Wynalazek niniejszy dotyczy urzadzen doi chlodzenia lamp katodowych, w których elektrody sa chlodzone stykajaca sie z ni¬ mi ciecza.W znanych lampach katodowych, po¬ wszechnie uzywanych w nadajnikach ra¬ diowych, anoda lampy tworzy czesc jej banki i jest zazwyczaj chlodzona przez u- mieszczenie jej w naczyniu, przez które przeplywa woda chlodzaca.Wada urzadzen chlodzacych woda jest to, ze ilosc potrzebnej wody jest duza, a wskutek tego i wymiary urzadzenia sa du¬ ze. Oprócz tego w urzadzeniach tego ro¬ dzaju niezbedny jest wysoko polozony zbiornik lub inne urzadzenie, powodujace przeplyw wody, a wskutek tego powstaje mozliwosc uszkodzenia lampy katodowej z powodu przerwy w doplywie wody.Wedlug niniejszego wynalazku elektro¬ da lub elektrody jednej lub kilku lamp ka¬ todowych sa chlodzone przez odparowanie wody zawartej w plaszczach, tworzacych czesc urzadzenia chlodzacego i posiadaja¬ cych takie wymiary, ze cieplo, wywiazuja¬ ce sie na elektrodzie lub elektrodach, wy¬ starcza do zagotowania wody, wobec czego chlodzenie odbywa sie glównie dzieki uta¬ jonemu cieplu parowania wody.Na rysunku przedstawione sa schema-tycznie przyklady wykonania wynala¬ zku.Lampa katodowa a na fig. 1 nalezy do typu lamp, w których anoda tworzy czesc banki lampy i jest umieszczona w pla¬ szczu B, przy czym miejsce stopienia me¬ talowej czesci banki ze szklana znajduje sie na zewnatrz plaszcza B.Z miejsca, polozonego blisko górnego konca plaszcza, wychodzi rura C, prowa¬ dzaca do komory E, stanowiacej skraplacz.Rura C jest doprowadzona do dolnej cze¬ sci komory skraplacza E, posiadajacej po¬ przeczne rury, przechodzace przez nia ; o- twarte z obydwóch stron na zewnatrz.Skraplacz E moze tworzyc jako calosc lub czesciowo tak zwana chlodnice koszykowa.Oprócz tego przewidziany jest wentylator «/, napedzany silnikiem, lub inne urzadze¬ nie przedmuchujace powietrze przez rury, znajdujace sie w chlodnicy.Dolna czesc skraplacza jest polaczona rura F ze zbiornikiem G, którego górna czesc jest umieszczona na poziomie cokol¬ wiek wyzszym od poziomu górnej czesci plaszcza B. Zbiornik G jest polaczony z koncem rury D, zagietej do góry i polaczo¬ nej drugim koncem z dolna czescia plasz¬ cza B.Do górnej czesci zbiornika G przyla¬ czony jest zawór zabezpieczajacy w po¬ staci rury syfonowej M. Zawór ten moze byc przylaczony równiez do kazdej innej czesci urzadzenia, uwidocznionego na ry¬ sunku.Do urzadzenia powyzszego nalewa sie na przyklad przez lejek (nie uwidoczniony na rysunku), umieszczony nad skraplaczem, wody az do zapelnienia urzadzenia do po¬ ziomu dolnej czesci rury C. Przed urucho¬ mieniem urzadzenia sklaplacz E jest wy¬ pelniony powietrzem, jednakze powietrze to w miare uruchamiania urzadzenia ucho¬ dzi przez rure syfonowa M lub inne urza¬ dzenie zabezpieczajace i jest zastepowane przez pare. Rura syfonowa M zapelnia sie para wkrótce po usunieciu powie¬ trza.W razie potrzeby skraplacz E moze po¬ siadac otwór w górnej swej czesci, jednak¬ ze w tym przypadku musi on posiadac do¬ stateczna pojemnosc, azeby uniemozliwic uchodzenie nieskroplonej pary.Podczas pracy, gdy anoda lampy na¬ grzewa sie, woda w plaszczu B zagotowuje sie i w postaci pary wodnej przechodzi przez rure C do skraplacza, gdzie skrapla sie dzieki dzialaniu jego chlodzacych po¬ wierzchni; woda skroplona opada przez ru¬ re F do zbiornika G i stad plynie z powro¬ tem do plaszcza B lampy, uzupelniajac w ten sposób ubytek wody, straconej przez parowanie.W razie potrzeby cale urzadzenie mo¬ ze byc uszczelnione w celu