Przy redukcji tlenków wegla, zwlaszcza tlenku wegla, wodorem w obecnosci katali¬ zatorów, majacej na celu otrzymywanie weglowodorów gazowych, cieklych lub sta¬ lych albo tez zwiazków zawierajacych tlen, wywiazuja sie czesto bardzo znaczne ilosci ciepla reakcyjnego, które powoduja niepo¬ zadany wzrost temperatury, o ile cieplo to nie zostaje w odpowiedni sposób odprowa¬ dzone. Do usuwania tych nadmiernych ilo¬ sci ciepla proponowano juz liczne sposoby.Tak np. umieszczano katalizatory w komo¬ rach lub waskich rurach wykonanych z ma¬ terialu o dobrym przewodnictwie cieplnym i oplukiwanych srodkiem chlodzacym; in¬ ny sposób polega na tym, ze katalizator u- mieszcza sie na plaskich plytach chlodzo¬ nych.Wszystkie urzadzenia tego rodzaju po¬ siadaja te wade, ze bezposrednie odprowa¬ dzanie ciepla z poszczególnych czastek ka¬ talizatora, a wiec z miejsca, w którym na¬ stepuje wydzielanie sie ciepla, odbywa sie w sposób niedoskonaly i ze glówna ilosc nadmiernego ciepla zostaje najpierw prze¬ niesiona z katalizatora na gaz reakcyjny, a dopiero z tego gazu odprowadzona za po¬ moca urzadzen chlodniczych.Obecnie wykryto, ze przy redukcji ka¬ talitycznej tlenku wegla za pomoca wodoru uzyskuje sie bardzo dobre wyniki, skoro sie zastosuje jako katalizatory metaloweczesci aparatury, których powierzchnie sty- J^aiace sie z gadami reagujacymi poddano I w ^i^-^iainiu; ewcniiiMmp z dodatkiem sujb- m stancji aktywujacych, przy czym powierz¬ chnie te sa jednoczesnie oplukiwane od we¬ wnatrz lub z zewnatrz srodkiem ogrzewa¬ jacym wzglednie chlodzacym. W ten spo¬ sób uzyskuje sie scisle, a tym samym sku¬ teczne polaczenie powierzchni, którym na¬ dano wlasciwosci katalityczne, z ukladem chlodzacym.Jako metale nadajace sie do wynjbn czesci aparatury, które po nagryzaniu, e- wentualnie z dodatkiem substancji aktywu¬ jacych, tworza nadajace sie do- uzytku ka¬ talizatory, nalezy wymienic np.: stal zlew¬ na, zelazo, specjalne odmiany stali, nikiel, miedz oraiz ich stopy z innymi metalami, a nastepnie metale cynkowane, niklowane lub pokryte kobaltem. Metale o dzialaniu kata¬ litycznym mozna nakladac na odpowiednie czesci aparatury np. galwanicznie, za po¬ moca obróbki cieplnej, przez platerowanie lub w inny dowolny sposób, przy czym na¬ lezy oczywiscie baczyc, aby polaczenie to zapewnialo dobre przewodnictwo cieplne.Jako katalizator mozna stosowac np. wezownice rurowa ze stali zlewnej potrak¬ towana uprzednio wedlug wynalazku, przez która przeplywa srodek chlodzacy lub o- grzewczy; mozna równiez uzyc do tego ce¬ lu wiazki rur waskich, przy czym gaz prze¬ prowadza sie badz wzdluz rur na zewnatrz, podczas gdy srodek chlodzacy lub ogrzew¬ czy przeplywa przez rury, badz tez gaz poddawany przemianie przeprowadza sie przez rury, podczas gdy srodek chlodzacy lub ogrzewczy oplukuje je z zewnatrz. Ru¬ ry mozna równiez zaopatrywac w zebra lub inne urzadzenia