Wynalazek niniejszy dotyczy sprezy- stych nitek, majacych liczne zastosowania, a zwlaszcza nadajacych sie do wyrobu tka¬ nin dzianych lub tkanych. Wedlug niniej¬ szego wynalazku nitke taka wyrabia sie bezposrednio z mleka kauczukowego w spo¬ sób prosty i tani. Nitka gumowa jest spre¬ zysta tylko do pewnego stopnia, tak iz mo¬ ze byc przerabiana na zwyklych maszy¬ nach tkackich lub dziewiarskich do wyro¬ bu materialów, tkanin i t. d. Przy pomocy sposobu opisanego ponizej mozna nada¬ wac nitce wszelki zadany stopien wydlu¬ zenia.Wynalazek niniejszy dotyczy nitek w postaci pustych gumowych rurek lub po¬ dobnych produktów, wytwarzanych bezpo¬ srednio z dyspersji gumy w postaci natu¬ ralnego mleka kauczukowego lub tez sztucz¬ nej dyspersji gumy. Rurka, wykonana spo¬ sobem wedlug wynalazku, jest znamienna tym, ze brzegi tasmy, tworzacej rurke, przechodza nie w linii spiralnej, lecz sa równolegle do osi rurki. Rurka gumowa moze byc wykonana za pomoca prostego urzadzenia, przedstawionego na rysunku, a dzialanie tego urzadzenia moze byc latwo kontrolowane.Wynalazek niniejszy dotyczy zarówno elastycznej nitki, jak i sposobu jej wyrobu, przy czym nitka ta sklada sie z rurki gu¬ mowej i wewnetrznej nitki, srodkowej, któ¬ ra (najlepiej) jest scisnieta tak, ze moze wydluzac sie. Wynalazek wiec dotyczy spo-( sobu wyrobu elastycznej nitki i polega na formowaniu rurki gumowej przez zwijanie tasmy gumowej \ w rurl^e i umieszczanie nitki wlóknistej w rurce pfodczas zwijania, przy czym guma jest naprezana w czasie tego zabiegu. Poza tym wynalazek dotyczy sposobu wyrobu rurki gumowej przez wy¬ twarzanie tasmy gumowej z mleka kauczu¬ kowego i zwijanie jej w rurke stopniowo i najlepiej przy naciaganiu.Do wytwarzania nitek wedlug wyna¬ lazku mozna stosowac mleko kauczukowe nie wulkanizowane luib wulkanizowane. W niektórych przypadkach tasma moze byc wulkanizowana calkowicie lub czesciowo przed sporzadzeniem nitki. Sposobem we¬ dlug wynalazku mozna wytwarzac rurki o wszelkim dowolnym wymiarze lub prze¬ swicie.Na rysunku przedstawiono urzadzenie do wytwarzania nitek wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia widok z bo¬ ku urzadzenia do- wyrobu sprezystej nitki, fig. 2 — widbk urzadzenia z góry, fig. 3 — powiekszony widok nitki wykonczonej, któ¬ rej czesc jest wycieta w celu pokazania wewnetrznej budowy nitki zlozonej, fig. 4 — widok urzadzenia do wyrobu nitki, fig. 5 — zwiekszony przekrój poprzeczny walca formujacego i fig. 6 — przekrój nitki lezacej na walcu formujacym.Tasme lub wstege gumowa wytwarza sie najlepiej bezposrednio z mleka kauczu- kowegp, które moze byc uprzednio wul¬ kanizowane. Tasme nieco jeszcze miekka zwija sie tak, iz powstaje rurka, w której miesci sie nitka bawelniana, jedwabna lub z innego materialu. Aby ostateczna nitka zlozona byla elastyczna, tasma gumowa jest naprezana podczas formowania rurki i umieszczania w niej nitki tak, iz po ukon¬ czeniu czynnosci formowania i po zwolnie¬ niu naprezenia rurka kurczy sie, pozwala¬ jac po tym na wydluzenie odpowiednie do danego celu.Tasme gumowa wytwarza sie przez o- sadzanie blonki z mleka kauczukowego za pomoca jakiegokolwiek odpowiedniego u- rzadzenia na pas okrezny 1, który prze¬ chodzi przez komore suszaca. W tych wa¬ runkach tasma sama sie podtrzymuje i mo¬ ze wytrzymywac naprezenie, wywierane na nia w dalszym zabiegu, oraz moze byc zwi¬ nieta w ksztalt rurki. Urzadzenie do zwi¬ jania jest znane i nie wymaga szczególo¬ wego omówienia.Tasma 2 schodzi z pasa po krazku scia¬ gajacym 3, po uprzednim naprezeniu wsku¬ tek napedzania krazka 3 z szybkoscia nie¬ co wieksza od. szybkosci liniowej pasa.Tasma przechodzi nastepnie po krazku 4, napedzanym z jeszcze wieksza szybkoscia obwodowa, oo powoduje dodatkowe napre¬ zanie tasmy. Z krazka 4 tasma przechodzi na krazek 5 formujacy rurke, którego je¬ den bok jest zaopatrzony w kolnierz stoz kowy. Kolnierz ten jest umieszczony wzgle¬ dem linii biegu brzegu tasmy tak, iz brzeg tasmy zostaje zawiniety na siebie w miare przesuwania sie tasmy przez maszyne. Dal¬ sze naprezenie moze byc nadane tasmie po¬ miedzy krazkami 4 i 5. Z krazka 5 gotowy produkt przechodzi dokola krazka 7, któ¬ ry jest napedzany z taka sama szybkoscia jak krazek 5.W miejscu, w którym zaczyna sie zwijac tasme, wklada sie do niej sznurek lub nit¬ ke, która