa P zostaje wylaczo¬ na, a poniewaz tloczenie paliwa ustaje, przeto plomien palnika gasnie. Wskutek rozwierania kontaktów przekaznikowych h zostaje równiez przerwany obwód pradu cewki przekaznika //, kontakty zas prze¬ kaznikowe / zwieraja sie samoczynnie.Urzadzenie jest wówczas nieczynne i pozo¬ staje w spoczynku az do opadniecia tem¬ peratury wody chlodzacej silnika ponizej 20°C.Wskutek ochlodzenia sie wody do pew¬ nej minimalnej temperatury, kontakty dwu¬ metalowe m, ni p z powrotem zwieraja od¬ powiednie obwody pradu, dzieki czemu ob¬ wody pradu grzejnika H, lampy sygnalo¬ wej L, cewki pnzekaznika /, oczyszczacza R — 4 —dyszy palwowej i przyrzadu zdploaowe& Z staja sie z powrotem czynne. Jezeli w tym czasie temperatura obnizy sie poaizef 20°C, wówczas, dzieki przerwaniu pradu miedzy rtecia i kontaktem g wzglednie dzie¬ ki przerwaniu obwodu pradu cewki prze¬ kaznika ///, zostaja mechanicznie zamknie¬ te kontakty przekaznikowe h, wskutek cze¬ go wszystkie powyzej przytoczone obiegi pracy odbywaja sie ponownie. W przypad¬ ku zamknietego obwodu pradu urzadzenia podczas pracy silnika spalinowego mozna, przez wzbudzanie przekaznika /// za pomo¬ ca oddzielnego przewodu &, wylaczyc caly uklad, gdy woda chlodzaca jest ogrzewana w dalszym ciagu przez pracujacy silnik.Wylaczenie pradu moze uskuteczniac rów¬ niez termostat w ten sposób, aby przy tem¬ peraturze 35°C wzbudzal przekaznik /// powodujac wylaczenie ukladu elektryczne¬ go. Przekazniki // i /// moga byc wykonane lacznie jako jeden przekaznik przelaczaja¬ cy /', przedstawiony w odmianie urzadzenia na fig. 2.Do glównego obwodu pradu tego ukladu moze byc wlaczony kontakt dwumetalowy, który przy okreslonej zbyt wysokiej tempe¬ raturze, eo moze miec miejsce wówczas, kiedy w oslonie silnika wzglednie w zbior¬ niku zabraknie wody, powoduje wylacze¬ nie pradu i chroni zbiornik przed ewen¬ tualnym wyzarzaniem sie.W rurociagu, doprowadzajacym paliwo, lecz przed ^pompa P, korzystnie jest umie¬ scic zamkniety zbiornik bezpiecznikowy (fig. 11), tak aby urzadzenie moglo praco¬ wac przez szereg godzin równiez wtedy, gdy np. w glównym zbiorniku paliwowym zabraknie benzyny. Rurka, doprowadzajaca paliwo, prowadzi do górnej czesci zamknie¬ tego zbiornika bezpiecznikowego, przy czym paliwo wyplywa z tego zbiornika przez za¬ nurzona rurke, siegajaca prawie dna tego zbiornika.Zamiast przekaznika / mozna zastoso¬ wac wylacznik dwu&stalwwy^ tek samo przyrzad zaplonowy, zawierajacy irtduktóf iskrowy, mozna zastapic spirala zaro\*a.Najlepiej jest, gdy kontakty dwumetókrt/re sa zaopatrzone w mechaniczni narzady na¬ pinajace. Ocizyszczacz R dyszy paliwowej moze byc uruchomiany rówutez recznie, a nie samoczynnie, za pomoca wylacznika na¬ ciskowego- Zastosowany w urzadzeniu kontrolnym wedlug wynalazku oczyszczacz R dyszy pa¬ liwowej posiada korpus 101, polaczony z dysza paliwowa 9, na która nakrecona jest pokrywka 103, w której z kolei miedzy krazkami uszczelniajacymi 104, 105 umie¬ szczona jest plytka 106 z otworem prowad- niczym na rdzen 107 cewki. Plytka 106 jest utrzymywana w prawidlowym polozeniu za pomoca tulei 110. Oslona dyszy, z wyjat¬ kiem otworu prowadniczego na iglice, jest ze wszystkich stron szczelnie zamknieta.Rdzen 107 jest luzno prowadzony w pro¬ wadnicy plytki 106 i posiada na koncu, przeciwleglym iglicy 114, wzmocnienie 111.Doplyw pradu do uzwojen cewki odfeywa sie poprzez zacisk 113, od którego prowa¬ dzi jeden przewód, polaczony z uzwoje¬ niem tej cewki.Dzialanie tego oczyseczacza dyszy pa¬ liwowej urzadzenia jest nastepujace. Po wzbudzeniu cewki wzmocnienie 111 rdze¬ nia 107 zostaje wciagniete do srodka ceW- ki. Rdzen 107, a wraz z nim i iglica 114 zostaja przesuniete ku górze, przy czym iglica usuwa z otworku wylotowego dyszy 9 zanieczyszczenia. Paliwo, splywajace ku dolowi z dyszy 9, zbiera sie w przestrzeni 115. PL