przystosowania do pracy przy wiekszym cisnieniu od atmo¬ sferycznego. W tym przypadku do skra¬ placza przylaczony zostaje zawór bezpie¬ czenstwa, zabezpieczajacy urzadzenie od przekroczenia z góry okreslonego cisnienia.Z powyzszego wynika, ze za pomoca u- rzadzenia wedlug wynalazku niniejszego chlodzenie jest dokonywane dzieki utajo¬ nemu cieplu pary; poniewaz utajone cieplo pary wodnej jest duze, przeto ilosc wyma¬ ganej wody, a wskutek tego wymiary cale¬ go urzadzenia sa stosunkowo male.Poniewaz przy danym cisnieniu punkt wrzenia wody jest staly, przeto zadna czesc urzadzenia nie moze przekroczyc z góry okreslonej temperatury i pewna stala ilosc wody (okolo 00,3 kg na minute) zo¬ staje wyparowana na kazda kilowato-mi- nute stracona w anodzie lampy.Oczywiscie urzadzenie powinno posia¬ dac srodki zapewniajace przeplyw pary z plaszcza przez górna rure C a nie przez ru¬ re powrotna D, Na fig. 2 przedstawiony jest plaszcz wodny B, zapewniajacy prawidlowy obieg chlodziwa. Plaszcz B posiada rury A, któ¬ re powoduja przeplyw wody wewnatrz — 2 —plaszcza z dolu do góry, mianowicie dzieki róznicy ciezaru wlasciwego mieszaniny pa¬ ry z woda we wlasciwym plaszczu i wody w rurach A. Ta róznica ciezarów wlasci¬ wych powstaje glównie dzieki temu, ze para tworzy sie we wlasciwym plaszczu i wznosi sie do przestrzeni pierscieniowej A±. Z przestrzeni A1 para wychodzi przez rury A2 i wplywa do górnej pierscieniowej rury A3, polaczonej z rura C, uwidocznio¬ na na fig. 1.W celu uniemozliwienia niedostateczne¬ go chlodzenia anody lub anod w miejscach tworzenia sie pecherzyków pary, najlepiej jest otoczyc kazda anode plaszczem, wy¬ posazonym w podluzne kanaly. Celem sto¬ sowania takiego plaszcza jest zmuszenie wody do przeplywu wzdluz anody w kie¬ runku do góry i do usuwania w ten sposób pecherzyków pary.W urzadzeniu wedlug fig. 3 zastosowa¬ ny jest dodatkowy zbiornik A', który sluzy do zbierania pary, wychodzacej z plaszcza B, a doprowadzanej do niego rurka A".Zbiornik A' jest polaczony rura C ze skra¬ placzem E, a rura A"' ze zbiornikiem G.W rurze Z), laczacej zbiornik G z dnem plaszcza, umieszczona jest mala pompka, która utrzymuje staly przeplyw wody w pozadanym kierunkuj Ze zbiornika A4 para uchodzi w góre rura C, woda zas opada na dól rura A"'.W rurze A" moze byc wbudowany za¬ wór zwrotny, nastawiony w? ten sposób, ze¬ by sie otwieral przy cisnieniu wiekszym o pewna wartosc od cisnienia atmosferyczne¬ go. Ten zawór utrzymuje cisnienie w pla¬ szczu i polaczonym z nim rurociagu, je¬ dnakze pozwala wodzie o temperaturze ponad 100ó C przeplywac do komory A', która znajduje sie pod cisnieniem atmosfe¬ rycznym lub mniejszym od atmosferyczne¬ go. Czesc tej wody zamienia sie natych¬ miast w pare, która z kolei skrapla sie w skraplaczu.Urzadzenie to pociaga za soba potrzebe uzycia pompy lub pomp w celu przepedza¬ nia skroplin ze skraplacza do plaszcza.Glównym zadaniem wzmozonego prze¬ plywu wody jest usuniecie pecherzyków pa¬ ry z plaszcza. Nalezy zauwazyc, ze przy takim obiegu wody anody sa czesciowo chlodzone przez podniesienie temperatury wody, jednakze skutecznosc tego dodatko¬ wego bezposredniego chlodzenia woda jest stosunkowo mala w porównaniu z chlo¬ dzeniem przez odparowanie.Urzadzenie wedlug wynalazku niniej¬ szego posiada nastepujace wazne zalety: a) wymiary calego urzadzenia moga byc bardzo male; b) nie ma obawy uszkodzenia calego urzadzenia w wypadku zepsucia sie pompy, poniewaz cale urzadzenie moze pracowac bez pompy, która nie jest cze¬ scia niezbedna dla dzialania