ogranicza rozciaganie. Nitka 10 moze byc wykonana z dowolnego materia¬ lu. Poniewaz wiekszosc nitek tworzy sie przez skrecenie razem kilku pasemek skla¬ dowych, nitka moze zazwyczaj kurczyc sie w kierunku podluznym. Nitka jest dopro¬ wadzana ze szpulki 11 i przechodzi przez urzadzenie prowadzace i naprezajace 12, za pomoca którego jest prowadzona do brzegu tasmy. Dzieki temu dzialaniu nitka umieszcza sie na brzegu tasmy tak, iz nitka zlozona zostaje wykonczona, to jest oto¬ czona kilkoma zwojami tasmy gumowej.Nalezy zaznaczyc, ze tasma jest zwinieta na siebie tak, iz brzegi tasmy pozostaja — 2 —równolegle do osi wykonczonej nitki, przy czym tasma nie jest zwijana srubowo na siebie. W czasie zwijania tasma powinna byc dostatecznie lepka/ Krazek 3 jest osadzony na wale 15, na którym osadzony jest krazek 1$ napedza¬ ny pasem 17 za pomoca jakiegokolwiek zródla sily. Krazek 4 jest osadzony na wa¬ le 18 i napedzany kolami zebatymi 19 oraz walem 15. Na wale 15 osadzony jest sze¬ reg kól schodkowych 20, które sa polaczo¬ ne za pomoca pasa 21 z dodatkowym ze¬ spolem kól schodkowych 22 na wale 23, na którym osadzony jest beben zwijajacy 5. W róznych punktach drogi tasmy, czyli w czasie jej formowania, mozna nadac róz¬ ne stopnie naprezenia rurce gumowej przez odpowiednie nastawianie pasa 21 za pomo¬ ca przesuwnika pasowego 24. Krazek 7 jest napedzany z szybkoscia obwodowa taka, jak krazek 5 za posrednictwem kól zeba¬ tych 25 (fig. 4).Krazek 5 i kolnierz 6 stanowia przy¬ rzad do zwijania tasmy. Mozna uzyc rów¬ niez innego urzadzenia do zwijania tasmy.Stopien zwijania tasmy jest regulowany polozeniem krawedzi 6 wzgledem brzegu tasmy, a polozenie to moze byc nastawiane przez nastawianie krazka wzdluz osi przy pomocy dzwigni 28 i przesuwacza 29, wcho¬ dzacego do rowka 30. W tym celu krazek 5 jest osadzony na wale 23, jak to przedsta¬ wiono na fig. 5.Nitka sprezysta jest przedstawiona w przekroju poprzecznym na fig. 6, przy czym nitka jest zamknieta w kilku zwojach tasmy, jak przedstawiono na rysunku; licz¬ ba zwojów jest okreslona szerokoscia ta¬ smy. Jak przedstawiono na fig. 3, gdy nit¬ ka zlozona kurczy sie po zwolnieniu na¬ prezenia, to nitka 10 kurczy sie w kierun¬ ku podluznym (fig. 3), dzieki czemu skre¬ ty w tej nitce roztwieraja sie. W ten spo¬ sób unika sie tworzenia na nitce skretów lub wezlów. Produkt wykonczony moze wydluzac sie lub rozciagac sie, dopóki nit¬ ka 10 nie osiagnie stanu pierwotnego. Gdy nitka jest skrecona tak, iz sama ma pew¬ na sprezystosc, to oczywiscie nitka zlozo¬ na bedzie rozciagac sie az do chwili osia¬ gniecia najwiekszego wydluzenia nitki 10.Wazna ceche wynalazku stanowi prze¬ de wszystkim wyrób nitki, która jest spre¬ zysta, lecz posiada wlasciwosc opierania sie dalszemu wydluzaniu po osiagnieciu okreslanego stopnia wydluzenia. Dzieki te¬ mu mozna uzywac tej nitki w maszynach przedzalniczych lub tkackich, na których nitka moze z latwoscia podlegac obróbce.Nitka moze byc z latwoscia wykonywana przy pomocy niekosztownego urzadzenia.Z chwila rozpoczecia formowania nitki dalsza praca wymaga juz tylko niewiele uwagi. Mozna uzyskac rózne stopnie roz¬ ciagliwosci nitki poczynajac od rozciagli- wrosci niemal zerowej.Oczywiscie, w razie zyczenia rurka gu¬ mowa moze nie zawierac wewnatrz nitki 10. Przy wyrobie takiej rurki postepuje sie tak samo, jak opisano powyzej, z tym wy¬ jatkiem, ze plaska tasma 2 po przejsciu dokola krazka sciagajacego 3 jest przepu¬ szczana najlepiej wprost tia krazek for¬ mujacy 5 bez posrednictwa krazka 4, na który doprowadza sie nitke w czasie wy¬ robu zlozonej nitki w sposób opisany po¬ wyzej. Kolnierz 6 moze byc nastawiany w dowolne polozenie wzgledem brzegu ta¬ smy, gdy ta zbiega z krazka 4. Przy do¬ statecznym przesunieciu w tyl otrzymuje sie dostatecznie plaska tasme. Gdy kol¬ nierz zbliza sie do tasmy, to tasma ta za¬ wija sie na siebie tak, iz brzeg zwija sie, tworzac rurke. Przez nastawienie krazka tak, zeby podstawa kolnierza 6 znajdowa¬ la sie tuz przy blizszym brzegu tasmy, otrzymuje sie tasme z zawinietym szla¬ kiem koncowym. Stosujac dwa kolnierze z obydwóch stron krazka otrzymuje sie tasme z podwójnym szlakiem. W razie na¬ stawienia kolnierza tak, zeby znajdowal sie on na jednej linii z przeciwleglym brze- — 3 —giem tasmy, otrzymuje sie calkowicie zwi¬ nieta rurke. PL