Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia do wykrywania cial pozostajacych w stanie gazowym lub tez w postaci rozpylo¬ nych cieczy lub pylu.Wiadomo, ze niektóre metale, jak pla¬ tyna, palad, iryd, pochlaniaja lub wydzie¬ laja wodór, dzieki czemu zmienia sie ich opornosc elektryczna. Wlasciwosc owych metali pochlaniania lub wydzielania wodo¬ ru zostaje wyzyskana do wykrywania tego pierwiastka w mieszaninie gazowej. Przy¬ rzady, przeznaczone do tego celu, skladaja sie w zasadzie z drutu pomiarowego lub drutów pomiarowych o przekroju kolowym, np. z platyny, paladu lub irydu, oraz z przyrzadów do pomiaru opornosci elek¬ trycznej drutu lub drutów za pomoca np. mostku Wheatstone'a.Stwierdzono, ze nie tylko sam wodór, lecz równiez i inne ciala obce w stanie ga¬ zowym albo innym, a wiec np. pyl lub roz¬ pylone ciecze, wywoluja wzrost opornosci drutu, gdy drut pomiarowy jest wykonany ze stopu paladu oraz srebra w stosunku np. 70% Pd i 30% Ag.Poniewaz czulosc narzadów wykrywa¬ jacych zwieksza sie, gdy powierzchnia dru¬ tu pomiarowego wzrasta w porównaniu z jego przekrojem, nalezy wiec drut pomia¬ rowy dobierac mozliwie cienki rozwalcowu-jacgo (najkorzystniej) w bardzo cienka ta¬ sme. Drut ten nagrzewa sie (najkorzyst¬ niej) do temperatury 85°, ponadto nalezy ja utrzymywac na stalym poziomie, ponie¬ waz zmiany temperatury drutu znacznie wplywaja na pochlanianie gazu np. wodo¬ ru przez drut pomiarowy. Temperature ga¬ zu nalezy równiez utrzymywac na stalym poziomie równym w przyblizeniu tempera¬ turze drutu pomiarowego, poniewaz rózni¬ ce temperatur drutu i gazu wywoluja wskutek róznicy w przewodnosci cieplnej gazu badanego i gazu porównawczego znaczne bledy we wskazaniach przyrzadu.Rysunek uwidocznia tytulem przykla¬ du, czesciowo schematycznie, jedna z od¬ mian wykonania wynalazku.Fig, 1 przedstawia schematycznie cale urzadzenie czesciowo w przekroju, fig. 2 — przekrój podluzny oslony zawierajacej drut pomiarowy, a fig. 3 — czesc dolna odmiany oslony uwidocznionej na fig. 2, czesciowo w przekroju w plaszczyznie III—Ul na fig. 2, Zgodnie z fig. 1 urzadzenie sklada sie z przyrzadu pomiarowego 1 oraz przyrza¬ du wskazniczego 12. Urzadzenie jest zao¬ patrzone w zródlo pradu 13 oraz we wskaznik elektryczny 33 wlaczony w mo¬ stek Wheatstone'a, jak to bedzie wyjasnio¬ neponizej* , Przyrzad pomiarowy 1 posiada oslone 2 z kauczuku, bakelitu lub innego tworzy¬ wa odpornego na dzialanie gazu badanego.Oslona 2 jest zaopatrzona w czesci dolnej swego kadluba kulistego w króciec wpusto¬ wy 3, a w czesci górnej w rure 10, wypo¬ sazona w otwory 11, przez które uchodzi badany gaz.Gaz ten, a wiec np. powietrze atmosfe¬ ryczne, doplywa dolnym koncem krócca 3, w którym nagrzewa sie dzialaniem grzej¬ nika elektrycznego 4 umieszczonego w o- wym króccu. Grzejnik 4 jest polaczony ze zródlem pradu 13 z jednej strony przewo¬ dem 17 poprzez opornik regulacyjny 15 i amperomierz 16, z drugiej zas — z prze¬ wodami 24 i 29.W kadlubie oslony 2 umieszczony jest drut pomiarowy 5 ze stopu paladowo-srebr- negó w postaci np. cienkiej wstegi oraz drut porównawczy 6 z materialu posiadajacego taki sam wspólczynnik cieplny opornosci elektrycznej, co i wzmiankowany drut ze stopu paladowo - srebrnego, a wiec wyko¬ nany (najpraktyczniej) z tego samego sto¬ pu, co i drut pomiarowy. Zamknieta rurka 7 ze szkla lub innego odpornego materialu chroni drut porównawczy 6 od dzialania badanego gazu. Drut pomiarowy 5 jest oto¬ czony podobna rurka 8, zaopatrzona jed¬ nak w otwory 9, dajace dostep badanemu gazowi. W celu umozliwienia rozszerzania sie drutów 5 i 6 wskutek ich ogrzania wy¬ posaza sie je na koncach w sprezynki sru¬ bowe 49 i 50 polaczone z drutami np. lu¬ tem skladajacym sie z 75% cyny, 18—20% bizmutu i 5 — 7% antymonu. Poniewaz oba druty sa zamkniete w rurkach szkla¬ nych 7 i 8, znajduja sie one w jednakowych mniej wiecej warunkach cieplnych.Badany gaz, nagrzany grzejnikiem 4, odplywa rura 10 i uchodzi przez otwo¬ ry //.Przewody, biegnace do narzadu wskaz¬ niczego, przechodza