powiekszajace ich po¬ wierzchnie.Powierzchnie katalizatorów mozna pod¬ dawac nagryzaniu np. za pomoca odpo¬ wiednich kwasów. W przypadku zastosowa¬ nia powierzchni ze stali zlewnej najko¬ rzystniejszymi przy nagryzaniu okazaly sie kwas octowy i kwas azotowy. Do kwasów stosowanych do nagryzania mozna doda¬ wac substancji aktywujacych, np. zwiaz¬ ków uranu, zwiazków metali alkalicznych, miedzi, srebra, magnezut rteci, manganu lub chromu, zwlaszcza azotanu uranylowe- go, azotanu miedzi, azotanu magnezu lub azotanu potasu. Do nagryzania mozna rów¬ niez z dobrym wynikiem stosowac i inne kwasy, np. kwas mlekowy, kwas mrówko¬ wy i kwas pikrynowy. Nastepnie do nagry¬ zania niektór^c^i matali-stosuje sie zasady, zwlaszcza wodny roztwór amoniaku, lub roztwory soli nadajacych sie do nagryza¬ nia.Proces nagryzania mozna równiez prze¬ prowadzac za pomoca elektrolizy, np. w wodnych roztworach odpowiednich . kwa¬ sów, soli lub zasad, ewentualnie w obecno¬ sci substancji aktywujacych. Nagryzanie daje sie tez przeprowadzac za pomoca od¬ powiednio czynnych gazów, np. za pomoca chlorowodoru, tlenków azotu lub par albo cial w stanie stopionym. Procesy nagryza¬ nia wedlug poszczególnych sposobów moz¬ na stosowac jednoczesnie lub kolejno jed¬ ne po drugich.Jako srodek ogrzewczy lub chlodzacy mozna stosowac gazy obojetne, pare wodna przegrzana lub nasycona, wode goraca, olej, stopy metali lub soli i substancje podobne.W nizej podanym przykladzie opisano przyklad wykonania wynalazku.Przyklad. W rurze o swietle 90 mm i dlugosci 800 mm, wytrzymujacej wysokie cisnienie i wylozonej wewnatrz miedzia, znajduje sie zwinieta w wezownice rura stalowa posiadajaca 46 zwojów o srednicy zwoju okoloi 50 mm. Ta rura stalowa dlu¬ gosci 8 m jest wykonana z mannesmanow- skiej stali zlewnej Sil i posiada srednice wewnetrzna wynoszaca 5 mm a srednice zewnetrzna wynoszaca 8 mm.Powierzchnie zewnetrzna rury tej pod¬ dawano w ciagu 48 godzin nagryzaniu roz¬ tworem 1000 cm3 lodowatego kwasu octo- — 2 —wego, 100 g azotanu uranylowego i 10 g azotanu potasu. Co dwie godziny naklada¬ no roztwór ten na rure i rure suszono. Po¬ wstala rdze wycierano.Przez rure przygotowana w ten sposób przepuszczano jako srodek ogrzewczy i chlodzacy przegrzana pare wodna o nadci¬ snieniu 12 atm. Przez piec przeprowadzano najpierw wylacznie wodór pod nadcisnie¬ niem 100 atm w ciagu 24 godzin w tempe¬ raturze 394°Cf przy czym w ciagu 17 dni przeprowadzano bez przerwy mieszanine 50% tlenku wegla i 50% wodoru pod nad¬ cisnieniem 100 atm w ilosci 2 m3/godz w temperaturze wynoszacej 369 — 412°C.Otrzymywano przy tym na godzine 1 m3 gazu zawierajacego 127 g oleju i weglowo¬ dorów latwolotnych. Gaz posiadal sklad nastepujacy: co2 CnH2 n &n CO H2 C2//6 CH4 N2 36,9% 3,9% 15,3% 20,9% 5,2% 13,9% 3,9% Powierzchnia katalizatora wynosila 2000 cm2, a wiec obciazenie wynosilo 1 litr/cm2 na godzine. PL