urzadzenia; c) nie ma obawy uszkodzenia wskutek za¬ marzniecia skraplacza poniewaz w stanie nieczynnym nie zawiera on wody; d) nie ma strat wody lub pary, poniewaz cale u- rzadzenie moze byc zbudowane do pracy przy cisnieniu atmosferycznym, chociaz w razie potrzeby moze byc uzyty dodatkowy zbiornik i niezalezne dostarczanie wody w celu utrzymywania prawidlowego poziomu wody w urzadzeniu; e) wszelkie czynnosci wstepne w celu uruchomienia urzadzenia lub przerwania dzialania urzadzenia sa zbedne; d) urzadzenie daje duza oszczed¬ nosc na koszcie wody chlodzacej. Przy chlodzeniu przez podniesienie temperatury woda chlodzaca musi byc czysta, azeby po¬ siadala potrzebny wysoki opór elektryczny i zeby uniemozliwiala wszelka reakcje elek¬ trolityczna lub chemiczna metalu, z którym sie styka. Koszt wody w tego rodzaju urza¬ dzeniach nalezy zwykle do glównych wy¬ datków i oprócz tego koszt ten zwieksza sie jeszcze z powodu koniecznosci uzupel¬ niania wody traconej przez parowanie. Pa¬ rowanie wody przy tym zwieksza procent nieczystosci w pozostalej wodzie. Nieczy¬ stosci te osadzaja sie na najbardziej go- — 3 —racych czesciach urzadzenia i przez to znacznie zmniejszaja skutecznosc chlodze¬ nia* Osiagniecie i utrzymywanie duzego stopnia czystosci wody w urzadzeniach chlodzacych przez podniesienie temperatu¬ ry wody jest bardzo wazna rzecza i nastre¬ cza wiele trudnosci. Wedlug wynalazku z jednej strony ilosc potrzebnej wody znacz¬ nie sie zmniejsza, z drugiej strony czystosc wody nie gra tak donioslej roli, gdyz ruch gotujacej sie wody zmusza wszelkie rozpu¬ szczone nieczystosci do osadzania sie na dnie w formie nieszkodliwego osadu za¬ miast twardego osadu na najbardziej gora¬ cych czesciach urzadzenia. Stosowanie chlo¬ dzenia przy cisnieniu atmosferycznym (w przeciwienstwie do znanych sposobów chlo¬ dzenia, w których stosowane sa cisnienia w plaszczach wodnych duzo wieksze od ci¬ snienia atmosferycznego) zmniejsza koszt urzadzenia równiez ze wzgledu na latwosc uszczelnienia urzadzenia, w szczególnosci rur i ich polaczen; oprócz tego zmniejsza sie mozliwosc uszkodzen sasiednich przy¬ rzadów przez wode lub pare, wychodzaca pod cisnieniem w razie uszkodzenia urza¬ dzenia do chlodzenia. Opór elektryczny pa¬ ry jest daleko wiekszy od oporu slupa wo¬ dy, co stanowi tez duza zalete.W razie potrzeby urzadzenie do chlo¬ dzenia moze pracowac przy temperaturze nizszej od 100°C, przy zastosowaniu pompy kondesacyjnej.Cieplo przejmowane przez urzadzenie do chlodzenia moze byc uzyte np. do ogrze¬ wania powietrza pomieszczen stacji na¬ dawczej.Chociaz urzadzenie wedlug wynalazku . niniejszego moze byc budowane bez za¬ stosowania pomp, jednakze przy uzyciu in¬ stalacji wielolampowej moze byc korzystne zastosowanie jednej lub wiecej pomp i wspólnego skraplacza dla wiekszej liczby plaszczów, zastosowanych kazdy osobno dla kazdej lampy. Urzadzenie tego rodza¬ ju jest uwidocznione na fig. 4. W tym przy¬ padku pompy moga byc zupelnie male, naj¬ lepiej wirowe.W razie koniecznosci izolowania od zie¬ mi calej instalacji silniki, poruszajace pom¬ py, moga byc wyposazone w sprzegla izo¬ lujace, lub tez pompa wzglednie pompy moga byc poruszane za pomoca pasa z ma¬ terialu izolacyjnego, lub tez moze byc za¬ stosowany silnik pradu zmiennego, zasila¬ ny z transformatora o dobrze izolowanych od siebie uzwojeniach. W odmianie wyko¬ nania moga byc zastosowane rury, zwinie¬ te w ksztalcie cewek i pozwalajace pew¬ nym czesciom urzadzenia na zachowanie wysokiego potencjalu wzgledem ziemi.. r PL