rura 10. Równolegle z obwodem grzejnym wlaczony jest mostek Wheatstone'a przeznaczony do wyznacza¬ nia zmian opornosci drutu pomiarowego 5.Wierzcholki mostku stanowia punkty 23, 28, 31 i 35. Z punktami 23, 28 polaczony jest drut pomiarowy, z punktami zas 31, 35 — narzad wskazniczy. Powstaje obwód nastepujacy.Ze zródla 13 prad plynie przewodami 14, 18 przez opornik 19, opornik regulacyj¬ ny 20, amperomierz 21 i przewód 22 do punktu 23 mostku Wheatstone'a. Polacze¬ nie zródla pradu 13 z punktem 28 mostku uskutecznia sie za pomoca przewodu 29. — 2 —Od punktu 23 prad plynie do punktu 28 z jednej strony przewodem 30, drutem po¬ równawczym 6, drutem pomiarowym 5 i przewodem 24, z drugiej zas — poprzez opornik staly 25, drut 26 i opornik staly 27. Pozostale punkty 35 i 31 mostku Wheatstone'a sa polaczo-ne przewodem 34 poprzez narzad wskazniczy 33 oraz prze¬ wód 32. W celu otrzymywania wskazan zerowych mostku punkt 31 moze przesu¬ wac sie wzdluz drutu 26. Narzad 33 mozna zwierac kontaktem 36.Przyrzad niniejszy dziala w sposób na¬ stepujacy.Doplyw pradu do drutu pomiarowego 5 i drutu porównawczego 6 reguluje sie za pomoca opornika 20 w ten sposób, by oba druty uzyskaly j ednakowa temperature, np. 85°, nastepnie wlacza sie grzejnik 4 re¬ gulujac jego temperature opornikiem 15 w ten sposób, by osiagnela ona te sama war¬ tosc, co i temperatura drutów 5, 6. Przesu¬ wajac punkt 31 wzdluz drutu 26 doprowa¬ dza sie wskazania mostku Wheatstone'a do zera, przy czym stan ten zostaje zachowa¬ ny, dopóki badany gaz, np. powietrze atmo¬ sferyczne, pozostaje czyste. Jezeli jednak powietrze zawiera ciala obce, Opornosc drutu pomiarowego 5 wzrasta, równowaga mostku zostaje naruszona i wskazówka na¬ rzadu 33 odchyla sie. Kat odchylenia sta¬ nowi miare procentowej zawartosci obcych cial w powietrzu badanym.Jak to juz wzmiankowano powyzej, przyrzad*wskazuje równiez zawartosc cial cieklych lub stalych, zawieszonych w po¬ wietrzu, np. pylu lub rozpylonej cieczy.Zawartosc procentowa podobnych cial nie- gazowych ujawnia sie w sposób podobny jak zawartosc procentowa cial gazo¬ wych.Ponizej opisana jest budowa przyrza¬ du pomiarowego 1 wskazanego na fig. 2 i 3.Czesc kulista oslony (fig. 2) sklada sie z czaszy górnej 36, wykonanej jako jedna calosc z rura 10, oraz czaszy dolne} 37 po¬ laczonej z górna za pomoca pierscienia 38 zaopatrzonego w gwint wewnetrzny. W koncu dolnym czasza 37 posiada nagwin- - towana dysze 39, na która nasrubowuje sie krociec 3. W króciec ten wstawia sie rur¬ ke 40 wyposazona w powierzchnie odbo* jowe 41.Grzejnik 4 jest osadzony na parze izo¬ latorów 42 powyzej dyszy 39. Rurki 7 i 8 sa zamkniete na koncach pokrywkami z materialu przewodzacego, do których przy¬ mocowane sa druty 5 i 6 za. pomoca spre¬ zynek srubowych 49, 50. Rurki te sa utrzy¬ mywane w zaciskach 47 umocowanych po stronie dolnej przegródki 43 i przylaczo¬ nych do przewodów 24, 30 i 34. Przegródka 43 jest wstawiona w koniec dolny czaszy górnej 36 za pomoca nagwintowanej na¬ sadki i posiada otwór srodkowy 45 oraz otwory 4.4, 46 na druty 17 i 24. Cztery dru¬ ty, które lacza narzad pomiarowy z narza¬ dem wskazniczym, znajduja sie w tulejce przeprowadzonej przez rure 10.Otwory wylotowe 11 rury 10 przypada¬ ja w pewnej odleglosci od otwartej u góry nasadki 51, polaczonej u dolu ze scianka rury. Koniec górny rury jest zamkniety nagwintowanym korkiem 52, zaopatrzonym w otwór na tulejke z drutami doprowadza¬ jacymi prad.Powierzchnie odbojowe 41 oraz nasad¬ ka 51 zapobiegaja zaburzeniom pomiarów pod wplywem pradów powietrza i t. d. i ujednostajniaja warunki, w jakich powie¬ trze przeplywa wewnatrz oslony 2.W odmianie wedlug fig. 3 króciec wlo¬ towy 3 posiada na swym koncu dolnym po¬ krywke 48 z sitkiem 53. Pod 4Qlnym kon¬ cem dyszy 39 znajduje sie sitko 54. Oba te sitka spelniaja to samo zadanie, co po¬ wierzchnie odbojowe 41 w rurce 40 w od¬ mianie wykonania wedlug fig. 2. Poza tyim oslona wedlug fig. 3 moze byc wykonana w ten sam sposób, co i oslona wedlug fig. 2, — 3 — PL