Wynalazek dotyczy pierscieniowych rdzeni tasmowych lub drutowych, zwla¬ szcza do cewek obciazeniowych daleko¬ sieznych przewodów teletechnicznych, w szczególnosci dotyczy takich rdzeni, które sa wyrabiane z drutów lub tasm podda¬ nych obróbce na zimno.Znane jest zastosowanie do przenosni¬ ków, cewek Pupina i t. d. rdzeni, zwinie¬ tych z drutów lub tasm, poddanych obrób¬ ce na zimno a wykonanych z materialu magnetycznego. Cewki o rdzeniach z tasm poddanych obróbce na zimno, wykonanych zwlaszcza ze stopów zelaza z niklem, po¬ siadaja male straty histeretyczne i duza stalosc swych wlasciwosci magnetycznych.Zwijanie w ksztalt rdzenia, zwlaszcza w ksztalt rdzenia pierscieniowego, tasm i dru¬ tów z materialu magnetycznego powoduje powstawanie w materiale tym naprezen, które wplywaja ujemnie na wlasciwosci magnetyczne rdzenia. Aby usunac te na¬ prezenia nalezy rdzenie po zwinieciu tasm lub drutów wyzarzac. W przypadku wyro¬ bu rdzeni z tasm poddawanych obróbce na zimno pogorszenie wlasciwosci magnetycz¬ nych rdzeni jest co prawda znacznie mniejsze, ale nie zostaje ono usuniete cal¬ kowicie.W celu unikniecia naprezen, wywola-nych w rdzeniu przez nawijanie, a zatem w celu unikniecia wystepujacego wskutek |egó pog|rs^£ffia wlasciwosci magnetycz¬ nych, stofo^afla- byla wstepna obróbka na zimno, polegajaca na nadaniu drutom lub tasmom z gruba ksztaltu, odpowiadajacego ksztaltowi rdzenia, mianowicie druty lub tasmy byly zginane poczatkowo wedlug promienia krzywizny rdzenia.Okazalo sie jednak, ze poddane obrób¬ ce na zimno druty lub tasmy po nadaniu im ksztaltu rdzenia pierscieniowego i po uzwojeniu ich, w czasie nasycania w celu ochrony uzwojen od wilgoci lub przesunie¬ cia sie zmieniaja jeszcze swoje wlasciwo¬ sci magnetyczne.Wedlug wynalazku pierscieniowe rdze¬ nie tasmowe lub drutowe, zwlaszcza do dalekosieznych przewodów teletechnicz¬ nych, zostaja wykonane w ten sposób, ze poddafte obróbce na zimno druty lub ta¬ smy przed nawinieciem uzwojen cewek wzglednie transformatorów zostaja umie¬ szczone luzno w sztywnych tulejkach.Dzieki tym tulejkom uzwojenia cewek nie leza bezposrednio na rdzeniu, który wo¬ bec tego moze swobodnie rozszerzac sie podczas nasycania cewki. Powierzchniom zewnetrznym tulejek nadany zostaje ksztalt dogodny do nawijania uzwojen.Tuleje najdogodniej jest wyrabiac z ma¬ terialu izolacyjnego, np. z preszpanu lub bakelizowanego papieru. i-g^g, fi i mierzona w jednostkach sec cm wynosila po dluzszym odlezeniu sie rdze¬ nia okolo 33 przy przenikalnosci równej okolo 90. Po obróbce cieplnej w zwyklej temperaturze nasycania cewek, wynosza¬ cej 120° w ciagu 24 godzin, cewka wyka- Na fig. 1, 2 i 3 przedstawione sa w przekroju przyklady wykonania rdzeni .magnetycznych wedlug wynalazku.Na fig. 1 uwidoczniony jest rdzen pier¬ scieniowy z tasm b z materialu magnetycz¬ nego, ulozonych w tulejce h, wykonanej np. z bakelizowanego papieru i otaczajacej uzwojenie tasmowe ze wszystkich stron. Na tulejke h nakladane jest uzwojenie cewki.Na fig. 2 uwidoczniona jest tulejka na¬ lozona na rdzen tasmowy &? która od stro¬ ny rdzenia, zlozonego z-dwóch pierscieni, posiada przekrój czworokatny, a od stro¬ ny uzwojenia —-"przekrój kolowy. Tulejka sklada sie z dolnej czesci w ksztalcie na¬ czynia i z górnej czesci w ksztalcie zamy¬ kajacej to naczynie pokrywy. W razie po¬ trzeby zastosowania uzwojenia o eliptycz¬ nym przekroju poprzecznym tulejce nada¬ ny zostaje przekrój eliptyczny.Tulejka uwidoczniona na fig. 3 skla¬ da sie z dwóch czasz.Dla objasnienia znaczenia tulei, sto¬ sowanej wedlug wynalazku, wykonano nastepujace doswiadczenie: Drut o srednicy 3,5 mm, wywalcowany ze stopu o skladzie 42% niklu, 9% miedzi i 49% zelaza, po ostatnim wyzarzeniu byl poddany obróbce na walcach profilowych i tasmowych bez wyzarzania w tym okre¬ sie, przy czym drut zostal przewalcowany w tasme o grubosci 0,08 mm. Stala histe- rezy rdzenia obliczona wedlug równania: zywala stala histerezy rdzenia 53. Cewka zachowala te wartosc jeszcze po studnio¬ wym przechowywaniu jej na skladzie.Równiez i poddane najpierw wstepnej ob¬ róbce na zimno, a pózniej calkowicie obro¬ bione na zimno tasmy magnetyczne wyka¬ zywaly te sama zaleznosc od temperatury nasycania. Np. rdzen tasmowy r wykonany opór histerezy stala histerezy = czestotliwosc X indukcyjnosc X natezenie pola — 2 —ze stopu zelaza z niklem o zawartosci 35% niklu, 9% miedzi i 56% zelaza wykazywal stala histerezy okolo 9 przy przenikalnosci okolo 50. Po szesciogodzinnej obróbce cieplnej przy 120° stala histerezy wzrosla przy tej samej przenikalnosci do 15. I w tym przypadku mimo dlugotrwalego prze¬ chowywania na skladzie stala histerezy nie zmalala. W obu przypadkach wzrost sta¬ lej histerezy dzieki nasycaniu wynosil o- kolo 60%« Okazalo sie, ze w razie umie¬ szczenia drutów lub tasm w tulei wplyw nasycania znika, co mozna przypisac te¬ mu, ze rdzen moze sie rozszerzac swobod¬ nie podczas nasycania, a wskutek tego nie powstaja w nim znaczniejsze napreze¬ nia.Poczatkowa przenikalnosc i stala histe* rezy rdzeni umieszczonych w tulejach przybieraja nastepujace wartosci.Stop przed nasyceniem N po nasyceniu ^ Ah% 42% Ni, 9% Cu, 49% Fe 35% Ni, 9% Cu, 56% Fe 42%M 9% Cu, 49% Fe nawiniete przy 4^5° 35% Ni, 9% Cu, 56% Fe nawiniete przy 45° 67 50 74 50 31 10 35 15 66 51 75 52 27 11,5 30 12,2 — 13 + 15 — 15 — 20 Tablica uwidocznia, ze wskutek umie¬ szczenia rdzenia w tulei, pozwalajacej na swobodne rozszerzanie ^ie "rdzenia pod¬ czas nasycania cewki, stala histerezy wzra¬ sta nieznacznie, w niektórych przypad¬ kach nawet maleje, co najezy przypisac odprezeniu sie drutów ^wzglednie tasm, stanowiacych rdzen. Tablica uwidocznia równiez próby nawijania rdzenia w tempe¬ raturze 45°, posredniej miedzy tempera¬ tura pokojowa, a temperatura nasycania.Wskutek umieszczenia uzwojenia ta¬ smowego w sztywnej tulei mozna równiez zmniejszyc wplyw magnetostrykcji. Oka¬ zalo sie, ze rdzenie tasmowe z poddanych obróbce na zimno stopów wykazuja duza zmiane stalej histerezy wskutek rozma¬ gnesowania. Np. przy zastosowaniu pola magnetycznego o natezeniu 14 erstedów (pole zmienne o zmniejszajacej sie ampli¬ tudzie, jak zwykle przy rozmagnesowywa- niu) stala histerezy rdzenia bez tulei wzrasta o 95%. W przypadku zastosowa¬ nia tulei nastapil wzrost tylko o 40%.Doswiadczenia wykasuja, ze wskutek ma- gnetostrykcyjnego wplywu pola magne¬ tycznego w rdzeniu tasmowym powsta¬ ja naprezenia, które sa znacznie mniej¬ sze w przypadku rdzeni umieszczonych w tulejach. Szczególnie korzystnie jest wykonac rdzenie tasmowe lub drutowe wedlug wynalazku ze stopów zelazo- niklowych, zwlaszcza z dodatkiem miedzi i manganu, poddajac material na rdzenie obróbce na zimno, az do zmniejszenia gru¬ bosci jego do 0,1 grubosci poczatkowej. PL